Z ziemi włoskiej do Szwecji albo… brytyjskie piractwo państwowe

 Szwedzkie niszczyciele juz po przybyciu do Göteborga. Fot. Sjöhistoriska museet

Szwedzkie niszczyciele juz po przybyciu do Göteborga. Fot. Sjöhistoriska museet

Pod koniec lat 30. XX wieku, kiedy Europę sparaliżowała groza zbliżającej się wojny, Królewska Marynarka Wojenna Szwecji miała 65 okrętów, w tym osiem pancerników obrony wybrzeża i 16 okrętów podwodnych. Pokaźna liczba jednostek bojowych nie odzwierciedlała jednak rzeczywistego potencjału bojowego floty. Około połowa spośród nich była bowiem przestarzała i nie spełniała wymogów ówczesnego pola walki.

Przykładowo obok trzech względnie nowoczesnych pancerników typu Drottning Victoria do 1940 r., w służbie pozostawał zwodowany w 1901 pancernik obrony wybrzeża Vasa. Końca wojny w składzie Eskadry Sztokholmskiej doczekał również inny okręt tej podklasy, noszący nazwę Tapperheten (zwodowany w 1901). Dodatkowo szwedzkie siły morskie osłabiała ich struktura. Marynarka tego skandynawskiego królestwa miała tylko dwa szczególnie przydatne do prowadzenia działań w szkierach ścigacze torpedowe i dwa nowoczesne trałowce.
Wyjątkowo dotkliwy był brak okrętów przeciwminowych i nowoczesnych niszczycieli. Już bowiem doświadczenia Wielkiej Wojny wykazały, że broń minowa była na Bałtyku stosowana masowo, a ochrona szwedzkiej neutralności będzie wymagać znacznej liczby okrętów eskortowych. W przypadku trałowców problem rozwiązano dość prosto. Szwedzi dysponowali pewnym doświadczeniem w ich budowie, a przekazane flocie w latach 1937-1939 okręty Arholma i Landsort, zbudowane w Örlogsvarvet w Karlskronie zebrały dobre opinie, wobec czego zdecydowano, że część środków uzyskanych z subskrypcji narodowej pożyczki obronnej przeznaczona zostanie na zbudowanie w rodzimych stoczniach 12 kolejnych trałowców.
Mobilizacja przemysłu stoczniowego szybko przyniosła założone efekty. Od 12 grudnia 1940 do 29 kwietnia roku następnego flota otrzymała tuzin trałowców. Okręty budowane były w stoczniach: Eriksberg, Lindholmen, Oskarshamn, Finnboda, Götaverken i Öresundvarvet. Otrzymały one, wzorem poprzedzającej pary, również nazwy szwedzkich latarń morskich. Były to: Bremön, Holmön, Sandön, Ulvön, Bredskär, Grönskär, Ramskär, Örskär, Koster, Kullen, Vinga i Ven.
W przypadku okrętów eskortowych i ścigaczy torpedowych sytuacja była zgoła odmienna. W Szwecji zbudowano w latach 1932-1935 cztery duże patrolowce typu Jägaren (Jägaren, Kaparen, Snapphanen i Väktaren), ale przy wyporności pełnej 310 t mogły one skutecznie operować co najwyższej w szkierach. W grupie torpedowców i niszczycieli Szwedzi dysponowali dostarczonym flocie w 1908 r. torpedowcem Wale (zbudowanym przez Kockums Mekaniska Verkstads w Karlskronie, w oparciu o analizę torpedowców proweniencji brytyjskiej Mode i Magne) oraz 5 bardzo podobnymi jednostkami, z których Ragnar, Sigurd i Vidar, dostarczone przez Kockumsa w latach 1908-1909, należały do typu Ragnar, a Hugin i Munin,
z tej samej stoczni, w służbie od 1910, do typu Hugin. Pod koniec lat 30. były to jednostki całkowicie przestarzałe, choć utrzymywane w dobrym stanie technicznym. Podobnie rzecz się miała z wprowadzonymi do służby w 1916 r. dwoma niszczycielami typu Wrangel (Wrangel i Wachtmeister). Za względnie nowoczesne uchodzić mogły jedynie okręty typu Ehrensköld (Ehrensköld i Nordenskjöld) przekazane flocie w 1927 r., typu Klas (Klas Horn i Klas Uggla) oraz typu Göteborg (Göteborg, Stockholm, Malmö, Karlskrona, Norrköping i Gävle), z których pierwszy wszedł do służby w 1936, a ostatni w 1941 r. Kolejne okręty typu Visby (Visby, Sundsvall, Hälsingborg i Kalmar) zasiliły flotę w latach 1943-1944, a więc już podczas wojny. Okręty całej dziesiątki – ze względu na swoje nazwy – nosiły w Szwecji miano „miejskich” (stadsjagare).

Niszczyciele potrzebne od zaraz

Aby zaradzić deficytowi nowoczesnych okrętów eskortowych, w sytuacji gdy własny przemysł stoczniowy osiągnął już w zasadzie granice swoich możliwości, zdecydowano się na rozwiązanie stosowane w Szwecji nieczęsto, a mianowicie na zakup jednostek za granicą. Problem polegał jednak na tym, że w warunkach narastania politycznego napięcia niełatwo było znaleźć zakład skłonny przyjąć zamówienie eksportowe. Szwedzka misja wojskowa, która udała się do Włoch (kmdr inż. Holger Graffman, komandorowie Johan Gabriel Oxenstierna i Henning Hammargren) zdołała ostatecznie zawrzeć jedynie kontrakt na zakup we Włoszech dwóch nowoczesnych niszczycieli typu Spica (w służbie Regia Marina od 1935 r.) oraz 4 ścigaczy torpedowych typu MAS (Baglietto 500). Wykorzystując sytuację kontrahenta Rzym uczynił jednak warunkiem realizacji całego porozumienia przejęcie również dwóch zdecydowanie starszych okrętów typu Sella (Quintino Sella, budowa 1926-1927). Wszystkie 4 niszczyciele oraz ścigacze Włosi zamierzali wycofać z Regia Marina. Do zakupu dwóch starszych jednostek Szwedzi podeszli bez entuzjazmu, ale ponieważ była to część znacznie większego kontraktu – obejmującego również miny morskie, torpedy, części zamienne (w tym 30 silników Isotta-Fraschini pozyskanych również z myślą o budowie kolejnych ścigaczy), broń maszynową i amunicję (łącznie około 800 wagonów rozmaitego sprzętu i wyposażenia) oraz aż 216 samolotów, ostatecznie zdecydowano się również na nie. Ostateczną umowę o wartości około 30 mln ówczesnych koron podpisano 21 stycznia 1940 r.
W pierwszej kolejności do Szwecji przybyły ścigacze. Było to stosunkowo proste, gdyż wycofane z marynarki włoskiej ścigacze typu Baglietto: MAS 506 (szwedzki T 11), MAS 508 (T 12), MAS 511 (T 13) i MAS 524 (T 14) załadowano 29 lutego 1940 r. w La Spezii na statek Boreland i dostarczono w marcu do Göteborga (frachtowiec przybył tam 24 marca).

PrzemysŁ zbrojeniowy

 ZOBACZ WSZYSTKIE

WOJSKA LĄDOWE

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Wozy bojowe
Artyleria lądowa
Radiolokacja
Dowodzenie i łączność

Siły Powietrzne

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Samoloty i śmigłowce
Uzbrojenie lotnicze
Bezzałogowce
Kosmos

MARYNARKA WOJENNA

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Okręty współczesne
Okręty historyczne
Statki i żaglowce
Starcia morskie

HISTORIA I POLITYKA

 ZOBACZ WSZYSTKIE

Historia uzbrojenia
Wojny i konflikty
Współczesne pole walki
Bezpieczeństwo
bookusertagmagnifiercrossmenulistfunnelsort-amount-asc