Super Hornet – nie­do­ce­niany, ale wciąż sku­teczny

Boeing zakończył produkcję samolotów F/A-18E/F Super Hornet Block II. Jeszcze w pierwszej połowie roku ma dostarczyć Departamentowi Obrony pierwsze dwie maszyny wersji Block III.

Boeing zakoń­czył pro­duk­cję samo­lo­tów F/A‑18E/F Super Hornet Block II. Jeszcze w pierw­szej poło­wie roku ma dostar­czyć Departamentowi Obrony pierw­sze dwie maszyny wer­sji Block III.

Pomimo spe­cy­ficz­nych cech kon­struk­cyj­nych, wyni­ka­ją­cych z jego zasad­ni­czej roli, czyli wie­lo­za­da­nio­wego pokła­do­wego samo­lotu bojo­wego, powsta­łego zgod­nie z wyma­ga­niami US Navy, i rosną­cej ostat­nio mody na maszyny 5. gene­ra­cji, Boeing F/A‑18E/F Super Hornet nadal sta­nowi ważny ele­ment glo­bal­nej oferty pro­du­centa. Znaczna podat­ność moder­ni­za­cyjna spra­wia, że Super Hornet będzie jesz­cze przez dłu­gie lata jed­nym z pod­sta­wo­wych typów samo­lo­tów lot­nic­twa mor­skiego Stanów Zjednoczonych. Znalazł także kilku zagra­nicz­nych użyt­kow­ni­ków, któ­rzy nigdy nawet nie roz­wa­żali wyko­rzy­sta­nia go jako maszyny bazu­ją­cej na lot­ni­skow­cach. Nie można wyklu­czyć, że za kilka lat zaj­mie ważne miej­sce także w parku maszyn bojo­wych lot­nic­twa naszych zachod­nich sąsia­dów.

Jeszcze kilka lat temu wyda­wało się, że histo­ria Super Horneta, powoli, acz nie­ubła­ga­nie dobiega końca. Koniec pro­duk­cji maszyn w wer­sji Block II dla ame­ry­kań­skiego lot­nic­twa mor­skiego, a także sym­bo­liczne suk­cesy eks­por­towe, spra­wiały że widmo zamknię­cia linii mon­ta­żo­wej w zakła­dach w St. Louis w sta­nie Missouri było coraz wyraź­niej­sze. Na szczę­ście sytu­ację popra­wiły decy­zje admi­ni­stra­cji pre­zy­denta Donalda Trumpa, która pod­jęła, jak naj­bar­dziej słuszną w świe­tle pro­ble­mów i opóź­nień pro­gramu F‑35 (szcze­gól­nie mor­skiej wer­sji CTOL F‑35C), decy­zję doty­czącą zwięk­sze­nia zamó­wień wie­lo­za­da­nio­wych samo­lo­tów bojo­wych gene­ra­cji 4,5 dla Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych.

Głównym bene­fi­cjen­tem tej poli­tyki stał się Boeing, który otrzy­mał w marcu 2019 r. warte 4 mld USD wie­lo­let­nie zamó­wie­nie na dodat­kową par­tię F/A‑18E/F Super Hornet w naj­now­szej wer­sji Block III, które ma zostać zre­ali­zo­wane do kwiet­nia 2024 r. i objąć 78 egzem­pla­rzy (61 E i 17 F) dla US Navy (choć poja­wiają się obawy, czy zosta­nie ono wyko­nane w cało­ści, gdyż Naval Air Systems Command (NAVAIR) pro­po­nuje w Kongresie obcię­cie zamó­wie­nia o 36 egzem­pla­rzy i wyko­rzy­sta­nie zaosz­czę­dzo­nych środ­ków budże­to­wych na przy­spie­sze­nie prac nad maszyną nowej gene­ra­cji F/A‑XX). Ponadto nego­cjo­wany jest wie­lo­letni kon­trakt na 144 samo­loty wie­lo­za­da­niowe F‑15EX Advanced Eagle dla US Air Force. Ważnym wyda­rze­niem, które z całą pew­no­ścią jest jedną z przy­czyn wpły­wa­ją­cych na wzrost zain­te­re­so­wa­nia mediów bran­żo­wych tą kon­struk­cją, są upu­blicz­nione nie­dawno plany rządu Republiki Federalnej Niemiec zakupu następ­ców samo­lo­tów uderzeniowych/walki elek­tro­nicz­nej Panavia Tornado IDS/ECR, eks­plo­ato­wa­nych przez Luftwaffe (o czym dalej).

W wersji Block III wykorzystano część rozwiązań przetestowanych kilka lat temu na demonstratorze Advanced Super Hornet.

W wer­sji Block III wyko­rzy­stano część roz­wią­zań prze­te­sto­wa­nych kilka lat temu na demon­stra­to­rze Advanced Super Hornet.

Doskonalenie kon­struk­cji bynaj­mniej nie ustaje, 15 stycz­nia Boeing poin­for­mo­wał o roz­po­czę­ciu pod koniec 2019 r. lotów doświad­czal­nych przez samo­lot F/A‑18F z pod­wie­szo­nym zasob­ni­kiem FPU-13 z opto­elek­tro­nicz­nym sys­te­mem obser­wa­cji AN/ASG-34 IRST Block II, powsta­łym we współ­pracy firm Lockheed Martin, Boeing i General Electric. Zasobnik z IRST Block II ma sta­no­wić ważny ele­ment wypo­sa­że­nia wer­sji Super Hornet Block III, który jest ofe­ro­wany jako fabrycz­nie nowy samo­lot (dla US Navy i Kuwejtu), a także moder­ni­za­cja wcze­śniej dostar­czo­nych Block II. Dzięki nim zwięk­szone zostaną moż­li­wo­ści ope­ra­cyjne samo­lo­tów w zakre­sie pasyw­nego wykry­wa­nia celów lata­ją­cych, w tym tych o obni­żo­nej powierzchni odbi­cia radio­lo­ka­cyj­nego, coraz popu­lar­niej­szych wśród poten­cjal­nych prze­ciw­ni­ków Stanów Zjednoczonych.

Umieszczenie sys­temu w przed­niej czę­ści pod­ka­dłu­bo­wego zbior­nika-zasob­nika FPU-13 zwięk­szyło pole obser­wa­cji, ale minu­sem takiego roz­wią­za­nia było ogra­ni­cze­nie zapasu prze­wo­żo­nego paliwa. Jego utrata nie jest jed­nak bole­sna, gdyż zosta­nie zre­kom­pen­so­wana moż­li­wo­ścią mon­tażu kon­fo­rem­nych zbior­ni­ków paliwa.

Szesnaście sys­te­mów AN/ASG-34 zostało zamó­wio­nych przez Departament Obrony na początku maja tego roku, a zestawy mają zostać dostar­czone do końca maja 2023 r. Co cie­kawe, 12 zostało zamó­wio­nych za pośred­nic­twem pro­ce­dury FMS przez Australię, która tym samym roz­po­czyna pro­ces dopo­sa­ża­nia swo­ich 24 F/A‑18F Super Hornet Block II (w naj­bliż­szych mie­sią­cach można spo­dzie­wać się także zakupu do nich 200 poci­sków prze­ciw­o­krę­to­wych Lockheed Martin AGM-158C LRASM). Całość kosz­tuje 112 mln USD, z czego 84 mln USD przy­pada na zamó­wie­nie RAAF. AN/ASG-34 może sta­no­wić także ele­ment dodat­ko­wego wypo­sa­że­nia maszyn prze­ła­ma­nia obrony prze­ciw­lot­ni­czej E/A‑18G Growler.

Majowa umowa jest drugą, która doty­czy zaku­pów tych zasob­ni­ków. Pierwszych sześć, za 60,5 mln USD, Departament Obrony zamó­wił jesz­cze 16 stycz­nia 2015 r., a w ramach tej umowy zre­ali­zo­wano także prace badaw­czo-roz­wo­jowe.

Ważnym dniem w histo­rii pro­gramu był 21 stycz­nia, kiedy Boeing prze­ka­zał US Navy pierw­szy egzem­plarz F/A‑18E/F Super Hornet Block II z wydłu­żo­nym resur­sem tech­nicz­nych w ramach pro­gramu SLEP (Service Life Extension Programme). Samoloty pierw­szych par­tii mają resurs prze­dłu­żony o dodat­kowe 1500 godzin – z 6000 do 7500. W 2022 r., po zakoń­cze­niu dodat­ko­wych prób sta­tycz­nych, ma zostać cer­ty­fi­ko­wane wydłu­że­nie resursu o 4000 godzin, tj. do 10 000 godzin lotu, a pod­da­wane wery­fi­ka­cji maszyny będą moder­ni­zo­wane do stan­dardu wypo­sa­że­nia fabrycz­nie nowych samo­lo­tów Block III.

W prace zaan­ga­żo­wane są dwa ośrodki obsłu­gowe Boeinga, które miesz­czą się w St. Louis w Missouri i San Antonio w Teksasie. Obecnie mogą prze­pro­wa­dzić prze­gląd sze­ściu Super Hornetów rocz­nie, a po zakoń­cze­niu doce­lo­wego pro­gramu cer­ty­fi­ka­cji, w 2023 r. wydaj­ność wzro­śnie do ośmiu. Między innymi dzięki SLEP eks­plo­ata­cja maszyn tego typu ma trwać do ok. 2040 r., kiedy do służby miałby zostać wdro­żony ich następca, kry­jący się obec­nie pod ozna­cze­niem F/A‑XX.

23 kwiet­nia Dowództwo Morskich Systemów Powietrznych (NAVAIR) poin­for­mo­wało, że 17 kwiet­nia ode­brało od Boeinga ostatni wypro­du­ko­wany egzem­plarz Super Horneta w wer­sji Block II. Jednocześnie podano do wia­do­mo­ści, że wkrótce roz­poczną się dostawy maszyn wer­sji Block III. Jej powsta­nie jest owo­cem oddol­nej ini­cja­tywy pro­du­centa zna­nej jako Advanced Super Hornet, która została zaini­cjo­wana w 2009 r. Wówczas Boeing pro­mo­wał kilka ele­men­tów zwięk­sza­ją­cych moż­li­wo­ści samo­lotu, wśród któ­rych można wymie­nić: nowe wypo­sa­że­nie kabiny załogi (doty­kowe moni­tory wiel­ko­for­ma­towe i wskaź­nik prze­zierny nowej gene­ra­cji), zin­te­gro­wany opto­elek­tro­niczny sys­tem obser­wa­cyjno-celow­ni­czy, moder­ni­za­cję sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej, popra­wie­nie para­me­trów sil­ni­ków General Electric F414 i zwięk­sze­nie ich ciągu o ok. 20%, moco­wa­nia do kon­fo­rem­nych zbior­ni­ków paliwa na kadłu­bie i moco­wa­nia do pod­wie­sza­nego pod kadłu­bem zasob­nika uzbro­je­nia.

Ostatecznie część z nich zna­la­zła się w seryj­nym pakie­cie Block III, a inne (np. pod­ka­dłu­bowy zasob­nik uzbro­je­nia pod­wie­sza­nego) mogą zostać wdro­żone w przy­szło­ści.

Ostatni egzem­plarz wer­sji Block II, noszący numer seryjny E322, tra­fił do dywi­zjonu VFA-34 sta­cjo­nu­ją­cego w bazie lot­ni­czej Oceana w sta­nie Wirginia. Łącznie, od 2005 r., Boeing dostar­czył US Navy 322 egzem­pla­rze w wer­sji jed­no­miej­sco­wej i 286 dwu­miej­sco­wej. Dodatkowo pro­duk­cja objęła maszyny prze­zna­czone dla pierw­szego odbiorcy eks­por­to­wego, Australii, która zamó­wiła 24 egzem­pla­rze w wer­sji F/A‑18F na mocy kon­traktu z 3 maja 2007 r. o war­to­ści 2,9 mld AUD. RAAF pla­nuje je eks­plo­ato­wać do ok. 2040 r., co może suge­ro­wać chęć zakupu pakie­tów moder­ni­za­cyj­nych w Stanach Zjednoczonych.

Zobacz rów­nież »>
F/A‑18 Super Hornet
Boeing F/A‑18 Super Hornet

  • Łukasz Pacholski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE