Wojna w Jugosławii 1942 – 1945

Wojna w Jugosławii 1942-1945

Wojna w Jugosławii 1942 – 1945

Po tym, jak w kwiet­niu 1941 r. Niemcy pod­bili Jugosławię, pań­stwo to zostało podzie­lone na różne strefy oku­pa­cyjne i roz­bite na poszcze­gólne kraje, two­rzące wcze­śniej fede­ra­cję. Chorwacja stała się sojusz­ni­kiem państw Osi, Słoweńcy zacho­wali życz­liwą obo­jęt­ność, Macedonia pod­jęła bierny opór prze­ciwko oku­pan­towi, a Serbia – naj­więk­sze z państw daw­nej Jugosławii – walkę zbrojną.

W 1941 r. w wojnę zostały zaan­ga­żo­wane już wszyst­kie pań­stwa bał­kań­skie. Rumunia i Bułgaria były sojusz­ni­kami III Rzeszy, choć tylko Rumunia wzięła bez­po­średni udział w inwa­zji na ZSRR. Albania, Grecja i Jugosławia padły z kolei ofiarą wło­skiej bądź nie­miec­kiej agre­sji (przy­pad­kowo chro­no­lo­gia wyda­rzeń zga­dza się z porząd­kiem alfa­be­tycz­nym).
Kiedy Jugosławia została w kwiet­niu 1941 r. pod­bita przez woj­ska nie­miec­kie, doko­nano podziału tego pań­stwa na poszcze­gólne strefy oku­pa­cyjne. Słowenię podzie­lono na trzy czę­ści. Północno-wschodni skra­wek przy­łą­czono do Węgier. Tradycyjnie austriac­kie Styrię i Słoweńską Krainę (odpo­wied­nio pół­nocną i połu­dniową Słowenię) roz­dzie­lono, Styrię przy­łą­cza­jąc do III Rzeszy, Słoweńską Krainę zaś – do Włoch. Dodatkowo Włochy, posia­da­jące już od Traktatu z Rapallo z 1920 r. pół­wy­sep Pula (z mia­stami Pula, Rijeka i Zadar, któ­rych wło­skie nazwy to jed­no­cze­śnie nazwy krą­żow­ni­ków cięż­kich zato­pio­nych w cza­sie bitwy koło przy­lądka Matapan – Pola, Fiume i Zara), otrzy­mały też chor­wacką Dalmację, czyli długi pas wybrzeża Adriatyku, się­ga­jący Splitu (włącz­nie). Większość tere­nów dzi­siej­szej Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny utwo­rzyła tery­to­rium nie­za­leż­nego pań­stwa chor­wac­kiego, które stało się sojusz­ni­kiem państw Osi. Stolicą nowego pań­stwa był jak dziś Zagrzeb, pozo­stałe duże mia­sta to Banja Luka, Mostar, Dubrownik. Wojwodinę, leżącą na pół­noc­nym pogra­ni­czu Chorwacji i Serbii, rów­nież podzie­lono. Baczkę, czyli zachod­nią Wojwodinę, włą­czono do Węgier – na tere­nie Banatu zaś, czyli wschod­niej Wojwodiny, powstała guber­nia III Rzeszy, zarzą­dzana przez miej­scową nie­miecką mniej­szość osa­dzoną tu swego czasu przez Cesarstwo Austro-Węgier. Czarnogórę i Kosowo przy­łą­czono do Albanii oku­po­wa­nej przez Włochy. Okupację Serbii pod­jęły Niemcy, ale nie było już ich stać na oku­po­wa­nie poło­żo­nej naj­da­lej na połu­dniowy wschód Macedonii, więc kraj ten powie­rzono Bułgarii, która chęt­nie przy­łą­czyła Macedonię (oraz grecką Trację) do wła­snego tery­to­rium i pod­jęła tu służbę oku­pa­cyjną.
W czerwcu 1941 r., kiedy sfor­ma­li­zo­wano opi­sane powy­żej zmiany, feld­mar­sza­łek Wilhelm List, dowo­dzący 12. Armią na Bałkanach (dowódz­two w Atenach), wyzna­czył do oku­pa­cji Serbii LXV Korpus Armijny dowo­dzony przez gen. arty­le­rii Paula Badera. W skła­dzie kor­pusu były cztery słabe dywi­zje pięt­na­stej fali for­mo­wa­nia: 704., 714. i 717. DP sta­cjo­nu­jące w Serbii oraz 718. DP, która sta­cjo­no­wała na tere­nie teo­re­tycz­nie nie­pod­le­głej Chorwacji w Banja Luce (cen­tralna Bośnia). Dodatkowo pięć bata­lio­nów ochrony (Landesschützen; 447., 823., 923., 924. i 925.) roz­miesz­czono wzdłuż linii kole­jo­wej Wiedeń-Saloniki, istot­nej z punktu widze­nia zaopa­try­wa­nia wojsk Osi w Afryce Północnej. Dywizje serii „700” były jed­nost­kami sta­tycz­nymi, z nie­wielką ilo­ścią środ­ków trans­portu mecha­nicz­nego. W ich skład wcho­dziły tylko dwa trój­ba­ta­lio­nowe pułki w miej­sce trzech, arty­le­ria skła­dała się z trój­ba­te­ryj­nego dywi­zjonu w miej­sce pułku, zamiast bata­lio­nów łącz­no­ści i sape­rów były kom­pa­nie, nato­miast bata­lion roz­po­znaw­czy miał kom­pa­nię cykli­stów w miej­sce samo­cho­dów pan­cer­nych i moto­cy­kli.
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE