Średnie samo­loty myśliw­skie MiG. Wczoraj, dziś i jutro

MiG-35 to najbardziej zaawansowany ze średnich myśliwców MiG. W tej wersji ma radar z aktywnym skanowaniem elektronicznym, zestaw czujników optoelektronicznych obserwujących przestrzeń wokół samolotu oraz może przenosić wszystkie typy rosyjskiego taktycznego uzbrojenia lotniczego. Fot. Piotr Butowski

MiG-35 to naj­bar­dziej zaawan­so­wany ze śred­nich myśliw­ców MiG. W tej wer­sji ma radar z aktyw­nym ska­no­wa­niem elek­tro­nicz­nym, zestaw czuj­ni­ków opto­elek­tro­nicz­nych obser­wu­ją­cych prze­strzeń wokół samo­lotu oraz może prze­no­sić wszyst­kie typy rosyj­skiego tak­tycz­nego uzbro­je­nia lot­ni­czego. Fot. Piotr Butowski

Idąc śla­dem ame­ry­kań­skiego samo­lotu myśliw­skiego F-15, w 1971 r. Rosjanie uru­cho­mili prace nad samo­lo­tem nazy­wa­nym potocz­nie anty-F-15, a for­mal­nie – pro­gram PFI (Perspektiwnyj Frontowoj Istriebitiel, przy­szło­ściowy myśli­wiec fron­towy). Projekty przed­sta­wili Suchoj, Mikojan i Jakowlew. Potem, gdy oka­zało się, że Amerykanie robią także lekki samo­lot myśliw­ski F-16, Rosjanie roz­dzie­lili swój pro­gram na dwa – lekki i ciężki. Ostatecznie, ciężki myśli­wiec Su-27 pole­cono zbu­do­wać zespo­łowi Suchoja, lekki MiG-29 zaś – biuru kon­struk­cyj­nemu Mikojana.

26 czerwca 1974 r. wyszła uchwała KC KPZR i Rady Ministrów ZSRR o budo­wie MiG-29. Uchwała zakła­dała dwa etapy budowy samo­lotu: naj­pierw miano uru­cho­mić pro­duk­cję przej­ścio­wego wariantu MiG-29A ze sta­cją radio­lo­ka­cyjną Jantar (Sapfir-23ML-2) z myśliwca MiG-23ML, a dopiero póź­niej doce­lo­wego MiG-29 (bez żad­nej litery) z nowym radio­lo­ka­to­rem N019 Rubin i nowymi kie­ro­wa­nymi poci­skami rakie­to­wymi „powie­trze-powie­trze” śred­niego zasięgu R-27. Jednakże 6 wrze­śnia 1976 r. Wiktor Bielenko upro­wa­dził myśli­wiec MiG-25P do Japonii. Zadanie moder­ni­za­cji MiG-25P stało się prio­ry­te­to­wym dla Rosjan, skon­cen­tro­wano na nim wszyst­kie siły i kolejna uchwała z 14 listo­pada 1976 r. prze­rwała prace nad przej­ścio­wym MiG-29A.
Pierwszy pro­to­typ samo­lotu myśliw­skiego MiG-29 (izdie­lije 9.12) z nume­rem bocz­nym „901” wystar­to­wał 6 paź­dzier­nika 1977 r. pilo­to­wany przez Aleksandra Fiedotowa. Program prób MiG-29 był zakro­jony bar­dzo sze­roko, łącz­nie wyko­rzy­stano do nich 14 samo­lo­tów. W maju 1980 r. roz­po­częły się próby pań­stwowe MiG-29, rów­no­cze­śnie uru­cha­miano jego pro­duk­cję seryjną. Pierwszy przed­se­ryjny samo­lot zbu­do­wany w zakła­dzie „Znamia Truda” w Moskwie (obec­nie jest to Centrum Produkcyjne Nr 2 kor­po­ra­cji RSK MiG) wystar­to­wał 5 kwiet­nia 1979 r., a pierw­szy samo­lot seryjny – w lipcu 1982 r. W zakła­dzie pro­duk­cyj­nym MiG-29 (9.12) otrzy­mał nazwę izdie­lije 5. Próby pań­stwowe zakoń­czyły się 27 paź­dzier­nika 1983 r., ale samo­lotu nie przy­jęto ofi­cjal­nie do uzbro­je­nia (cho­ciaż był już w jed­nost­kach woj­sko­wych). Stało się to dopiero po kilku latach popra­wek, w 1987 r.
W lipcu 1983 r. około 20 pierw­szych MiG-29 prze­ka­zano do pierw­szej jed­nostki ope­ra­cyj­nej, 234. pułku lot­nic­twa myśliw­skiego w Kubince pod Moskwą. Pierwsza oka­zja do zoba­cze­nia MiG-29 z bli­ska przy­tra­fiła się w Finlandii, dokąd 1 lipca 1986 r. przy­le­ciała z wizytą szóstka MiG-29 z 234. pułku lot­nic­twa myśliw­skiego. W dwa lata póź­niej, po poka­za­niu na wysta­wie w Farnborough w Wielkiej Brytanii od 1 do 4 wrze­śnia 1988 r. MiG-29 stał się sym­bo­lem gła­sno­sti epoki Gorbaczowa w dzie­dzi­nie woj­sko­wej. Był pierw­szym od dzie­się­cio­leci radziec­kim samo­lo­tem woj­sko­wym przed­sta­wio­nym na zagra­nicz­nej wysta­wie lot­ni­czej.
W 1986 r. do pro­duk­cji weszła nieco ulep­szona wer­sja izdie­lije 9.13. W zakła­dzie pro­duk­cyj­nym 9.13 otrzy­mał ozna­cze­nie izdie­lije 7, ale rosyj­skie siły powietrzne pozo­stały przy nazwie MiG-29 bez dodat­ko­wej litery. Samolot 9.13 to nie­wielka moder­ni­za­cja z dodaną w wypu­kłym gar­bie na kadłu­bie sta­cją aktyw­nych zakłó­ceń radio­elek­tro­nicz­nych L-203 Gardenia-1, więk­szym o 240 l zapa­sem paliwa wewnętrz­nego oraz moż­li­wo­ścią pod­wie­sza­nia dwóch dodat­ko­wych 1150-litro­wych zbior­ni­ków paliwa pod skrzy­dłami (oprócz stan­dar­do­wego 1500-litro­wego zbior­nika pod kadłu­bem). Prototyp 9.13 (samo­lot „406”) wystar­to­wał 4 maja 1984 r.
29 kwiet­nia 1981 r. Aleksander Fiedotow obla­tał pro­to­typ samo­lotu MiG-29UB (Uczebno-Bojewoj), ina­czej izdie­lije 9.51. Jest to dwu­miej­scowa wer­sja szkolno-bojowa z dodat­ko­wym fote­lem zamon­to­wa­nym przed fote­lem pilota. Oba przy­kryte są wspólną osłoną otwie­raną do góry do tyłu, nad tyl­nym fote­lem znaj­duje się pery­skop odchy­lany pod­czas startu i lądo­wa­nia. Kadłub został wydłu­żony tylko nie­znacz­nie, o 10 cm. MiG-29UB ma uprosz­czony sys­tem uzbro­je­nia.

  • Piotr Butowski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE