System roz­po­zna­nia i dowo­dze­nia Obrony Powietrznej PRL cz.2

Kompletny zestaw radiolokacyjny – odleglosciomierz N-31 i wysokosciomierz N-41 z agregatem pradotworczym – rozstawiony do pracy bojowej. Fot. R. Rochowicz

Kompletny zestaw radio­lo­ka­cyjny – odle­glo­scio­mierz N-31 i wyso­ko­scio­mierz N-41 z agre­ga­tem pra­do­twor­czym – roz­sta­wiony do pracy bojo­wej. Fot. R. Rochowicz

Lata 70. w jed­nost­kach radio­tech­nicz­nych Wojsk OPK (WOPK) cha­rak­te­ry­zo­wały się przede wszyst­kim roz­wi­ja­niem auto­ma­ty­za­cji dowo­dze­nia i napro­wa­dza­nia. Temu była pod­po­rząd­ko­wana m.in. ostat­nia i naj­trwal­sza w okre­sie PRL reforma Wojsk Radiotechnicznych WOPK.

W dru­giej poło­wie lat 60. zre­ali­zo­wano przej­ściowy etap zmian w struk­tu­rze i wypo­sa­że­niu jed­no­stek radio­tech­nicz­nych WOPK. Zbierano doświad­cze­nia i cały czas przy­go­to­wy­wano się do wpro­wa­dze­nia doce­lo­wej orga­ni­za­cji opar­tej na bry­ga­dach i bata­lio­nach. Wymagało to jed­nak zapla­no­wa­nia wielu przed­się­wzięć eta­towo-orga­ni­za­cyj­nych, budow­la­nych oraz zawar­cia umów na zakup róż­no­rod­nego wypo­sa­że­nia. Wyliczone ogromne koszty towa­rzy­szące refor­mie spra­wiły, że jej powolne wdra­ża­nie roz­po­częto dopiero w 1973 r.

Długowieczne bry­gady

Nim zde­cy­do­wano się uru­cho­mić całą lawinę zmian posta­no­wiono naj­pierw eks­pe­ry­men­tal­nie stwo­rzyć jeden wzor­cowy bata­lion radio­tech­niczny. Wybrano 3. brtech 19. pułku radio­tech­nicz­nego z Ożarowic k. Mierzęcic. Dość szybko w Radzionkowie zbu­do­wano Połączone Stanowisko Dowodzenia (PłSD) i tam roz­lo­ko­wano dowódz­two i sztab bata­lionu, 330. zauto­ma­ty­zo­waną kom­pa­nię radio­tech­niczną (tzw. kom­pa­nia miej­scowa) i pod­od­działy zabez­pie­cze­nia. Jednostka szybko przy­stą­piła do nor­mal­nej pracy ope­ra­cyj­nej i była przez kilka mie­sięcy bar­dzo czę­sto wizy­to­wana. Ponieważ kon­cep­cja pracy spraw­dziła się pod­jęto decy­zję o reor­ga­ni­za­cji całego sys­temu obser­wa­cji tech­nicz­nej WOPK.
Plany zakła­dały wpro­wa­dze­nie struk­tury bry­ga­do­wej do końca 1975 r. Po ich zre­ali­zo­wa­niu w trzech bry­ga­dach radio­tech­nicz­nych miało być 13 bata­lio­nów (każdy z wła­snym PłSD nowego typu i miej­scową kom­pa­nią radio­tech­niczną) i 42 kom­pa­nie tere­nowe. Do tego na wypa­dek kry­zysu lub wojny ze sprzętu eta­to­wego miały być wysta­wiane dodat­kowe wysu­nięte poste­runki radio­lo­ka­cyjne dla poprawy pola przy wyma­ga­nym zej­ściu na mniej­szą wyso­kość wykry­wa­nia środ­ków napadu powietrz­nego oraz poste­runki skry­tego pola dla odtwa­rza­nia cią­gło­ści pola w przy­padku znisz­cze­nia poste­run­ków sta­łych. Oznaczało to powięk­sze­nie sieci poste­run­ków, w któ­rej w okre­sie przej­ścio­wego sys­temu puł­ko­wego było 13 kom­pa­nii bata­lio­no­wych i 37 tere­no­wych, a 6 kolej­nych było w trak­cie orga­ni­zo­wa­nia. We wszyst­kich kom­pa­niach, ale także w ośrod­kach szko­le­nia (Wyższa Oficerska Szkoła Radiotechniczna w Jeleniej Górze i Szkoła Młodszych Specjalistów w Chorzowie) i w remon­tach WOPK posia­dały we wrze­śniu 1973 r. łącz­nie 312 odle­gło­ścio­mie­rzy i wyso­ko­ścio­mie­rzy, w tym: 3 odle­gło­ścio­mie­rze P-40, 48 P-35M, 40 kom­ple­tów Jawor-M + Bogota-M (odle­gło­ścio­mierz + wyso­ko­ścio­mierz), 16 kom­ple­tów Jawor + Bogota, 10 P-14, 19 P-15 i 22 P-12 oraz 68 wyso­ko­ścio­mie­rzy PRW-11 i 30 PRW-9.
Tak jak wszyst­kie poprzed­nie restruk­tu­ry­za­cje, tak i tę prze­pro­wa­dzono eta­pami. Jako pierw­szą zde­cy­do­wano się utwo­rzyć 3. Brygadę Radiotechniczną (3. Korpus OPK) z dowódz­twem we Wrocławiu i począt­kowo tylko czte­rema bata­lio­nami. Okres for­mo­wa­nia trwał od wrze­śnia 1973 r. do końca maja 1974 r. W tym samym cza­sie w 2. Korpusie OPK two­rzono 22. brtech w Chojnicach, dla któ­rego budo­wano od pod­staw PłSD w pobli­skich Nieżychowicach. Zdecydowano się na to w związku z pra­cami inte­gra­cyj­nymi pol­skiego zauto­ma­ty­zo­wa­nego sys­temu roz­po­zna­nia radio­lo­ka­cyj­nego Dunajec z radziec­kim zauto­ma­ty­zo­wa­nym sys­te­mem zbioru i opra­co­wa­nia infor­ma­cji radio­lo­ka­cyj­nej Wozduch-1P, który słu­żył rów­nież do przy­rzą­do­wego napro­wa­dza­nia lot­nic­twa myśliw­skiego. System Dunajec skła­dał się z dwóch obiek­tów auto­ma­ty­za­cji roz­po­zna­nia radio­lo­ka­cyj­nego szcze­bla tak­tycz­nego (bata­lionu radio­tech­nicz­nego). Jeden z nich RPT-11 miał zapew­niać auto­ma­ty­za­cję poste­run­ków radio­lo­ka­cyj­nych (kom­pa­nie tere­nowe), a drugi RPT-21 głów­nego poste­runku radio­lo­ka­cyj­nego (kom­pa­nia miej­scowa). Zadaniem głów­nego poste­runku radio­lo­ka­cyj­nego razem z pod­le­głymi poste­run­kami radio­lo­ka­cyj­nymi było zapew­nie­nie jed­no­li­tej (uogól­nio­nej) infor­ma­cji o sytu­acji powietrz­nej w obsza­rze odpo­wie­dzial­no­ści bata­lionu radio­tech­nicz­nego przy wyko­rzy­sta­niu sta­cji radio­lo­ka­cyj­nych roz­wi­nię­tych na poste­run­kach. Gotowy bata­lion włą­czono w skład 2. BRtech z dowódz­twem w Bydgoszczy, któ­rej pro­ces for­mo­wa­nia trwał z kolei od czerwca 1974 r. do pierw­szych dni marca 1975 r. Wreszcie jako ostat­nią, w okre­sie od czerwca 1975 r. do lutego 1976 r. sfor­mo­wano 1. BRtech (1. Korpus OPK) z dowódz­twem w Warszawie.
W sumie funk­cjo­no­wało 14 miej­sco­wych kom­pa­nii radio­tech­nicz­nych, 43 kom­pa­nie tere­nowe, 1 kom­pa­nia radio­tech­niczna masko­wa­nia oraz 10 wysu­nię­tych poste­run­ków radio­tech­nicz­nych z przy­go­to­waną roz­bu­do­waną infra­struk­turą inży­nie­ryjną i 9 poste­run­ków skry­tego pola. Te ostat­nie był to wcze­śniej wybrany teren, ale nie pozo­sta­jący pod stałą jurys­dyk­cją armii. Wspomniana kom­pa­nia masko­wa­nia – 42. krtech, została sfor­mo­wana w 1970 r. w Bydgoszczy i pod­po­rząd­ko­wana bez­po­śred­nio naj­pierw dowódcy 2. Korpusu OPK, a następ­nie 2. BRtech. Jej zada­niem było wysta­wia­nie fał­szy­wych poste­run­ków radio­lo­ka­cyj­nych przy uży­ciu wyco­fa­nych z eks­plo­ata­cji bojo­wej sta­cji radio­lo­ka­cyj­nych star­szego typu. W trak­cie two­rze­nia tego nowego sys­temu utwo­rzono sześć nowych kom­pa­nii: w Łagunach i Adamowie (dla 4. brtech) oraz Władysławowie, Słupsku, Unieściu i Kościerzynie w skła­dzie 2. BRtech. Każdy bata­lion two­rzyły: dowódz­two i sztab, kom­pa­nia dowo­dze­nia i auto­ma­ty­za­cji wraz z połą­czo­nym sta­no­wi­skiem dowo­dze­nia, miej­scowa kom­pa­nia radio­tech­niczna, tere­nowe kom­pa­nie radio­tech­niczne, kom­pa­nia łącz­no­ści oraz kom­pa­nia remon­towa.

  • Robert Rochowicz

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE