Nuklearne frachtowce

Nuklearne frachtowce. Pierwszy statek atomowy świata Savannah zbliża się do słynnego mostu Golden Gate, 1962 r. Fot. NARA

Nuklearne frachtowce. Pierwszy statek atomowy świata Savannah zbliża się do słynnego mostu Golden Gate, 1962 r. Fot. NARA

Jednostki cywilne o napędzie atomowym, inne niż lodołamacze, to interesująca, choć krótka karta w historii żeglugi. Zbudowano ich bowiem zaledwie cztery. Nieco wbrew tytułowi żaden z nich nie był regularnym frachtowcem, choć do stanu tego najbardziej zbliżył się Siewmorput`. Za budową każdego z nich stał złożony splot czynników politycznych, prestiżowych, a wymiar ekonomiczny pozostawał w cieniu, o czym najlepiej świadczy to, że były one w różny sposób subsydiowane przez władze państwowe. W poniższym artykule przedstawiamy genezę i okoliczności budowy, a także losy jednostek, które wbrew intencjom wielu, nie wyznaczyły bynajmniej nowej drogi w okrętownictwie i żegludze handlowej.

Stany Zjednoczone

Narodziny pierwszego na świecie statku handlowego o napędzie nuklearnym związane były ściśle z wielką polityką. Prezydent Stanów Zjednoczonych, Dwight D. Eisenhower lansował mianowicie ambitny program „Atom dla Pokoju”. Przedstawiono go publicznie 8 grudnia 1953 r. w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. Rzucił on wówczas śmiały projekt, by zabrać broń jądrową z rąk żołnierzy i włożyć ją w ręce tych, którzy wiedzą, jak pozbawić jej militarnej otoczki i zaadaptować dla celów pokojowych. Eisenhower, znający dobrze okropności wojny, był w swych usiłowaniach związanych z rozbrojeniem nuklearnym wiarygodny, ale program miał też promować USA, jako wiodące technologicznie światowe mocarstwo. Wśród różnych konceptów powiązanych ogólnym hasłem pokojowego wykorzystania energii atomowej, pojawił się także – obok, na przykład, fantastyczno-megalomańskiej, przypominającej sowieckie marzenia o zawracaniu syberyjskich rzek, wizji użycia podziemnych eksplozji atomowych do budowy wielkich kanałów – inżyniersko wykonalny plan budowy nuklearnego statku.
Prezydencka inicjatywa zaczęła nabierać realnych kształtów w 1956 r. Wtedy to Kongres autoryzował projekt budowy statku o napędzie atomowym, dla którego przewidziano nazwę Savannah, jako wspólnego przedsięwzięcia Komisji Energii Atomowej, Departamentu Handlu oraz Administracji Morskiej Stanów Zjednoczonych. Prace projektowe powierzono renomowanemu biuru George G. Sharp, Inc. z Nowego Jorku (którego portfolio obejmowało kilkaset zrealizowanych projektów, były to zarówno statki handlowe, jak i okręty – w tym lotniskowce eskortowe typu Casablanca – oraz jednostki dla Straży Wybrzeża). Jako „amerykańska wizytówka” statek miał być nie tylko zaawansowany technicznie, ale i atrakcyjny estetycznie. Aby spełnić ten ostatni wymóg zdecydowano się na bardzo nowoczesne, wyprzedzające nieco swoją epokę, ale utrzymane w dobrze rozumianej nautycznej tradycji linie kadłuba, zaś do zaprojektowania wystroju wnętrz zatrudniono znaną firmę designerską Jack Heaney and Associates of Wilton z Connecticut. Przyznać trzeba, że wysiłki te przyniosły pożądany efekt – Savannah jest po prostu ładny, czego nie można powiedzieć o późniejszym niemieckim nuklearnym frachtowcu Otto Hahn.
Jednostkę zbudowała stocznia New York Shipbuilding Co. z Camden w New Jersey. Podkreślić należy, że Amerykanie dysponowali już wówczas doświadczeniem ze, znacznie bardziej skomplikowanymi, okrętami podwodnymi o napędzie atomowym. Wszak Nautilus wszedł do służby we wrześniu 1954 r. Stępkę pod nuklearny frachtowiec położono 22 maja 1958 r., w dniu który na mocy proklamacji Kongresu z 1933 obchodzony jest jako Narodowy Dzień Morza. Wodowanie odbyło się 21 lipca 1959 r., a matką chrzestną była ówczesna pierwsza dama, Mamie Eisenhower.
Po ceremonii nadania imienia, 30 miesięcy trwała instalacja reaktora. Następnie statek, tymczasowo wyposażony w silnik wysokoprężny, przeszedł do Yorktown w Wirginii, gdzie przeprowadzono próby instalacji napędowej. Pełną moc reaktora uzyskano w kwietniu 1962 r. Koszt jednostki zamknął się kwotą 49,9 mln USD, z czego 18,6 przypadło na kadłub wraz z osprzętem morskim, zaś 28,3 mln na reaktor z wyposażeniem (dostarczony przez Babcock & Wilcox) i paliwo jądrowe.

PrzemysŁ zbrojeniowy

 ZOBACZ WSZYSTKIE

WOJSKA LĄDOWE

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Wozy bojowe
Artyleria lądowa
Radiolokacja
Dowodzenie i łączność

Siły Powietrzne

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Samoloty i śmigłowce
Uzbrojenie lotnicze
Bezzałogowce
Kosmos

MARYNARKA WOJENNA

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Okręty współczesne
Okręty historyczne
Statki i żaglowce
Starcia morskie

HISTORIA I POLITYKA

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Historia uzbrojenia
Wojny i konflikty
Współczesne pole walki
Bezpieczeństwo
bookusertagmagnifiercrossmenulistfunnelsort-amount-asc