Reorganizacja struk­tury i pro­gramy moder­ni­za­cji duń­skich wojsk lądo­wych

Duńskie wojska lądowe często decydują się na zakup uzbrojenia już wcześniej użytkowanego przez sojuszników z NATO, a jeszcze lepiej sprawdzonego w warunkach bojowych. Przykładem może być decyzja o wyborze francu-skiej 155 mm armatohaubicy na podwoziu kołowym CEASAR.

Duńskie woj­ska lądowe czę­sto decy­dują się na zakup uzbro­je­nia już wcze­śniej użyt­ko­wa­nego przez sojusz­ni­ków z NATO, a jesz­cze lepiej spraw­dzo­nego w warun­kach bojo­wych. Przykładem może być decy­zja o wybo­rze francu-skiej 155 mm arma­to­hau­bicy na pod­wo­ziu koło­wym CEASAR.

Duńska poli­tyka moder­ni­za­cji tech­nicz­nej sił zbroj­nych jest inte­re­su­ją­cym przy­pad­kiem, war­tym ana­lizy z kilku przy­czyn. Po pierw­sze Królestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) od dekad kon­se­kwent­nie i pla­nowo prze­kształca struk­tury swego woj­ska oraz sku­tecz­nie reali­zuje dzia­ła­nia zmie­rza­jące do trans­for­ma­cji jego zdol­no­ści. Po dru­gie, ini­cjo­wane w Siłach Zbrojnych Królestwa Danii (duń. Forsvaret) pro­gramy zaku­pów zawsze bez­po­śred­nio wyni­kają z kon­kret­nych (wska­za­nych przez organy dowód­cze poszcze­gól­nych rodza­jów sił zbroj­nych) potrzeb sprzę­to­wych. Po trze­cie wresz­cie, duń­scy pla­ni­ści odzna­czają się inno­wa­cyj­nym i czę­sto nie­orto­dok­syj­nym sto­sun­kiem do pro­ble­ma­tyki wymiany wyeks­plo­ato­wa­nego, prze­sta­rza­łego uzbro­je­nia oraz zaku­pów sprzętu woj­sko­wego nowej gene­ra­cji. Pewne typy uzbro­je­nia i wypo­sa­że­nia, obec­nie roz­po­wszech­nione w siłach zbroj­nych współ­cze­snych państw, w Forsvaret wpro­wa­dzono do użytku kilka lat wcze­śniej, niż uczy­niły to główne potęgi mili­tarne świata zachod­niego.

Siły Zbrojne Królestwa Danii pod wzglę­dem poten­cjału ludz­kiego i liczby wypo­sa­że­nia oraz uzbro­je­nia uznać należy za jedne z mniej­szych w struk­tu­rach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Niezależnie od real­nego poten­cjału, Forsvaret zarówno w pierw­szej, jak i w dru­giej deka­dzie XXI w., w spo­sób stały były zaan­ga­żo­wane w kolejne ope­ra­cje sta­bi­li­za­cyjne oraz misje „wymu­sza­nia pokoju” ini­cjo­wane przez NATO. W latach 2014 – 2016 każ­dego roku ok. 5% żoł­nie­rzy Wojsk Lądowych Królestwa Danii (duń. Hæren), a więc śred­nio 400 żoł­nie­rzy rocz­nie, uczest­ni­czyło w misjach poza macie­rzy­stym tery­to­rium (także poza obsza­rem trak­ta­to­wej odpo­wie­dzial­no­ści NATO). Dla poli­ty­ków odpo­wie­dzial­nych za for­mu­ło­wa­nie i reali­za­cję poli­tyki obron­nej, a także dla naczel­nego dowódz­twa duń­skiego woj­ska, oczy­wi­stym pozo­staje, że orga­ni­za­cja i wypo­sa­że­nie duń­skich sił zbroj­nych gwa­ran­to­wać muszą moż­li­wość szyb­kiej reak­cji mili­tar­nej oraz powinny pozwa­lać na bez­pro­ble­mowe dys­lo­ko­wa­nie wybra­nych for­ma­cji na odle­głe, zamor­skie teatry dzia­łań.
W następ­stwie przy­ję­tych w poło­wie dru­giej dekady XXI w. pla­nów ogra­ni­czo­nej reduk­cji liczeb­no­ści, w 2018 r. Forsvaret liczyły 16 344 żoł­nie­rzy i 4615 pra­cow­ni­ków cywil­nych. Struktury duń­skich jed­no­stek woj­sko­wych w więk­szo­ści są obsa­dzane przez żoł­nie­rzy zawo­do­wych i kon­trak­to­wych. Niemniej warto pod­kre­ślić, że w ramach obo­wią­zu­ją­cego poboru, każ­dego roku ok. 4200 rekru­tów zasila struk­tury mili­tarne pań­stwa. W Hæren, będą­cych przed­mio­tem tego arty­kułu, w latach 2016 – 2017 słu­żyło ok. 8400 żoł­nie­rzy.

Na stanie duńskich jednostek pancernych znajduje się 57 czołgów podstawowych Leopard 2A5DK. 38 z nich (tyle realnie jest użytkowanych) zostanie poddanych głębokiej modernizacji do standardu A7.

Na sta­nie duń­skich jed­no­stek pan­cer­nych znaj­duje się 57 czoł­gów pod­sta­wo­wych Leopard 2A5DK. 38 z nich (tyle real­nie jest użyt­ko­wa­nych) zosta­nie pod­da­nych głę­bo­kiej moder­ni­za­cji do stan­dardu A7.

Pod zna­kiem reformy

Głęboka reforma orga­ni­za­cji i struk­tur Wojsk Lądowych Królestwa Danii została zapo­cząt­ko­wana pod koniec pierw­szej dekady XXI w. Proces trans­for­ma­cji wojsk lądo­wych był kon­ty­nu­owany w kolej­nych latach na bazie roz­strzy­gnięć i wytycz­nych zawar­tych w wie­lo­par­tyj­nych poro­zu­mie­niach obron­nych (duń. Forsvarsforlig). Podstawowym kom­po­nen­tem i trzo­nem struk­tur wojsk lądo­wych w cza­sie pokoju jest od 2017 r. grupa bojowa o liczeb­no­ści i poten­cjale wzmoc­nio­nego bata­lionu. Współczesną struk­turę orga­ni­za­cyjną Hæren two­rzą trzy stałe grupy bojowe, każda w sile bata­lionu. Jedna z nich (na zasa­dzie rota­cji) ma wysoki poziom goto­wo­ści ope­ra­cyj­nej, a w efek­cie moż­li­wość nie­ogra­ni­czo­nego uży­cia po 30 dniach od decy­zji poli­tycz­nej, ini­cju­ją­cej zaan­ga­żo­wa­nie jed­nostki. Zakłada się, że w przy­padku koniecz­no­ści udziału Danii w kla­sycz­nych dzia­ła­niach zbroj­nych o cha­rak­te­rze wojen­nym lub wyso­kiej inten­syw­no­ści, liczba grup bojo­wych zosta­nie podwo­jona i osią­gnie poziom sze­ściu. Funkcjonowanie trzech sta­łych grup bojo­wych zabez­pie­czają dwa wyspe­cja­li­zo­wane ośrodki, dzia­ła­jące na pozio­mie ope­ra­cyj­nym. Są to kom­po­nenty wspar­cia bojo­wego i logi­stycz­nego. W zależ­no­ści od spe­cy­fiki pla­no­wa­nych dzia­łań (ich cha­rak­teru, wyzna­czo­nych zadań, poten­cjału nie­przy­ja­ciela) wspo­mniane ośrodki dostar­czają bata­lio­no­wym gru­pom bojo­wym takich zdol­no­ści lub zaso­bów jak: cięż­kie sys­temy arty­le­ryj­skie, sprzęt inży­nie­ryjny, sys­temy dowo­dze­nia i łącz­no­ści oraz wyspe­cja­li­zo­wane oddziały wspar­cia lub zabez­pie­cze­nia dzia­łań.
Należy jed­nak pamię­tać, że w obrę­bie struk­tur dowód­czo-szta­bo­wych duń­skich wojsk lądo­wych utrzy­my­wane są nadal organy dowód­czo-szta­bowe prze­zna­czone do kie­ro­wa­nia dywi­zją (duń. Danske Division – DDIV), skła­da­jącą się z dwóch bry­gad (duń. 1. Brigade i 2. Brigade). Struktury dowo­dze­nia na pozio­mie dywi­zji i obu bry­gad są utrzy­my­wane na wypa­dek agre­sji wymie­rzo­nej w tery­to­rium Królestwa Danii, a tym samym zaist­nie­nia koniecz­no­ści peł­nego roz­wi­nię­cia naziem­nego kon­tyn­gentu sił zbroj­nych pań­stwa. Zgodnie z obo­wią­zu­ją­cymi zało­że­niami dok­try­nal­nymi, jedyna dywi­zja współ­cze­śnie wcho­dząca w skład wojsk lądo­wych, w cza­sie pokoju ska­dro­wana i funk­cjo­nu­jąca nie­mal wyłącz­nie na pozio­mie dowód­czo-szta­bo­wym, roz­wi­nięta zosta­nie w warun­kach wojen­nych do stanu 20 000 żoł­nie­rzy. Jednocześnie two­rzące ją dwie bry­gady, rów­nież ska­dro­wane w cza­sie pokoju, po roz­wi­nię­ciu dys­po­no­wać będą poten­cja­łem ludz­kim o sile 4500 żoł­nie­rzy każda.
W prze­ci­wień­stwie do ist­nie­ją­cych wcze­śniej w struk­tu­rach Hæren for­ma­cji bata­lio­no­wych, pod­sta­wową cechą współ­cze­snych bata­lio­no­wych grup bojo­wych jest ich goto­wość – na pozio­mie orga­ni­za­cyj­nym, funk­cjo­nal­nym i sprzę­to­wym – do samo­dziel­nego wyko­ny­wa­nia wyzna­czo­nych zadań ope­ra­cyj­nych czy misji bojo­wych. Tradycyjnie, jesz­cze w latach 90., duń­skie bata­liony wojsk lądo­wych były zawsze czę­ścią skła­dową bry­gad. Ich sku­tecz­ność oraz moż­li­wo­ści ope­ra­cyjne były powią­zane z siłami oraz środ­kami, któ­rymi dys­po­no­wała bry­gada trak­to­wana jako całość funk­cjo­nalna i orga­ni­za­cyjna. Zgodnie z obo­wią­zu­ją­cymi zało­że­niami dok­try­nal­nymi, bojowa grupa bata­lio­nowa powinna być przy­go­to­wana do wysta­wie­nia 800–
–1000 oso­bo­wego oddziału. Oddział ów powi­nien być gotowy do prze­trans­por­to­wa­nia i roz­wi­nię­cia w dowol­nym zakątku globu oraz pod­ję­cia tam dzia­łań w ramach peł­nego spek­trum misji duń­skich sił zbroj­nych. Poczynając od dzia­łań o niskim stop­niu inten­syw­no­ści, a na dzia­ła­niach stricte wojen­nych koń­cząc. W okre­ślo­nych warun­kach stra­te­gicz­nych i sytu­acjach wojen­nych, z trzech sta­łych bata­lio­no­wych grup bojo­wych może zostać zor­ga­ni­zo­wana for­ma­cja wiel­ko­ści bry­gady. Jej prze­zna­cze­niem jest przede wszyst­kim reali­za­cja zadań obrony duń­skiego tery­to­rium.
Batalionowe grupy bojowe są przede wszyst­kim oddzia­łami wojsk zme­cha­ni­zo­wa­nych i zmo­to­ry­zo­wa­nych. Oznacza to, że ich goto­wość ope­ra­cyjna i poten­cjał bojowy wyni­kają wprost z dys­po­no­wa­nia odpo­wied­nią liczbą: bojo­wych wozów pie­choty, koło­wych trans­por­te­rów pie­choty, opan­ce­rzo­nych pojaz­dów wie­lo­za­da­nio­wych, mobil­nych środ­ków prze­ciw­pan­cer­nych, samo­bież­nych sys­te­mów arty­le­ryj­skich i cięż­kich wozów zabez­pie­cze­nia tech­nicz­nego.

Modernizacja uzbro­je­nia Hæren

Już na prze­ło­mie wie­ków zaini­cjo­wano w Danii wpro­wa­dza­nie do uzbro­je­nia wojsk lądo­wych sprzętu o trak­cji koło­wej, umoż­li­wia­ją­cej samo­dzielny prze­rzut na duże odle­gło­ści. Zakupy w tym okre­sie obej­mo­wały nastę­pu­jące wozy bojowe i pojazdy: MOWAG Piranha IIIC/H, MOWAG Eagle I i IV, MOWAG DURO IIIP, Patria/Sisu XA-185. Mimo to, w latach 2016 – 2017 duń­ska armia pozo­sta­wała nadal for­ma­cją rela­tyw­nie ciężką, wypo­sa­żoną w liczne czołgi, gąsie­ni­cowe bojowe wozy pie­choty i trans­por­tery opan­ce­rzone oraz sys­temy arty­le­ryj­skie na plat­for­mach gąsie­ni­co­wych (np. czołgi Leopard 2A5DK, bwp IKK CV9035DK, trans­por­tery PMV M113A1G/G3, hau­bi­co­ar­maty SKH M109A3DK). Co wię­cej, aktywny udział Hæren w dzia­ła­niach w Afganistanie i Iraku dopro­wa­dził do poważ­nego wyeks­plo­ato­wa­nia posia­da­nych pojaz­dów i innego sprzętu, a także skut­ko­wał znacz­nymi stra­tami. Odnotowano je szcze­gól­nie w przy­padku koło­wych trans­por­te­rów rodziny Piranha III i gąsie­ni­co­wych rodziny M113.
Asertywna poli­tyka mili­tarna Federacji Rosyjskiej po 2014 r. i wyni­ka­jące z niej doświad­cze­nia tak­tyczne oraz ope­ra­cyjne zwią­zane z inter­wen­cjami wojsk rosyj­skich na Krymie i w Syrii, zmu­siły duń­skie Ministerstwo Obrony (duń. Forsvarsministeriet) oraz Generalne Dowództwo Obrony (duń. Værnsfælles Forsvarskommando) do zaini­cjo­wa­nia nowych pro­gra­mów moder­ni­za­cyj­nych doty­czą­cych armii w celu zwięk­sze­nia poten­cjału bojo­wego tego rodzaju sił zbroj­nych. Ich reali­za­cja służy wzmac­nia­niu zdol­no­ści Hæren do dzia­łań o wyso­kim stop­niu inten­syw­no­ści prze­ciwko regu­lar­nym oddzia­łom nie­przy­ja­ciel­skiego pań­stwa (nowo­cze­śnie wypo­sa­żo­nym, odpo­wied­nio wyszko­lo­nym, kom­plek­sowo ukom­ple­to­wa­nym). Zaczęto poszu­ki­wać przede wszyst­kim: nowej gene­ra­cji samo­bież­nych środ­ków arty­le­ryj­skich, nowo­cze­snych pojaz­dów roz­po­znaw­czych, lek­kich mino­od­por­nych pojaz­dów patro­lo­wych, wie­lo­za­da­nio­wych trans­por­te­rów opan­ce­rzo­nych pie­choty oraz, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się wysoką odpor­no­ścią i prze­ży­wal­no­ścią na polu walki, środ­ków trans­portu tak­tycz­nego.

W maju 1998 r. Duńczycy przejęli od firmy MOWAG pierwsze kołowe transportery Piranha III. W lutym 2001 r. 11 takich pojazdów zostało skierowanych wraz z duńskim kontyngentem do Kosowa. W kolejnych latach towarzyszyły duńskim żołnierzom w działaniach w Afganistanie i Iraku.

W maju 1998 r. Duńczycy prze­jęli od firmy MOWAG pierw­sze kołowe trans­por­tery Piranha III. W lutym 2001 r. 11 takich pojaz­dów zostało skie­ro­wa­nych wraz z duń­skim kon­tyn­gen­tem do Kosowa. W kolej­nych latach towa­rzy­szyły duń­skim żoł­nie­rzom w dzia­ła­niach w Afganistanie i Iraku.

Programy moder­ni­za­cji tech­nicz­nej wojsk lądo­wych, reali­zo­wane w 2018 r. zgod­nie z zało­że­niami poro­zu­mie­nia obron­nego na lata 2013 – 2017 (Forsvarsforlig 2013 – 2017), nie odzna­czały się jakąś wyjąt­kową spek­ta­ku­lar­no­ścią, jeśli cho­dzi o skalę zaku­pów czy koszty reali­zo­wa­nych pro­gra­mów zakupu uzbro­je­nia. Były jed­nak głę­boko prze­my­śla­nymi przed­się­wzię­ciami, w trak­cie któ­rych jest naby­wane uzbro­je­nie bez­wa­run­kowo potrzebne woj­skom lądo­wym. W przy­padku nie­któ­rych wpro­wa­dza­nych do uzbro­je­nia typów broni czy sprzętu, liczba zama­wia­nych egzem­pla­rzy sprzętu może wyda­wać się pozor­nie nie­wielka. Pamiętać jed­nak powin­ni­śmy, że zazwy­czaj opty­mal­nie wypeł­nia ona aktu­alne zapo­trze­bo­wa­nie duń­skiej armii.

  • Grzegorz Rdzanek

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE