Wzloty i upadki F-16

Eksizraelskie F-16C/D Barak 2020 mialy stac sie trzonem chorwackiego lotnictwa, jednak brak zgody na transfer ze strony Stanow Zjednoczonych spowodowal 11 stycznia 2019 r. zakonczenie rozmow na temat tej transakcji.

Eksizraelskie F-16C/D Barak 2020 mialy stac sie trzo­nem chor­wac­kiego lot­nic­twa, jed­nak brak zgody na trans­fer ze strony Stanow Zjednoczonych spo­wo­do­wal 11 stycz­nia 2019 r. zakon­cze­nie roz­mow na temat tej trans­ak­cji.

Pierwsze tygo­dnie stycz­nia poka­zały, jak dyna­miczny bywa pro­ces zakupu wie­lo­za­da­nio­wych samo­lo­tów bojo­wych w Europie Centralnej. Tak się bowiem składa, że ważne decy­zje w tej spra­wie zapa­dły w dwóch pań­stwach tego regionu – Chorwacji i Bułgarii. Niniejszy arty­kuł sta­nowi kon­ty­nu­ację wąt­ków, które zostały poru­szone na łamach poprzed­niego numeru „Wojska i Techniki”.

Oba wspo­mniane pań­stwa pró­bują kupić nowe wie­lo­za­da­niowe samo­loty bojowe. Ich wła­dze reko­men­do­wały zakup maszyn Lockheed Martin F-16 róż­nych wer­sji i pocho­dze­nia. Chorwaci byli bli­scy zakupu eks­i­zra­el­skich F-16C/D Barak 2020, nato­miast Bułgarzy znaj­dują się na ostat­niej pro­stej prze­targu, w któ­rym wszystko obec­nie wska­zuje na zwy­cię­stwo fabrycz­nie nowych F-16V Block 7072. Dalej posta­ramy się prze­śle­dzić roz­wój sytu­acji w oby­dwu pań­stwach, bazu­jąc na dostęp­nych w końcu stycz­nia mate­ria­łach. Niestety, ze względu na para­liż ame­ry­kań­skiej admi­ni­stra­cji fede­ral­nej, a tym samym ogra­ni­cze­nie dzia­łal­no­ści Departamentu Stanu, do zamknię­cia arty­kułu nie poja­wiły się mate­riały agen­cji DSCA, która powinna już upu­blicz­nić wnio­sek eks­por­towy doty­czący umowy nego­cjo­wa­nej z Bułgarią.

Bułgaria

W pierw­szej poło­wie stycz­nia wła­dze w Sofii zakoń­czyły auto­ry­zo­wa­nie wyboru zwy­cię­skiej oferty w prze­targu na osiem nowych samo­lo­tów bojo­wych z opcją na osiem kolej­nych. 9 stycz­nia wybór resortu obrony zaapro­bo­wał rząd, a 16 stycz­nia (sto­sun­kiem 130 do 84) roz­po­czę­cie nego­cja­cji mię­dzy­rzą­do­wych zatwier­dziło buł­gar­skie Zgromadzenie Narodowe. Upublicznienie wyboru pre­fe­ro­wa­nego dostawcy miało miej­sce 21 grud­nia 2018 r. W trak­cie debaty opo­zy­cja wska­zy­wała na wyso­kie koszty pro­jektu, który może prze­kro­czyć zakła­dany na rów­no­war­tość 1,1 mld USD budżet. Oferta kon­cernu Lockheed Martin, doty­cząca fabrycz­nie nowych F-16V Block 7072, poko­nała trzech innych uczest­ni­ków prze­targu – Boeinga (F/A-18E/F Super Hornet), Saaba (JAS-39 Gripen) i rząd Włoch (uży­wane Eurofighter Typhoon Tranche 1). Według czę­ści źró­deł, rząd w Sofii pój­dzie drogą Bratysławy i postawi na wer­sję Block 70, a więc wypo­sa­żoną w jed­nostki napę­dowe firmy General Electric (F110-GE-129D). Otwarte pozo­staje pyta­nie o har­mo­no­gram dostaw i pakiet wypo­sa­że­nia dodat­ko­wego – Słowacy, pod­pi­su­jąc umowę FMS w grud­niu ub.r. (WiT 1/2019), otrzy­mają swe maszyny w latach 2022 – 2023. To zaś ozna­cza, że Bułgarzy – o ile nego­cja­cje prze­bie­gną spraw­nie i zakoń­czą się suk­ce­sem – mogą zapewne liczyć na zbli­żony ter­min dostaw. To także powo­duje, że naj­bliż­sze lata będą musiały zostać wyko­rzy­stane na zabez­pie­cze­nie wspar­cia eks­plo­ata­cji samo­lo­tów MiG-29 i Su-25K, które mają zostać zastą­pione wła­śnie przez F-16V. Niestety, w prze­ci­wień­stwie do Słowacji, poziom trans­pa­rent­no­ści postę­po­wa­nia nie był tak duży.
Co cie­kawe, ustę­pu­jący w maju 2017 r. tym­cza­sowy rząd Ognjana Gerdżikowa reko­men­do­wał zakup maszyn Saab JAS-39C/D Gripen, jed­nak nowy rząd Bojko Borisowa z par­tii GERB unie­waż­nił powyż­szy wybór we wrze­śniu 2017 r. Może wią­zać się to z otrzy­ma­niem przez Sofię już w marcu 2017 r. wstęp­nej oferty, doty­czą­cej moż­li­wo­ści dostar­cze­nia Bułgarii fabrycz­nie nowych F-16V Block 7072. We wcze­śniej pro­wa­dzo­nym postę­po­wa­niu Amerykanie ofe­ro­wali jedy­nie uży­wane maszyny z moż­li­wo­ścią ich grun­tow­nej moder­ni­za­cji.

Chorwacja

11 stycz­nia nego­cja­cje w spra­wie ewen­tu­al­nego zakupu eks­i­zra­el­skich F-16C/D Barak 2020 zostały ofi­cjal­nie zakoń­czone. Powodem tego kroku była wizyta, odbyta dzień wcze­śniej, przed­sta­wi­cieli rządu izra­el­skiego, któ­rzy prze­ka­zali chor­wac­kim odpo­wied­ni­kom infor­ma­cję, że admi­ni­stra­cja Stanów Zjednoczonych osta­tecz­nie nie wyra­ziła zgody na reek­sport samo­lo­tów w kon­fi­gu­ra­cji zaofe­ro­wa­nej przez Izrael. W związku z nie­po­wo­dze­niem całej pro­ce­dury, już 14 stycz­nia zebrała się Rada Obrony, któ­rej celem była pre­zen­ta­cja nowego raportu, doty­czą­cego pro­blemu zakupu wie­lo­za­da­nio­wych samo­lo­tów bojo­wych. Dodatkowo pre­zy­dent Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović zażą­dała szcze­gó­ło­wego spra­woz­da­nia doty­czą­cego stanu tech­nicz­nego obec­nie eks­plo­ato­wa­nych MiG-ów-21bisD/UMD. Cały czas czkawką odbija się Chorwatom umowa z Ukrainą, po któ­rej część wyre­mon­to­wa­nych samo­lo­tów nie nadaje się do eks­plo­ata­cji (sze­rzej w WiT 5/2018). Prezydent Grabar-Kitarović wyra­ziła nadzieję, że ponowny pro­ces zakupu pozwoli na szyb­kie wybra­nie ofe­renta i pod­pi­sa­nie umowy.

  • Łukasz Pacholski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE