W matecz­niku Patriota

W mateczniku Patriota – wizyta w Raytheon IDS. Prototypowa stacja radiolokacyjna z AESA na bazie GaN na stanowisku w Pelham. Obok, po lewej, widać prototypową antenę boczną. Na zasłoniętym stanowisku w tle ustawiono stację AN/MPQ-65 do testów porównawczych.

W matecz­niku Patriota – wizyta w Raytheon IDS. Prototypowa sta­cja radio­lo­ka­cyjna z AESA na bazie GaN na sta­no­wi­sku w Pelham. Obok, po lewej, widać pro­to­ty­pową antenę boczną. Na zasło­nię­tym sta­no­wi­sku w tle usta­wiono sta­cję AN/MPQ-65 do testów porównawczych.

Między 17 a 18 maja kon­cern Raytheon zor­ga­ni­zo­wał dla przed­sta­wi­cieli pol­skich mediów kolejną wizytę w swo­ich zakła­dach w Andover i Tewksbury oraz w ośrodku badaw­czym w Pelham, poło­żo­nych w pobliżu Bostonu. Przedstawiciele Raytheona przy­bli­żyli pod­czas niej pod­sta­wowe zagad­nie­nia zwią­zane z naziemną obroną powietrzną i prze­ciw­ba­li­styczną. Jednak prze­wod­nim tema­tem wizyty była oferta ame­ry­kań-skiego kon­cernu w pro­gra­mie Wisła wraz z postę­pami roz­woju sys­temu Patriot w kie­runku wer­sji (tzw. Polish Patriot) o moż­li­wo­ściach bojo­wych wyma­ga­nych przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

Dwa dni spę­dzone z przed­sta­wi­cie­lami Raytheon Integrated Defense Systems w wybra­nych ośrod­kach pro­duk­cyj­nych i roz­wo­jo­wych kon­cernu podzie­lono na pre­zen­ta­cje mul­ti­me­dialne i zapo­zna­nie się z zaple­czem pro­duk­cyj­nym. Bez wąt­pie­nia naj­cie­kaw­szy był ten drugi aspekt, zwłasz­cza wizyta w zakła­dach w Andover – gdzie powstają czę­ści i zespoły róż­nych sys­te­mów elek­tro­nicz­nych oraz rakie­to­wych, w tym rada­rów AN/MPQ-65 sys­temu Patriot wraz z ich sta­no­wi­skami dowo­dze­nia ECS/ICC – a także w ośrodku testo­wym w Pelham. Pokazano w nim pro­to­ty­pową sta­cję radio­lo­ka­cyjną wypo­sa­żoną w główną aktywną antenę z elek­tro­nicz­nym ska­no­wa­niem fazo­wym (AESA), zbu­do­waną z mono­li­tycz­nych mikro­fa­lo­wych ukła­dów sca­lo­nych (MMIC) na bazie azotku galu (GaN), razem z pro­to­ty­pową anteną boczną. Abstrahując od tych atrak­cji, zasad­ni­cza pre­zen­to­wana oferta Raytheona nie zmie­niła się w porów­na­niu z infor­ma­cjami prze­ka­zy­wa­nymi od czasu MSPO 2016 (wię­cej w WiT 10/2016, 11/2016, 3/2017).
Raytheon pochwa­lił się też wła­sną linią pro­duk­cji MMIC, poczy­na­jąc od poziomu wytwa­rza­nia pod­kła­dów (wafli) z pół­prze­wod­ni­ków – przede wszyst­kim z azotku galu (GaN), czyli naj­no­wo­cze­śniej­szej tech­no­lo­gii pół­prze­wod­ni­ko­wej (WiT 3/2015). Ogólnie linia pro­duk­cji MMIC na bazie GaN w Andover przy­po­mina np. euro­pej­skie zakłady United Monolithic Semiconductors (UMS), spółki nale­żą­cej do Airbus Defence & Space GmbH i Thalesa o ana­lo­gicz­nym pro­filu pro­duk­cji. Intrygującym doświad­cze­niem była też wizyta w dziale mon­tażu powierzch­nio­wego, gdzie można było obej­rzeć próbki pły­tek obwo­dów dru­ko­wa­nych i porów­nać układy elek­tro­niczne sprzed pię­ciu dekad ze współ­cze­snymi. A także zoba­czyć roz­ło­żone układy nadaw­czo-odbior­cze sta­cji AN/TPY-2 z lat 90., obok tych naj­młod­szych na bazie GaN i prze­ko­nać się o postę­pach miniaturyzacji.

Patriot bez końca

Bez wąt­pie­nia sys­tem Patriot jest dla kon­cernu Raytheon świet­nym źró­dłem dochodu. Według danych udo­stęp­nio­nych przez samą spółkę, war­tość wszyst­kich kon­trak­tów doty­czą­cych Patriota na prze­strzeni ostat­nich 24 mie­sięcy wynio­sła ponad 5 mld USD. Wśród nich są m.in. kon­trakt na dostawy nowych bate­rii do Arabii Saudyjskiej (kwie­cień 2015 r.) za 2 mld USD, moder­ni­za­cja zesta­wów połu­dnio­wo­ko­re­ań­skich (marzec 2015 r.) za 770 mln USD czy też dostawy nowych bate­rii dla Kataru za 2,4 mld USD. Choć aku­rat to zamó­wie­nie wpły­nęło jesz­cze w grud­niu 2014 r., to warto o nim wspo­mnieć, bo oglą­da­jąc linię mon­tażu koń­co­wego sta­cji radio­lo­ka­cyj­nych i sta­no­wisk dowo­dze­nia w Andover, można było zoba­czyć wła­śnie sprzęt sau­dyj­ski, katar­ski i połu­dnio­wo­ko­re­ań­ski w róż­nych fazach ukom­ple­to­wa­nia. Znalazły się w tym sau­dyj­skie sta­no­wi­ska dowo­dze­nia ECS, wypo­sa­żone w doty­kowe kon­sole MMS i osa­dzone na 5-tono­wych samo­cho­dach cię­ża­ro­wych rodziny MTV. Tym samym było to potwier­dze­nie roz­po­czę­cia seryj­nej pro­duk­cji MMS, i tutaj
cie­ka­wostka, które prę­dzej tra­fiły do odbior­ców eks­por­to­wych niż do US Army. Jej żoł­nie­rze mieli po raz pierw­szy zoba­czyć MMS-y wła­śnie pod­czas sojusz­ni­czych ćwi­czeń na Półwyspie Arabskim.
Raytheon pod­kre­śla, że „rynek Patriota” to obec­nie, bez Stanów Zjednoczonych, budżety obronne 12 państw warte łącz­nie ponad 236 mld USD. Oczywiście, część z tych państw będzie z cza­sem wykru­szać się (np. Izrael, Niemcy), część jest gospo­dar­czo nie­pewna (np. Grecja, Hiszpania), ale w ich miej­sce dojdą nowi użyt­kow­nicy. Tutaj już można wymie­niać Rumunię i Polskę – zagadką jest tylko wiel­kość zamó­wie­nia. Raytheon chęt­nie w kon­tek­ście sprze­daży Patriota wymie­nia też Szwecję i nadal Turcję. W przy­padku Szwecji, nadal użyt­ku­ją­cej sys­tem HAWK (Rb 97), wydaje się to praw­do­po­dobne, bio­rąc jesz­cze pod uwagę poli­tykę zagra­niczną Sztokholmu. Jednak
dotych­cza­sowy prze­bieg turec­kiego pro­gramu T-LORAMIDS poka­zuje, że Ankara przy­mie­rza się do kupo­wa­nia wszyst­kiego, poza Patriotem. Nawet, jeśli ostat­nie pogło­ski o zaku­pie rosyj­skiego sys­temu S-400 Triumf to tylko szum infor­ma­cyjny, nie zmie­nia to faktu, że Turcja nie jest żela­znym kan­dy­da­tem na kolej­nego kupca.
Nie jest to kwe­stia bez zna­cze­nia, gdyż w kon­tek­ście nowej sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej z AESA na bazie GaN jesz­cze dwa lata temu to wła­śnie takie pań­stwa jak Polska, Niemcy i Turcja były wymie­niane jako spon­so­rzy roz­woju tego radaru. Obecnie Raytheon wspo­mina o arab­skich pań­stwach znad Zatoki Perskiej. Jednak nie należy mieć złu­dzeń, że klu­czowe będą decy­zje US Army w pro­gra­mie LTAMDS – następcy sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej AN/MPQ-65. Jeżeli wygra kon­cep­cja pro­mo­wana przez Raytheona – głę­boka moder­ni­za­cja obec­nych rada­rów zamiast zupeł­nie nowego urzą­dze­nia – wów­czas pro­blem finan­so­wa­nia będzie roz­wią­zany. W przy­padku otwar­tego kon­kursu, decy­zje mogą być różne, choć ostat­nio Raytheon pod­trzy­mał swoją dobrą passę. Po kontr­ak­cie na sys­tem AMDR-S (czyli AN/SPY-6) dla US Navy, 11 maja Raytheon ogło­sił zwy­cię­stwo w bata­lii praw­nej doty­czą­cej wyni­ków prze­targu na sta­cję radio­lo­ka­cyjną 3DELRR dla US Air Force. Trzy pro­to­ty­powe egzem­pla­rze mają być gotowe do grud­nia 2020 r.

  • Adam M. Maciejewski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE