System iden­ty­fi­ka­cji „swój – obcy”

MiG-29 (M) nr 115 – pierwszy samolot z zamontowanym nowym systemem rozpoznania „swój–obcy” standardu Mark XIIA w hangarze Grupy Startowej WZL nr 2 S.A. w Bydgoszczy w trakcie przygotowań do lotu.

MiG-29 (M) nr 115 – pierw­szy samo­lot z zamon­to­wa­nym nowym sys­te­mem roz­po­zna­nia „swój – obcy” stan­dardu Mark XIIA w han­ga­rze Grupy Startowej WZL nr 2 S.A. w Bydgoszczy w trak­cie przy­go­to­wań do lotu.

W kwiet­niu do 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim powró­ciły z Wojskowych Zakładów Lotniczych nr 2 S.A. w Bydgoszczy pierw­sze dwa samo­loty myśliw­skie MiG-29, które prze­szły pro­ces zabu­dowy i inte­gra­cji nowego sys­temu roz­po­zna­nia „swój – obcy”, pra­cu­ją­cego w stan­dar­dzie Mk XIIA. Modernizacja samo­lo­tów to wynik potrzeb zwią­za­nych ze zobo­wią­za­niami sojusz­ni­czymi, a także dowód na wyso­kie kwa­li­fi­ka­cje per­so­nelu byd­go­skich zakła­dów. Tamtejsi spe­cja­li­ści dys­po­nują dziś uni­ka­to­wym na skalę kra­jową know-how w zakre­sie obsługi i moder­ni­za­cji samo­lo­tów bojo­wych.

Idea zabu­dowy w samo­lo­tach MiG-29 Sił Powietrznych nowego sys­temu iden­ty­fi­ka­cji „swój – obcy” (ang. IFF, Identification Friend or Foe), zgod­nego ze stan­dar­dem NATO Mk XIIA, który sta­nie się wyłącz­nie obo­wią­zu­ją­cym od 1 lipca 2020 r., nie jest nowa. Pierwszą pro­po­zy­cję zło­żono Ministerstwu Obrony Narodowej jesz­cze w 2008 r., kiedy Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 S.A. w Bydgoszczy pro­wa­dziły prace stu­dyjno-ana­li­tyczne zwią­zane z kon­cep­cją moder­ni­za­cji eks­plo­ato­wa­nych w Polsce samo­lo­tów MiG-29. Wówczas maszyny tego typu dys­po­no­wały trans­pon­de­rami sys­temu CNPEP RADWAR SC10D2/Sz Supraśl (patrz WiT 4 – 5/2020), a 12 samo­lo­tów w wer­sji bojo­wej (eks­plo­ato­wa­nych w Mińsku Mazowieckim) także inter­ro­ga­to­rami SB 14E/A. Urządzenia te pra­co­wały w stan­dar­dzie Mk XII i zostały zain­sta­lo­wane w latach 90.

Pulpit IFF PS-CIT-01 na prawym panelu bocznym w kabinie MiG-a-29 (M).

Pulpit IFF PS-CIT-01 na pra­wym panelu bocz­nym w kabi­nie MiG-a-29 (M).

W 2008 r. pla­no­wano wyko­rzy­stać sys­tem IFF BAE Systems AN/APX-113(V) w odmia­nie pra­cu­ją­cej w stan­dar­dzie Mark XIIA, a kon­cep­cja jego insta­la­cji została włą­czona do trzy­eta­po­wego pro­gramu moder­ni­za­cji pol­skich MiG-ów-29. Niestety, ze względu na nie­do­sta­tek środ­ków, pro­gram zawę­żono do ogra­ni­czo­nej wymiany awio­niki samo­lo­tów i moder­ni­za­cji śro­do­wi­ska pracy pilo­tów. Umowa, obej­mu­jąca jedy­nie MiG-i-29 nale­żące do 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim, została pod­pi­sana pomię­dzy Inspektoratem Uzbrojenia i WZL nr 2 S.A. w sierp­niu 2011 r. i kosz­to­wała Skarb Państwa 126 mln PLN. Objęła łącz­nie 16 samo­lo­tów – 13 jed­no­miej­sco­wych i trzy dwu­miej­scowe. Prace zre­ali­zo­wano do końca 2014 r. i dzięki zasto­so­wa­nym roz­wią­za­niom tech­nicz­nym pozwa­lały na kolejne etapy dopo­sa­ża­nia maszyn w przy­szło­ści. Między innymi przy­go­to­wano miej­sce i wygo­spo­da­ro­wano zasoby ener­ge­tyczne do zabu­dowy urzą­dzeń nowego sys­temu roz­po­zna­nia „swój – obcy” oraz łącza danych tak­tycz­nych stan­dardu Link 16. Co ważne, zamon­to­wany na samo­lo­tach sys­tem IFF stan­dardu Mark XII Supraśl nie został wów­czas zin­te­gro­wany z nową awio­niką pokła­dową.

Nowy sys­tem IFF do MiG-ów-29

Do kwe­stii wymiany sys­temu iden­ty­fi­ka­cji „swój – obcy” MON powró­ciło w kolej­nych latach, co tym razem było wyni­kiem zobo­wią­zań mię­dzy­na­ro­do­wych. W paź­dzier­niku 2016 r. Departament Obrony Stanów Zjednoczonych ogło­sił, że od 1 lipca 2020 r. jedy­nym obo­wią­zu­ją­cym stan­dar­dem sys­temu IFF w Sojuszu Północnoatlantyckim sta­nie się Mark XIIA oraz zaim­ple­men­to­wany w nim woj­skowy for­mat kodo­wa­nia sygnału zapy­ta­nia i odpo­wie­dzi (mod) 5 poziom 1. To zaś wymu­sza wpro­wa­dze­nie odpo­wied­nich zmian w wypo­sa­że­niu sprzętu woj­sko­wego, w tym samo­lo­tów.

Sytuacja ta spo­wo­do­wała, że Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 S.A. z Bydgoszczy pro­wa­dziły prace kon­cep­cyjno-ana­li­tyczne nad zagad­nie­niem wymiany urzą­dzeń sys­temu „swój – obcy” na obsłu­gi­wa­nych przez przed­się­bior­stwo samo­lo­tach. Ułatwieniem ich był dia­log tech­niczny, który został ogło­szony w paź­dzier­niku 2014 r. przez Inspektorat Uzbrojenia. Zakładał uzy­ska­nie infor­ma­cji o moż­li­wo­ści dopo­sa­że­nia samo­lo­tów MiG‑29 w urzą­dze­nia IFF w stan­dar­dzie Mark XIIA (mod 5 poziom 2), a także o Zintegrowanym Zabezpieczeniu Logistycznym. Dodatkowo strona woj­skowa chciała zna­leźć odpo­wiedź na pyta­nie o moż­li­wość utrzy­ma­nia ser­wisu pogwa­ran­cyj­nego przez co naj­mniej 16 lat. W jego ramach zakład z grodu nad Brdą przed­sta­wił kom­plek­sową pro­po­zy­cję wypo­sa­że­nia pod­da­nych moder­ni­za­cji samo­lo­tów MiG-29 (nie­kiedy umow­nie okre­śla­nych jako MiG-29M) 23. BLT i nie­zmo­der­ni­zo­wa­nych MiG-29, eks­plo­ato­wa­nych w 22. BLT w Malborku, w nowy sys­tem IFF, zgodny ze stan­dar­dem Mark XIIA. Powyższa kon­cep­cja obej­mo­wała insta­la­cję nowo­cze­snego roz­wią­za­nia firmy BAE Systems – sys­temu AN/APX-125.

Jego wybór był wyni­kiem dogłęb­nych prac stu­dyj­nych pro­wa­dzo­nych w Bydgoszczy. Ze względu na wła­ści­wo­ści kon­struk­cyjne sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej samo­lo­tów MiG-29 typu N019E (emi­sja wiązki odbi­tej poprzez płytę pola­ry­za­cyjną), wybrano roz­wią­za­nie z elek­tro­nicz­nie ska­no­waną wiązką E‑SCAN. Rozwiązanie takie ofe­ro­wał jeden dostawca ze Stanów Zjednoczonych i dwóch z Unii Europejskiej. Jednym z wymo­gów sta­wia­nym dostaw­com była cer­ty­fi­ka­cja sys­temu przez biuro AIMS (Air Trafic Control Radar Beacon System, Identification Friend or Foe, Mark XII/XIIA, Systems) Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych do modu 5 do poziomu BOX Level, pozwa­la­jąca na póź­niej­sze cer­ty­fi­ko­wa­nie zabu­do­wa­nego na samo­lo­cie sys­temu do poziomu PLATFORM Level. Wówczas wymóg ten speł­niał jedy­nie dostawca ze Stanów Zjednoczonych – BAE Systems Inc. Przy wybo­rze pod­sta­wo­wych blo­ków sys­te­mo­wych brano rów­nież pod uwagę skom­pli­ko­wa­nie kon­struk­cji i wcze­śniej wyko­nane zabu­dowy sys­te­mów na podob­nych lub iden­tycz­nych samo­lo­tach. Rozwiązania dostaw­ców euro­pej­skich opie­rały się na matrycy anten E‑SCAN zawie­ra­ją­cych od ośmiu (Rafale) do 12 (Gripen) anten kon­fo­rem­nych, spe­cjal­nie zapro­jek­to­wa­nych i zamon­to­wa­nych w trak­cie budowy pła­towca samo­lotu. Koncepcja BAE Systems prze­wi­duje mon­taż pię­ciu anten, także na już goto­wym pła­towcu, a wcze­śniej insta­la­cję sys­temu IFF, opar­tego na podob­nych pod wzglę­dem roz­mia­rów i zapo­trze­bo­wa­nia na ener­gię urzą­dze­niach (sys­tem AN/APX-113 stan­dardu Mark XII), zre­ali­zo­wano na MiG-ach-29AS/UBS Słowackich Sił Powietrznych.

  • Łukasz Pacholski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE