SSC – pły­wa­jące pomo­sty Marines

Prototypowy LCAC-100 w marszu z wysoką prędkością. Zdjęcie wykonano podczas testów systemu napędowego na wodach jednego z kanałów w Lake Catherine w pobliżu macierzystej stoczni. Widać bliźniacze nadbudówki, element odróżniający jednostki SSC od LCAC.

Prototypowy LCAC-100 w mar­szu z wysoką pręd­ko­ścią. Zdjęcie wyko­nano pod­czas testów sys­temu napę­do­wego na wodach jed­nego z kana­łów w Lake Catherine w pobliżu macie­rzy­stej stoczni. Widać bliź­nia­cze nad­bu­dówki, ele­ment odróż­nia­jący jed­nostki SSC od LCAC.

6 lutego 2020 r. US Navy otrzy­mała pro­to­ty­powy podusz­ko­wiec desan­towy nowej gene­ra­cji LCAC-100. To milowy krok pro­gramu Ship-to-Shore Connector, który zaini­cjo­wano na początku tego stu­le­cia. Ma on nie­ba­ga­telne zna­cze­nie dla Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych i jesz­cze więk­sze dla Korpusu Piechoty Morskiej.

Amfibijny podusz­ko­wiec desan­towy z obwo­dową poduszką powietrzną dzięki swo­jej kon­struk­cji jest nie­mal ide­al­nym środ­kiem trans­portu mor­skiego, zapew­nia­ją­cym szybki prze­rzut nawet naj­cięż­szych wozów bojo­wych, innego wypo­sa­że­nia i żoł­nie­rzy z okrętu na nie­uzbro­jony brzeg. Szacuje się, że ok. 80% wybrzeży świata jest dostęp­nych dla tego rodzaju pojaz­dów. Pozostaje on przy tym nie­wraż­liwy na prze­szkody natu­ralne, takie jak ukształ­to­wa­nie dna mor­skiego, a także nie­wiel­kie inży­nie­ryjne i pola minowe. Wykorzystanie takich jed­no­stek umoż­li­wiło odsu­nię­cie, podat­nych na prze­ciw­dzia­ła­nie prze­ciw­nika, okrę­tów trans­por­to­wych i desan­to­wych na względ­nie bez­pieczną odle­głość do brzegu, poza hory­zont. Obecnie US Navy eks­plo­atuje 72 seryjne podusz­kowce LCAC (Landing Craft Air Cushion) i egzem­plarz doświad­czalny.

Poduszkowce typu LCAC gościły również w Polsce. Na zdjęciu LCAC-86 typu LCAC Mk 2 podchodzi do plaży Centralnego Poligonu Sił Powietrznych w Ustce w trakcie manewrów „BALTOPS 2016”. Jest on podporządkowany ACU 4 z Little Creek, a na czas ćwiczeń korzystał z doku USS Carter Hall (LSD 50) typu Harpers Ferry.

Poduszkowce typu LCAC gościły rów­nież w Polsce. Na zdję­ciu LCAC-86 typu LCAC Mk 2 pod­cho­dzi do plaży Centralnego Poligonu Sił Powietrznych w Ustce w trak­cie manew­rów „BALTOPS 2016”. Jest on pod­po­rząd­ko­wany ACU 4 z Little Creek, a na czas ćwi­czeń korzy­stał z doku USS Carter Hall (LSD 50) typu Harpers Ferry.

Krótko o LCAC

Wstępne prace nad pierw­szym podusz­kow­cem desan­to­wym US Navy roz­po­częto już na początku lat 70. Program ten począt­kowo okre­ślano jako Amphibious Assault Landing Craft (AALC). Do etapu budowy pro­to­typu skie­ro­wano dwie roz­wi­jane dalej i testo­wane rów­no­le­gle kon­struk­cje: JEFF (A) spółki Aerojet General i JEFF (B) firmy Bell Aerospace. W trak­cie prób mor­skich obu wyko­rzy­stano okręt trans­por­towy dok USS Spiegel Grove (LSD 32) typu Thomaston. Do dal­szego roz­woju wybrano model Bella i na jego pod­sta­wie opra­co­wano osta­teczny pro­jekt podusz­kowca zna­nego obec­nie jako LCAC. Zakładano wów­czas, że będą one eks­plo­ato­wane przez mak­sy­mal­nie 20 lat, a ich ładow­ność dosto­so­wano do masy naj­cięż­szych wów­czas ładun­ków jed­nost­ko­wych – czoł­gów pod­sta­wo­wych M60A3 Patton (49,5 t) i wcze­snych wer­sji M1 Abrams (55,7 – 57 t). Prototypową jed­nostkę LCAC‑1 prze­ka­zano US Navy 21 grud­nia 1984 r. Przydzielono ją do nowo utwo­rzo­nej 5. Jednostki Desantowej ACU 5 (Assault Craft Unit 5) Swift Intruders, posłu­gu­ją­cej się wiele zna­czą­cym mot­tem – „No beach out of reach” (nie ma plaży poza naszym zasię­giem). Wstępną goto­wość ope­ra­cyjną LCAC‑1 uzy­skał dwa lata póź­niej. Pierwszym okrę­tem, na który przy­jęto LCAC był USS Germantown (LSD 42) typu Whidbey Island.

Pełnoskalową pro­duk­cję podusz­kow­ców zaini­cjo­wano 29 czerwca 1987 r. Z pla­no­wa­nych począt­kowo 107 jed­no­stek, bo taką liczbę postu­lo­wało do zakupu dowódz­two Korpusu Piechoty Morskiej (US Marine Corps), osta­tecz­nie zbu­do­wano 91. Spośród nich 15 powstało w zakła­dach Avondale Gulfport Marine, Inc. w Gulfport w sta­nie Missisipi (LCAC-15÷23, 34364951), pod­czas gdy pozo­sta­lych 76 zbu­do­wała firma Textron Marine & Land System (TMLS) w Nowym Orleanie w Luizjanie. Ostatnia jed­nostka, LCAC-91, prze­ka­zana została odbiorcy w 2001 r., po zakoń­cze­niu trzy­let­niego okresu testów z nowym wypo­sa­że­niem, które póź­niej tra­fiło na wcze­śniej­sze podusz­kowce w ramach pro­gramu SLEP (o czym dalej).
Wielkość podusz­kow­ców dobrano tak, aby mogły współ­dzia­łać z już eks­plo­ato­wa­nymi okrę­tami desan­to­wymi dokami LPD (Landing Platform Dock) typów Raleigh i Austin, ale było to roz­wią­za­nie tym­cza­sowe do chwili wej­ścia do służby nowych, więk­szych nosi­cieli. Wdrożenie tak rewo­lu­cyj­nego środka trans­portu tech­niki woj­sko­wej wymu­siło dosto­so­wa­nie pro­jek­to­wa­nych wów­czas okrę­tów desan­to­wych do współ­pracy z nimi. Dotyczyło to m.in. zop­ty­ma­li­zo­wa­nia wiel­ko­ści niecki doku. Pierwszymi od początku zapro­jek­to­wa­nymi do współ­pracy z LCAC były jed­nostki kla-sy LSD typu Whidbey Island (osiem w służ­bie 1985 – 1992, zdolne do przy­ję­cia pię­ciu podusz­kow­ców). Kolejno do służby wcho­dziły śmi­głow­cowce desan­towe LHD (Landing Helicopter Dock) typu Wasp (osiem w służ­bie 1989 – 2009, po trzy LCAC), LSD typu Harpers Ferry (cztery w służ­bie 1995 – 1998, po dwa LCAC) i LPD typu San Antonio (11 w służ­bie 2006 – 2017, dwa w budo­wie, po dwa LCAC). Do współ­pracy z podusz­kow­cami prze­zna­czone są też naj­now­sze pły­wa­jące bazy trans­fe­rowe i eks­pe­dy­cyjne ESD (Expeditionary Transfer Dock) oraz ESB (Expeditionary Mobile Base), które mogą przy­jąć po trzy LCAC.

Obecnie eks­plo­ato­wane LCAC zgru­po­wane są w dwóch jed­nost­kach desan­to­wych, roz­miesz­czo­nych na obu wybrze­żach Stanów Zjednoczonych, tj. w bazie US Navy w Little Creek w Norfolk w Wirginii (ACU 4) i w bazie USMC w Camp Pendleton w Kalifornii (ACU 5), a także w ośrodku szkolno-przy­go­to­waw­czym Naval Beach Unit 7 (NBU 7) w Sasebo na wyspie Kiusiu w Japonii.
Wraz z nasta­niem obec­nego stu­le­cia w dowódz­twach US Navy i USMC zaczęto zda­wać sobie sprawę ze zbli­ża­ją­cego się nie­ubła­ga­nie końca dopusz­czal­nego okresu eks­plo­ata­cji LCAC, przy jed­no­cze­snym braku ich następcy. W związku z tą sytu­acją w 2001 r. w NAVSEA (Naval Sea Systems Command, jedno z pię­ciu dowództw tech­nicz­nych US Navy), pod­jęto decy­zję o wpro­wa­dze­niu w życie pro­gramu pomo­sto­wego SLEP (Service Life Extension Program).

SLEP

Prace w ramach SLEP miały objąć 68 jed­no­stek znaj­du­ją­cych się w naj­lep­szym sta­nie tech­nicz­nym. Ich zakres doty­czył m.in. remontu i odno­wie­nia kadłuba wypor­no­ścio­wego (tzw. wanny) i mon­tażu nowych, opra­co­wa­nych w ramach pro­gramu Deep Skirt, far­tu­chów gumo­wych ogra­ni­cza­ją­cych poduszkę powietrzną. Dotychczas sto­so­wane tur­biny gazowe Avco-Lycoming (obec­nie Vericor Power Systems LLC) TF-40B zastą­piono ich naj­now­szymi odmia­nami ETF-40B, zmo­dy­fi­ko­wano także wen­ty­la­tory nośne i ruchu postę­po­wego.

W wyniku decy­zji Microsoftu o zakoń­cze­niu wspie­ra­nia sys­temu ope­ra­cyj­nego Windows XP, na któ­rym bazo­wał zin­te­gro­wany sys­tem nawi­ga­cji i dowo­dze­nia C4N (Command, Control, Communications, Computers, Navigation) zain­sta­lo­wany na wszyst­kich eks­plo­ato­wa­nych podusz­kow­cach, zde­cy­do­wano o wyko­rzy­sta­niu now­szego w ramach SLEP. Zmodyfikowane sys­temy elek­tro­niczne oparto na Windowsie 7 i ozna­czono SBC4 (System Baseline Configuration 4). Mimo poja­wie­nia się kolej­nych wer­sji zna­nego pro­duktu Microsoftu i zaprze­sta­niu wspie­ra­nia jego poprzed­ni­ków, nie stwo­rzy to już pro­ble­mów, ponie­waż SLEP jest ostat­nią tak poważną moder­ni­za­cją LCAC.

Zmodernizowane LCAC mają nowy, szklany kok­pit z sze­ścioma wyświe­tla­czami LCD kom­pa­ty­bil­nymi z nok­to­wi­zo­rami. Zmiany wpro­wa­dzono także w wypo­sa­że­niu radio­lo­ka­cyj­nym. Radar nawi­ga­cyjny Furuno FAR-2127BB zastą­piono bar­dzo popu­larną sta­cją Sperry Marine BridgeMaster E. Przeprowadzenie moder­ni­za­cji powie­rzono kilku pod­mio­tom zaj­mu­ją­cym się budową bądź remon­tem okrę­tów i jed­no­stek cywil­nych, w tym: L3 Harris Unidyne, Oceaneering International Marine Service Division, Técnico Corp. i Kratos Defense & Security Solutions. Do końca 2018 r. zmo­der­ni­zo­wano 64 podusz­kowce, kolejne cztery mają przejść SLEP w 2021 r. Koszty moder­ni­za­cji wynio­sły ok. 20 mln USD za sztukę. Jednostki, które wró­ciły do służby po SLEP nazwano LCAC Mk 2.

  • Marcin Chała

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE