Tajska pułapka Opłota

Zakup czołgów Opłot na Ukrainie miał zapoczątkować, rozłożony na wiele lat, program modernizacji wojsk pancernych Tajlandii, których znaczna część sprzętu pochodzi z lat 50. i 60. XX w.

Zakup czoł­gów Opłot na Ukrainie miał zapo­cząt­ko­wać, roz­ło­żony na wiele lat, pro­gram moder­ni­za­cji wojsk pan­cer­nych Tajlandii, któ­rych znaczna część sprzętu pocho­dzi z lat 50. i 60. XX w.

Wojska Lądowe Królestwa Tajlandii, coraz bar­dziej nie­za­do­wo­lone z reali­za­cji przez Ukrainę kon­traktu na dostawę czoł­gów Opłot-M, zamie­rzają następne zamó­wie­nia ulo­ko­wać u innych pro­du­cen­tów. Na począ­tek pla­nują nabyć 51 czoł­gów. O ten kon­trakt rywa­li­zują: Rosja, ofe­ru­jąca T-90MS i Chiny z MBT-3000.

Ministerstwo Obrony Królestwa Tajlandii utwo­rzyło spe­cjalny komi­tet zaku­powy, który ma doko­nać wyboru nowego typu czołgu pod­sta­wo­wego dla armii tego kraju. Rzecznik, spra­wu­ją­cej wła­dze w kraju Narodowej Rady Pokoju i Porządku, płk Winthai Suvaree, stwier­dził 9 lutego 2016 r. dość ogól­ni­kowo, że decy­zja pod­jęta zosta­nie po porów­na­niu kosz­tów i efektu, jaki zosta­nie osią­gnięty. Oficer nie ujaw­nił żad­nych szcze­gó­łów doty­czą­cych sza­co­wa­nych kosz­tów trans­ak­cji.

Fatalne opóź­nie­nia

Jednocześnie moż­liwe jest zerwa­nie kon­traktu, który rząd Tajlandii pod­pi­sał 1 wrze­śnia 2011 r. z Ukrspeceksportem, opie­wa­ją­cego na dostawę 49 czoł­gów BM Opłot-M i dwóch wozów zabez­pie­cze­nia tech­nicz­nego BREM-84 Atlet (Obiekt 478BP) na bazie T-84U. Jego war­tość wynio­sła 7,2 mld THB, czyli około 240 mln USD. Według nie­któ­rych publi­ka­cji Tajlandia miała zaku­pić na Ukrainie dodat­ko­wych pięć czoł­gów szkol­nych (o nie­zna­nej kom­ple­ta­cji), na mocy odręb­nego kon­traktu, czyli w sumie dostar­czo­nych miały zostać 54 Opłoty.
BM Opłot-M zapro­jek­to­wało Charkowskie Biuro Konstrukcji Maszyn im. A. A. Morozowa (ChKBM), a pro­du­kuje Fabryka im. Małyszewa w Charkowie (ChZTM). Opłot-M (Оbiekt 478DU9-1/478DU10) jest wer­sją roz­wo­jową czołgu T-84U (Оbiekt 478DU9), nato­miast w kon­tek­ście wozów dla Tajlandii ChKBM uży­wało też ozna­cze­nia BM Opłot-T (Obiekt 478DU9-T), w któ­rym sufiks „T” ozna­cza Tajlandię. Główną bro­nią czołgu jest 125 mm gład­ko­lu­fowa armata KBA-3 (pro­du­ko­wany na Ukrainie wariant armaty 2A46M-1), z któ­rej można także odpa­lać prze­ciw­pan­cerne poci­ski kie­ro­wane Kombat, skon­stru­owane w kijow­skim GOSKKB Łucz. W porów­na­niu z poprzed­nimi wozami rodziny 478DU, Opłot-M ma znacz­nie bar­dziej zaawan­so­wany sys­tem kie­ro­wa­nia ogniem, pozwa­la­jący na pełną reali­za­cję zasady „hun­ter-kil­ler”, w skład któ­rego wcho­dzą m.in.: sta­bi­li­zo­wany dzienno-nocny pano­ra­miczny przy­rząd obser­wa­cyjno-celow­ni­czy dowódcy typu PNK-6, dzienny celow­nik-dal­mierz dzia­ło­no­wego 1G46M i celow­nik nocny PTT-2. Z PNK-6 i PTT-2 zin­te­gro­wano ter­mo­wi­zory Thales
Catherine-FC, dzięki czemu ich para­me­try mają odpo­wia­dać świa­to­wym stan­dar­dom, jeśli cho­dzi o pro­wa­dze­nie obser­wa­cji i strze­la­nie w warun­kach ogra­ni­czo­nej widocz­no­ści i w nocy. Wszystkie wymie­nione wyżej urzą­dze­nia dostar­cza firma NWK Fotoprylad z Czerkas.
Zasadniczy, war­stwowy pan­cerz czołgu wzmoc­niono kase­tami ukra­iń­skiego pan­ce­rza reak­tyw­nego Mikrotek Noż/Duplet, uło­żo­nymi wie­lo­war­stwowo. Napęd sta­nowi ukra­iń­ski 1200-konny (883,2 kW) die­sel 6TD-2E, choć dla czołgu o masie 51 t lep­szy byłby moc­niej­szy napęd, np. nie­pro­du­ko­wany seryj­nie 6TD-3 (1104 kW/1500 KM). 3 kwiet­nia 2012 r. dyrek­tor Fabryki im. Małyszewa Nikołaj Biełow ogło­sił, że zakład roz­po­czął reali­za­cję umowy z Tajlandią. Pierwszy gotowy czołg Opłot-M dla zagra­nicz­nego odbiorcy poka­zano 26 czerwca 2013 r.
5 listo­pada 2013 r. pierw­szych pięć wozów ofi­cjal­nie prze­ka­zano w Charkowie kon­tra­hen­towi.
Zgodnie z zapi­sa­nym w umo­wie har­mo­no­gra­mem, dostawy czoł­gów miały roz­po­cząć się w końcu 2013 r. i zakoń­czyć w następ­nym roku. Biełow dekla­ro­wał, że do marca 2014 r. Tajlandia otrzyma 10 czoł­gów. I na dekla­ra­cji się skoń­czyło, bo w rze­czy­wi­sto­ści w bazie floty w Sattahip 4 lutego 2014 r. wyła­do­wano tylko pięć Opłotów. Kolejną par­tię, rów­nież zło­żoną z pię­ciu wozów, roz­ła­do­wano w tym por­cie ze statku dopiero 1 czerwca 2015 r.! W czerwcu 2015 r., m.in. za błędy popeł­nione przy reali­za­cji kon­traktu z Tajlandią, ze sta­no­wi­skiem poże­gnał się dyrek­tor Fabryki im. Małyszewa.
Według dekla­ra­cji z dru­giej połowy ubie­głego roku, pięć następ­nych czoł­gów Ukrspeceksport miał dostar­czyć na początku 2016 r. Jednak taj­landzka dele­ga­cja, która doko­ny­wała odbioru tych czoł­gów, była w char­kow­skim zakła­dzie dopiero w marcu tego roku, a więc nie ma więk­szych szans, aby dotarły one do kraju prze­zna­cze­nia wcze­śniej niż w maju – czerwcu. Ukraińcy cały czas zapew­niają, że pro­duk­cja Opłotów nabiera tempa. Ma ich powstać w tym roku nawet 120 – tak dla wła­snego woj­ska, jak i odbior­ców zagra­nicz­nych. W kwiet­niu Fabryka im. Małyszewa poin­for­mo­wała, że wiel­kość całej pro­duk­cji w pierw­szym kwar­tale 2016 r. wzro­sła o 654% (sic!) w porów­na­niu do ana­lo­gicz­nego okresu zeszłego roku. Tajlandzka dele­ga­cja ponow­nie ma przy­je­chać do Charkowa w maju. Jeśli nawet Tajlandia nie zerwie kon­traktu, to strona ukra­iń­ska musi liczyć się z karami umow­nymi za opóź­nie­nia w jego reali­za­cji. Ukraińskie firmy nie mają też więk­szych szans na zdo­by­cie kolej­nych zamó­wień od tam­tej­szego resortu obrony.

  • Tadeusz Wróbel

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE