Federacja Rosyjska powięk­sza flotę bom­bow­ców

Tu-160 Wasilij Sienko startuje z lotniska Engels zajmowanego przez 22 Dywizje Lotnicza Bombowcow Ciezkich. Jest to jeden z 16 bombowcow tego typu bedacych obecnie w uzbrojeniu w Rosji. W 2021 r. ich produkcja ma byc wznowiona. Wszystkie fot., jesli nie zaznaczono inaczej,

Tu-160 Wasilij Sienko star­tuje z lot­ni­ska Engels zaj­mo­wa­nego przez 22 Dywizje Lotnicza Bombowcow Ciezkich. Jest to jeden z 16 bom­bow­cow tego typu beda­cych obec­nie w uzbro­je­niu w Rosji. W 2021 r. ich pro­duk­cja ma byc wzno­wiona. Wszystkie fot., jesli nie zazna­czono ina­czej,

25 stycz­nia 2018 r. w Kazaniu, w obec­no­ści pre­zy­denta Rosji Władimira Putina i w ramach jego kam­pa­nii w nowych wybo­rach pre­zy­denc­kich, po raz pierw­szy ofi­cjal­nie wystar­to­wał nowy bom­bo­wiec stra­te­giczny
Tu-160.

Słowo „ofi­cjal­nie” ma tu zna­cze­nie, gdyż samo­lot, wypro­wa­dzony z hali fabrycz­nej Kazańskiego Zakładu Lotniczego im. Gorbunowa 16 listo­pada, fak­tycz­nie prze­te­sto­wano w powie­trzu jesz­cze w końcu grud­nia ubie­głego roku i lot dla Putina był na pokaz. Bombowiec otrzy­mał imię Piotra Dejnekina, byłego dowódcy radziec­kiego lot­nic­twa dale­kiego zasięgu, a potem w latach 1992 – 1998 pierw­szego głów­no­do­wo­dzą­cego Sił Powietrznych Rosji po roz­pa­dzie ZSRR; Dejnekin zmarł 19 sierp­niа 2017 r. Wszystkie Tu-160 otrzy­mują imiona „moc­nych ludzi”, od mitycz­nego boha­tera ludo­wego (Ilja Muromiec) do zna­nych pilo­tów, twór­ców samo­lo­tów i dowód­ców lot­ni­czych.
W obec­no­ści Putina w Kazaniu rosyj­skie Ministerstwo Obrony zamó­wiło u Tupolewa 10 bom­bow­ców; pod­pisy pod doku­men­tem zło­żyli wice­mi­ni­ster obrony odpo­wie­dzialny za zakupy Jurij Borisow i pre­zes Połączonej Korporacji Lotniczej (OAK) Jurij Sliusar. Nie jest jasne, czego doty­czy pod­pi­sany kon­trakt. Według ofi­cjal­nej infor­ma­cji OAK cho­dzi o dostawę zmo­der­ni­zo­wa­nych stra­te­gicz­nych nosi­cieli rakiet Tu-160M. Jednakże wice­pre­mier Dmitrij Rogozin poin­for­mo­wał, że pod­pi­sany został kon­trakt na wypro­du­ko­wa­nie pierw­szych dzie­się­ciu bom­bow­ców Tu-160M2. Także cena 15 miliar­dów rubli (to jest około miliarda zło­tych) za jeden samo­lot wska­zuje na nową pro­duk­cję, a nie na moder­ni­za­cję obec­nych samo­lo­tów.
Władimir Putin spo­tkał się z pra­cow­ni­kami zakładu w Kazaniu. Obserwując lot bom­bowca, w roz­mo­wie z wice­pre­mie­rem Dmitrijem Rogozinem, mini­strem obrony Siergiejem Szojgu i pre­ze­sem OAK Jurijem Sliusarem rzu­cił myśl, aby stwo­rzyć nad­dźwię­kowy samo­lot pasa­żer­ski na bazie Tu-160. Należy zro­bić wer­sję cywilną, powie­dział. Według Putina, w latach sie­dem­dzie­sią­tych ubie­głego wieku samo­lot Tu-144 wyco­fano z pro­duk­cji, gdyż cena biletu była za wysoka. Teraz jest zupeł­nie inna sytu­acja. Pojawiły się duże firmy, które mogą uży­wać taki samo­lot, zauwa­żył pre­zy­dent. Przypomnijmy, że jesz­cze w 2000 r. Tupolew poka­zał pro­jekt samo­lotu Tu-344, nad­dźwię­ko­wego busi­ness jeta prze­ro­bio­nego z bom­bowca Tu-22M3 i mają­cego prze­wo­zić 12 – 18 pasa­że­rów na odle­głość 7700 km z pręd­ko­ścią Ma=1,7. Projekt Tu-344 pozo­stał na papie­rze i podobna przy­szłość czeka obecną ideę pasa­żer­skiego Tu-160.

Dokończanie radziec­kich zapa­sów

Nowy Tu-160 to samo­lot 8 – 04, czwarty egzem­plarz ósmej serii albo też 35. w ogóle samo­lot tego typu, nie licząc egzem­pla­rzy do prób naziem­nych. Produkcja Tu-160 trwała w Kazaniu od 1984 do 1994 r., po czym w zakła­dzie pozo­stały jesz­cze cztery nie­do­koń­czone pła­towce. Pierwszy z nich, 8 – 02 został dokoń­czony i prze­ka­zany woj­sku w 1999 r.; po nim w 2007 r. prze­ka­zano 8 – 03. Po obla­ta­nym teraz 8 – 04 w zakła­dzie pozo­stał już tylko pła­to­wiec 8 – 05. Siły Powietrzno-Kosmiczne Federacji Rosyjskiej mają obec­nie 16 Tu-160 (nie licząc jesz­cze 8 – 04), wszyst­kie w 121. lot­ni­czym pułku bom­bow­ców cięż­kich w bazie Engels koło Saratowa.
Wykonując swoje naj­waż­niej­sze zada­nie jako mię­dzy­kon­ty­nen­talny nosi­ciel poci­sków samo­ste­ru­ją­cych Tu-160 leci z pręd­ko­ścią Ma=0,77 na wyso­ko­ści 11 – 12 km osią­ga­jąc mak­sy­malny zasięg 12 300 km bez uzu­peł­nia­nia paliwa (z sze­ścioma poci­skami zrzu­ca­nymi w poło­wie drogi). Działając na szcze­blu ope­ra­cyj­nym bom­bo­wiec poko­nuje obroną powietrzną prze­ciw­nika lecąc z mak­sy­malną pręd­ko­ścią 2000 km/h na dużej wyso­ko­ści; pro­mień dzia­ła­nia z pręd­ko­ścią prze­lo­tową Ma=1,5 wynosi 2000 km. Planowany wariant poko­ny­wa­nia OP w locie na małej wyso­ko­ści z pręd­ko­ścią 1030 km/h z auto­ma­tycz­nym omi­ja­niem prze­szkód tere­no­wych nie został wdro­żony. Po raz pierw­szy Tu-160 wzięły udział w real­nych dzia­ła­niach bojo­wych 17 listo­pada 2015 r. odpa­la­jąc swoje poci­ski samo­ste­ru­jące Ch-101 prze­ciwko celom w Syrii.

Nowa pro­duk­cja Tu-160M2

Samolot Tu-160 8 – 04 został dokoń­czony nie tylko po to, aby powięk­szyć flotę bom­bow­ców stra­te­gicz­nych w Rosji. Ważniejszy cel to przy­go­to­wa­nie do wzno­wie­nia pro­duk­cji tych bom­bow­ców w zakła­dzie im. Gorbunowa w Kazaniu i wypro­du­ko­wa­nia w przy­szło­ści par­tii do 50 nowych samo­lo­tów w zakła­da­nym tem­pie trzy bom­bowce rocz­nie. Samoloty nowej pro­duk­cji, ozna­czone Tu-160M2 (izdie­lije 70M2) zacho­wają obecny pła­to­wiec, ale otrzy­mają ulep­szone sil­niki oraz cał­ko­wi­cie nowe wypo­sa­że­nie i uzbro­je­nie. Pierwszy cał­ko­wi­cie nowy Tu-160M2 jest spo­dzie­wany w 2021 r. Wznowienie pro­duk­cji Tu-160M2 pozwoli także pod­trzy­mać obecny park Tu-160, któ­rym coraz bar­dziej bra­kuje czę­ści zamien­nych do remon­tów.
Zamiar wzno­wie­nia pro­duk­cji bom­bow­ców stra­te­gicz­nych Tu-160 został ogło­szony w kwiet­niu 2015 r.; praw­do­po­dob­nie decy­zja o tym została pod­jęta nie­wiele wcze­śniej. Tu-160M2 jest nie­zwy­kle ważny dla Rosjan i w sytu­acji, gdy cięte są inne pro­gramy, temu dodają oni pie­nię­dzy. Znamienne są zmiany wpro­wa­dzone w 2015 r. w rzą­do­wym pro­gra­mie roz­woju tech­nicz­nego prze­my­słu zbro­je­nio­wego. Spośród 178 zadań, jakie doty­czyły prze­my­słu lot­ni­czego z pro­gramu skre­ślono wtedy aż 54. Jednocześnie dodano 16 nowych zadań, wszyst­kie zwią­zane z pro­gra­mem wzno­wie­nia pro­duk­cji Tu-160. Prezes OAK Jurij Sliusar sko­men­to­wał, że jest to gigan­tyczny pro­jekt, bez pre­ce­densu w pora­dziec­kiej histo­rii naszego prze­my­słu lot­ni­czego, który będzie reali­zo­wany przez koope­ra­cję wszyst­kich wio­dą­cych przed­się­biorstw rosyj­skiego prze­my­słu lot­ni­czego.
Dalsza eks­plo­ata­cja Tu-160, a przede wszyst­kim nowa pro­duk­cja Tu-160M2 wymaga dostawy nowych sil­ni­ków. Firma Kuzniecow z Samary otrzy­mała w kwiet­niu 2014 r. kon­trakt na wzno­wie­nie pro­duk­cji sil­ni­ków w ulep­szo­nej wer­sji NK-32 serii 02 (NK-32 – 02), po ćwierć wieku prze­rwy. Silnik NK-32 – 02 został opra­co­wany jesz­cze w 1987 r., ale nie wszedł wtedy do pro­duk­cji z powo­dów finan­so­wych. Ma on ulep­szone pro­file łopa­tek, zarówno sprę­żarki, jak i tur­biny, popra­wioną aero­dy­na­mikę wewnętrzną, wydaj­niej­sze chło­dze­nie itp. W rezul­ta­cie zuży­cie paliwa zmniej­szyło się przy nie­zmie­nio­nym ciągu mak­sy­mal­nym z dopa­la­niem 25 000 kG. Tupolew twier­dzi, że w cza­sie prób samo­lot z nowymi sil­ni­kami osią­gnął zasięg 13 950 km (z sze­ścioma poci­skami samo­ste­ru­ją­cymi Ch-55SM), czyli o 1650 km wię­cej niż poprzed­nio. Obecna wer­sja sil­nika prze­zna­czona dla Tu-160M2 nosi ozna­cze­nie NK-32 – 02M2.

Modernizacja wypo­sa­że­nia

23 paź­dzier­nika 2014 r. został zatwier­dzony pro­jekt moder­ni­za­cji sys­te­mów zada­nio­wych i awio­niki obec­nych Tu-160 ozna­czony Tu-160M (izdie­lije 70M). Nowo pro­du­ko­wane bom­bowce będą na razie mieć te same sys­temy; póź­niej moż­liwa jest ich kolejna moder­ni­za­cja. Nowe wypo­sa­że­nie dla Tu-160M ma być gotowe w 2020 – 2021 r. Obecna sta­cja radio­lo­ka­cyjna Obzor-K będzie zastą­piona przez nową sta­cję NW1.70 firmy Zasłon z St Petersburga, nale­żącą do rodziny radio­lo­ka­to­rów Nowełła. Biuro kon­struk­cyjne UKBP z Uljanowska robi nowy sys­tem wyświe­tla­nia infor­ma­cji ze „szklaną” kabiną. Samolot otrzyma nowy sys­tem nawi­ga­cyjny NO-70M (K-042KM) z ukła­dem bez­wład­no­ścio­wym BINS-SP-1, astro­na­wi­ga­cyj­nym ANS-2009M i kom­pu­te­rem nawi­ga­cyj­nym. Inne nowe sys­temy to radar nawi­ga­cyjny DISS-021 – 70, odbior­nik sys­temu nawi­ga­cji sate­li­tar­nej A737DP, auto­pi­lot ABSU-200MC i kom­pleks łącz­no­ści S-505 – 70. Projektowany jest dla niego zupeł­nie nowy kom­pleks samo­obrony Redut-70M, a firma NII Kułon robi kom­pleks roz­po­znaw­czy BKR-70M.
Prototypem moder­ni­za­cji M jest samo­lot Tu-160 „Walentin Blizniuk”. Wcześniej w 2006 r. ten sam samo­lot słu­żył jako pro­to­typ moder­ni­za­cji pierw­szego etapu Tu-160M1, jesz­cze bez naj­bar­dziej pra­co­chłon­nych ele­men­tów jako nowa sta­cja radio­lo­ka­cyjna i „szklana” kabina. Samoloty M1 łatwo odróż­nić z zewnątrz po zaśle­pio­nym oknie celow­nika tele­wi­zyjno-optycz­nego OPB-18 pod przo­dem kadłuba, który zde­mon­to­wano. Od listo­pada 2014 r. zakład w Kazaniu zmo­der­ni­zo­wał i prze­ka­zał siłom powietrz­nym pięć Tu-160M1.

  • Piotr Butowski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE