Šumadija – serb­ski Homar

Šumadija – serbski Homar.. Samobieżna wyrzutnia wieloprowadnicowego polowego systemu rakietowego Šumadija z założonymi na lawecie dwoma modułami z pociskami z korygowaną trajektorią lotu Jerina-1 kal. 400 mm gotowymi do odpalenia. Nośnikiem wyrzutni jest czteroosiowe (8×8) podwozie Kamaz-6560 ze specjalnie skonstruowaną opancerzoną kabiną.

Šumadija – serb­ski Homar. Samobieżna wyrzut­nia wie­lo­pro­wad­ni­co­wego polo­wego sys­temu rakie­to­wego Šumadija z zało­żo­nymi na lawe­cie dwoma modu­łami z poci­skami z kory­go­waną tra­jek­to­rią lotu Jerina-1 kal. 400 mm goto­wymi do odpa­le­nia. Nośnikiem wyrzutni jest czte­ro­osiowe (8×8) pod­wo­zie Kamaz-6560 ze spe­cjal­nie skon­stru­owaną opan­ce­rzoną kabiną.

Republika Serbska i kon­tro­lu­jąca znaczną część lokal­nego prze­my­słu obron­nego firma Jugoimport SDPR J.P. kil­ku­krot­nie udo­wod­niły, że potra­fią zaofe­ro­wać cie­kawe pro­dukty ze sfery tech­niki woj­sko­wej i czę­sto­kroć agre­syw­nie je pro­mo­wać. Ostatnie mie­siące poka­zują, że oka­zji do tego będzie coraz wię­cej, a nowe pro­po­zy­cje Serbów – takie jak polowy sys­tem rakie­towy Šumadija – pozwa­lają im zaist­nieć w seg­men­tach rynku zare­zer­wo­wa­nych dotąd dla świa­to­wych potentatów.

Należy wspo­mnieć, że po roz­pa­dzie wiel­kiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii i roz­wią­za­niu Federalnej Republiki Jugosławii, Serbii udało się zacho­wać wiele z dotych­cza­so­wego poten­cjału prze­my­sło­wego, także w sfe­rze obron­no­ści (acz­kol­wiek wiele zdol­no­ści bez­pow­rot­nie utra­cono, albo ich lide­rzy zna­leźli się na tere­nie państw powsta­łych na gru­zach innych repu­blik związ­ko­wych), a nawet zaini­cjo­wać nowe możliwości.
Wśród nowo powsta­łych zakła­dów, które roz­wi­jają prace w inno­wa­cyj­nych i wcze­śniej nie­obec­nych w jugo­sło­wiań­skim prze­my­śle sfe­rach, szcze­gól­nie pod­kre­ślić należy osią­gnię­cia przed­się­bior­stwa roz­wo­jowo-pro­duk­cyj­nego EDePro (Engine Development & Production) z Belgradu, któ­rego pro­fil stop­niowo ewo­lu­ował i oprócz nie­wiel­kich sil­ni­ków tur­bo­od­rzu­to­wych, od któ­rych zaczy­nał, dziś jest sil­nym pod­mio­tem zaj­mu­ją­cym się roz­wo­jem i pro­duk­cją wielu typów sil­ni­ków rakie­to­wych na stały mate­riał pędny, wyko­rzy­stu­ją­cych paliwa kom­po­zy­towe. Firma EDePro jest aktywna także na rynku mię­dzy­na­ro­do­wym, ale w przy­padku pro­jek­tów zwią­za­nych z dostawą bar­dziej zło­żo­nych sys­te­mów, czę­sto łączy swoje wysiłki z cen­tralą Jugoimport SDPR J.P., która na prze­strzeni lat swej dzia­łal­no­ści uzy­skała duże doświad­cze­nia w sfe­rze eks­portu i ma rzą­dowe peł­no­moc­nic­twa. Prace EDePro w sfe­rze nie­kie­ro­wa­nej i kie­ro­wa­nej amu­ni­cji umoż­li­wiają fir­mie Jugoimport ofe­ro­wa­nie na świa­to­wych ryn­kach nie­zwy­kle cie­ka­wych sys­te­mów uzbro­je­nia. Trzeba pod­kre­ślić, że serb­ska cen­trala jest aktywna w sze­ro­kim spek­trum rodza­jów uzbro­je­nia i sprzętu woj­sko­wego, na obrót któ­rymi zezwa­lają mię­dzy­na­ro­dowe poro­zu­mie­nia i trak­taty. Systemy uzbro­je­nia będące w ofer­cie Jugoimportu nie zawsze repre­zen­tują naj­wyż­szy świa­towy poziom w swych kate­go­riach, ale czę­sto są kon­struk­cjami uni­ka­to­wymi i co jest nie­zwy­kle istotne z punktu widze­nia licz­nych kon­tra­hen­tów spo­śród państw tzw. trze­ciego świata, są zna­cząco tań­sze i łatwiej dostępne z przy­czyn poli­tycz­nych od pro­duk­tów świa­to­wych potentatów.
Kolejną cechą cha­rak­te­ry­styczną dla dzia­łal­no­ści Jugoimportu jest powrót do pro­jek­tów, które roz­po­częto jesz­cze w cza­sach SFRJ (a także w nie­spo­koj­nych cza­sach prze­łomu stu­leci) i wyda­wało się, że prze­szły one do histo­rii. Alternatywnie do nowych roz­wią­zań i pro­jek­tów z wyko­rzy­sta­niem ist­nie­ją­cych kon­struk­cji oraz ulep­sza­nia i moder­ni­za­cji ist­nie­ją­cego sprzętu, w tym także wypro­du­ko­wa­nego w Jugosławii, mają­cego za sobą wie­lo­let­nią służbę w Siłach Zbrojnych Republiki Serbskiej, a obec­nie wyco­fa­nego i ofe­ro­wa­nego do sprze­daży zagra­nicz­nym kon­tra­hen­tom. Wyjątkiem nie są pro­jekty łączące ele­menty wszyst­kich tych kierunków.

System Šumadija, pocisk Jerina-1

Jednym z naj­now­szych przy­kła­dów kom­bi­na­cji ist­nie­ją­cych sys­te­mów uzbro­je­nia i zupeł­nie nowych roz­wią­zań jest, orien­to­wany w zasa­dzie wyłącz­nie na odbior­ców eks­por­to­wych, pro­jekt samo­bież­nego wie­lo­pro­wad­ni­co­wego modu­ło­wego polo­wego sys­temu rakie­to­wego Šumadija (region w cen­tral­nej Serbii o dużym zale­sie­niu, šuma – las). Pierwsze bar­dziej kon­kretne infor­ma­cje o nim prze­do­stały się do opi­nii publicz­nej w lutym 2017 r., kiedy Jugoimport SDPR J.P. i EDePro wspól­nie zapre­zen­to­wały pod tą nazwą pod­czas wystawy IDEX-2017 w Abu Zabi nowy pocisk rakie­towy kal. 400 mm o dużym zasięgu, wypo­sa­żony w układ korek­cji tra­jek­to­rii. Autorzy pro­jektu i kon­struk­to­rzy sys­temu fak­tycz­nie pra­co­wali nad kom­plek­so­wym roz­wią­za­niem i w czerwcu 2017 r. pod­czas bel­gradz­kiej wystawy Partner (patrz WiT 8/2017) zapre­zen­to­wali pierw­szy pro­to­typ wyrzutni polo­wego sys­temu rakie­to­wego Šumadija (nazwa w tym przy­padku doty­czy nie rakiety, ale całego sys­temu), z któ­rej można odpa­lać co naj­mniej dwa typy amu­ni­cji rakie­to­wej, któ­rym – z racji, że należą do róż­nych kate­go­rii – przy­dzie­lono wła­sne nazwy. Pierwszym z nich jest, wspo­mniany już, pocisk kal. 400 mm z korek­cją tra­jek­to­rii, obec­nie noszący nazwę Jerina-1 (Jerina – Irena Kantakuzena, żona XV-wiecz­nego władcy serb­skiego Jerzego I Brankovicia), mający zasięg do 285 km. Drugim zaś nie­kie­ro­wana rakieta Jerina-2 kal. 267 mm o zasięgu 70 km (w per­spek­ty­wie nawet 95).
Oznaczenia Jerina w powią­za­niu z tym sys­te­mem są zupełną nowo­ścią, użyto ich po raz pierw­szy pod­czas wystawy Partner-2017. Pocisk kal. 400 mm z korek­cją tra­jek­to­rii lotu Jerina-1 był dotąd znany jako Šumadija. Rakieta nie­kie­ro­wana dale­kiego zasięgu Jerina-2 była aż do początku 2017 r. ofe­ro­wana tylko jako amu­ni­cja do polo­wego sys­temu rakie­to­wego kal. 267 mm. Nowe podej­ście bez wąt­pie­nia wynika z zamiaru zaofe­ro­wa­nia poten­cjal­nym kon­tra­hen­tom bar­dziej uni­wer­sal­nego roz­wią­za­nia. W przy­padku rakiety Jerina-2 jest to także zwią­zane z dąże­niem do wyko­rzy­sta­nia nie­ma­łych środ­ków zain­we­sto­wa­nych w ten pro­jekt w minio­nych latach. Oczywiście, auto­rzy pro­jektu nie rezy­gnują z ewen­tu­al­nych alter­na­tyw­nych roz­wią­zań wyko­rzy­sta­nia oby­dwu rakiet poza pro­jek­tem Šumadija.
W zależ­no­ści od potrzeb ope­ra­cyj­nych i bie­żą­cej sytu­acji na polu walki, na wyrzutni sys­temu Šumadija mogą być mon­to­wane dwa lub cztery moduły z poci­skami kal. 400 mm. Moduły są kom­ple­to­wane już w zakła­dzie pro­duk­cyj­nym i służą do dłu­go­trwa­łego prze­cho­wy­wa­nia, trans­portu i odpa­la­nia rakiet. Każdy moduł mie­ści dwa poci­ski kal. 400 mm, które umiesz­czone są w her­me­tycz­nych pojem­ni­kach-pro­wad­ni­cach wyko­na­nych z kom­po­zy­tów nie­me­ta­lo­wych. Sama kon­struk­cja modułu jest wyko­nana ze stali. Na lawe­cie wyrzutni umiesz­cza się dwa moduły obok sie­bie w jed­nym rzę­dzie (łącz­nie cztery poci­ski Jerina-1) lub cztery w dwóch rzę­dach nad sobą (osiem poci­sków Jerina-1). Z wyrzutni Šumadija można odpa­lać także rakiety nie­kie­ro­wane Jerina-2. W ich przy­padku na lawe­cie umiesz­cza się dwa moduły trans­por­towo-star­towe rakiet, miesz­czące ich łącz­nie 12 (każdy po sześć).

  • Miroslav Gyűrösi

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE