Trałowce typu BYMS w pol­skich siłach prze­ciw­mi­no­wych

Polskie trałowce typu BYMS w komplecie – Foka, Delfin i Mors w porcie na Oksywiu. Fot. Janusz Uklejewski/zbiory Marka Twardowskiego

Polskie tra­łowce typu BYMS w kom­ple­cie – Foka, Delfin i Mors w por­cie na Oksywiu. Fot. Janusz Uklejewski/zbiory Marka Twardowskiego

II wojna świa­towa dowio­dła bez­sprzecz­nie, że broń minowa zasto­so­wana zarówno ofen­syw­nie, jak i defen­syw­nie, jest groź­nym, sku­tecz­nym i eko­no­micz­nym środ­kiem walki na morzu. Z danych sta­ty­stycz­nych, przy­to­czo­nych w histo­rii wojen mor­skich wynika, że jeżeli w woj­nie krym­skiej użyto 2600 min, a w woj­nie rosyj­sko-japoń­skiej 6500 min, to w I woj­nie świa­to­wej posta­wiono już około 310 000, a w II woj­nie świa­to­wej ponad 700 000 min. Marynarki wojenne na całym świe­cie dostrze­gały rosnące zain­te­re­so­wa­nie tym tanim i efek­tyw­nym środ­kiem pro­wa­dze­nia wojny. Rozumiały rów­nież zwią­zane z nim zagro­że­nia.

Powstanie

4 marca 1941 r. w stoczni Henry B. Nevins, Inc. w City Island (w sta­nie Nowy Jork), po raz pierw­szy została poło­żona stępka okrętu US Navy typu „Yard Class Minesweeper” (tra­ło­wiec bazowy). Okręt ten zapro­jek­to­wano w stocz­nio­wym biu-rze pro­jek­to­wym i nadano mu ozna­cze­nie alfa­nu­me­ryczne YMS‑1. Wodowania doko­nano 10 stycz­nia 1942 r., a prace zakoń­czono 2 mie­siące póź­niej – 25 marca 1942. Okręty budo­wano z drewna w celu przy­spie­sze­nia pro­duk­cji. Drewniane tra­łowce tego typu pro­wa­dziły ope­ra­cje na wielu akwe­nach w cza­sie II wojny świa­to­wej. Amerykańskie stocz­nie zbu­do­wały w sumie 561 okrę­tów. Pierwotnie jed­nostki te nazy­wano „Motor Minesweeper” (tra­ło­wiec moto­rowy), słowo „Yard” odno­siło się do „Naval Base” lub „Naval Yard” (bazy okrę­tów). Okręty tego typu miały ope­ro­wać na wodach przy­le­głych do ich baz. Budowane były w 35 stocz­niach, w lwiej czę­ści jach­to­wych, 12 na Wschodnim Wybrzeżu, 19 na Zachodnim oraz 4 w rejo­nie Wielkich Jezior.
Pierwsze okręty pro­jektu YMS zostały użyte przez US Navy do tra­ło­wa­nia min posta­wio­nych przez U‑Booty już w 1942 r. na podej­ściach do por­tów Jacksonville (Floryda) i Charleston (Karolina Płd.). Największe straty okręty typu YMS ponio­sły 9 paź­dzier­nika 1945 r., gdy 7 jed­no­stek zostało zato­pio­nych przez taj­fun w pobliżu Okinawy.
Okręty typu YMS oka­zały się jed­nymi z naj­trwal­szych i naj­bar­dziej uni­wer­sal­nych rodza­jów jed­no­stek prze­ciw­mi­no­wych US Navy, pro­wa­dzą­cych prace tra­łowe przez ćwierć wieku i wypeł­nia­ją­cych różne role w wielu mary­nar­kach wojen­nych świata. Wszystkie 481 tego typu okrę­tów miały taką samą cha­rak­te­ry­stykę ogólną. Jedyna istotna zmiana doty­czyła wyglądu. Jednostki od YMS‑1 do 134 miały dwa kominy, YMS‑135 do 445 oraz 480 i 481 miały jeden komin, a YMS‑446 do 479 komina nie miały. Pierwotnie jed­nostki oce­nione jako bazowe wyko­rzy­sty­wane były m.in. w celu prze­ciw­mi­no­wego przy­go­to­wa­nia do lądo­wa­nia sił desan­to­wych.
W 1947 r. okręty typu YMS zostały prze­kla­sy­fi­ko­wane na AMS (Motor Minesweeper), następ­nie w 1955 r. okre­ślono je nowym sym­bo­lem MSC(O) zmie­nio­nym w 1967 r. na MSCO (Ocean Minesweeper). Jednostki te pro­wa­dziły dzia­ła­nia zwią­zane z obroną prze­ciw­mi­nową w Korei jako znaczna część sił prze­ciw­mi­no­wych. Do 1960 r. na tych okrę­tach pro­wa­dzono szko­le­nia dla Rezerwistów Marynarki Wojennej. Jako ostatni został skre­ślony z listy okrę­tów floty w listo­pa­dzie 1969 r. USS Ruff (MSCO 54), pier­wot­nie YMS-327.

Brytyjskie YMS

Osiemdziesiąt okrę­tów typu YMS zostało zamó­wione przez US Navy celem prze­ka­za­nia Wielkiej Brytanii w ramach pro­gramu Lend-Lease. Na liście okrę­tów US Navy okre­ślono je jako „British Motor Minesweeper” (BYMS) i ponu­me­ro­wano w kolej­no­ści od 1 do 80. Z chwilą prze­ka­za­nia ich Wielkiej Brytanii, BYMS‑1 do BYMS‑80 zostały przy­dzie­lone numery od BYMS‑2001 do BYMS‑2080. Ich cha­rak­te­ry­styka ogólna była taka sama jak u ame­ry­kań­skich odpo­wied­ni­ków.

  • Janusz Janik

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE