Samoloty roz­po­znaw­cze 55. Skrzydła Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych

18 lipca 2017 r. – RC-135V Rivet Joint startuje z bazy Al Udeid w Katarze do kolejnej misji  w ramach operacji „Inherent Resolve”. Fot. USAF

18 lipca 2017 r. – RC-135V Rivet Joint star­tuje z bazy Al Udeid w Katarze do kolej­nej misji w ramach ope­ra­cji „Inherent Resolve”. Fot. USAF

55. Skrzydło Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych jest wypo­sa­żone w 26 samo­lo­tów prze­zna­czo­nych do stra­te­gicz­nego roz­po­zna­nia elek­tro­nicz­nego i komu­ni­ka­cyj­nego (RC-135V/W oraz RC-135U), optycz­nego i elek­tro­nicz­nego moni­to­ro­wa­nia aktyw­no­ści rakie­to­wych poci­sków bali­stycz­nych (RC-135S), bada­nia poziomu radio­ak­tyw­no­ści powie­trza (WC-135C/W) oraz wyko­ny­wa­nia zdjęć lot­ni­czych w ramach „Traktatu o otwar­tych prze­stwo­rzach” (OC-135B).

Samoloty 55. Skrzydła należą do naj­bar­dziej wyspe­cja­li­zo­wa­nych samo­lo­tów roz­po­znaw­czych Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (US Air Force, USAF). Rdzeniem floty są 22 samo­loty z „rodziny” RC-135 o nazwach wła­snych: „Rivet Joint”, „Combat Sent” oraz „Cobra Ball”. Ogółem skrzy­dło posiada w wypo­sa­że­niu dzie­więć samo­lo­tów RC-135W Rivet Joint, osiem RC-135V Rivet Joint, trzy RC-135S Cobra Ball, dwa RC-135U Combat Sent, jeden WC-135C Constant Phoenix, jeden WC-135W Constant Phoenix, dwa OC-135B (Open Skies) oraz trzy szkolne TC-135W.
Wszystkie wymie­nione plat­formy zostały zbu­do­wane na bazie czte­ro­sil­ni­ko­wych samo­lo­tów tan­ko­wa­nia powietrz­nego typu Boeing KC-135 (pozba­wione są jed­nak bomów oraz insta­la­cji to prze­ka­zy­wa­nia paliwa). Historia tych pła­tow­ców sięga lat 60. XX w. jed­nakże przez lata były one inten­syw­nie moder­ni­zo­wane. Większość otrzy­mała nowo­cze­sne siniki oraz cyfrową awio­nikę (glass cock­pit). Przez lata zmie­niał się też ich wygląd zewnętrzny oraz zestaw anten cha­rak­te­ry­zu­ją­cych te uni­kalne kon­struk­cje. Obecnie samo­loty typu RC-135V/W, RC-135S, szkolne TC-135W oraz egzem­plarz testowy NC-135W posia­dają cha­rak­te­ry­styczne wydłu­żone owiewki dzio­bowe (tzw. knu­rze dzioby) oraz tzw. owiewki „policz­kowe” znaj­du­jące się po obu stro­nach przed­niej czę­ści kadłuba. Owiewki „policz­kowe” posia­dają rów­nież RC-135U. Najbardziej kon­wen­cjo­nalny wygląd (tzn. przy­po­mi­na­jący trans­por­tową wer­sję C-135) posia­dają WC-135C/W oraz OC-135B.
Wszystkie egzem­pla­rze RC-135V/W, RC-135U, RC-135S oraz TC-135W posia­dają sil­niki CFM International F108-CF-201 (CFM56). Jest to podobny model jaki zamon­to­wano we flo­cie samo­lo­tów tan­ko­wa­nia powietrz­nego KC-135R/T (F108-CF-100). Stare sil­niki typu Pratt & Whitney TF33 posia­dają jesz­cze WC-135C/W, OC-135B oraz NC-135W. Są to ostat­nie samo­loty z rodziny „135” w Siłach Powietrznych Stanów Zjednoczonych, które posia­dają sil­niki TF33.
Wszystkie samo­loty 55. Skrzydła posia­dają cha­rak­te­ry­styczne malo­wa­nie. Skrzydła, sta­tecz­niki poziome oraz kadłub do połowy linii okien poma­lo­wane są w sza­rym, błysz­czą­cym kolo­rze. Górna część kadłuba oraz sta­tecz­nik pio­nowy poma­lo­wane są na biało. Obydwie czę­ści roz­gra­ni­cza cienka czarna linia bie­gnąca od dziobu do ogona. Dzioby samo­lo­tów poma­lo­wane są na czarno (z wyjąt­kiem OC-135B). Dodatkowo samo­loty RC-135S mają górną część pra­wego skrzy­dła i gon­dole pra­wo­bur­to­wych sil­ni­ków poma­lo­wane czarną matową farbą. Na bokach kadłuba, na sza­rym tle, wid­nieją duże napisy „United States Air Force”, a na ogo­nie duże insy­gnia lot­nic­twa Stanów Zjednoczonych w peł­nej kolo­ry­styce. Na ogo­nie znaj­duje się duża, kolo­rowa flaga naro­dowa, ozna­cze­nie lite­rowe 55. Skrzydła – „OF” oraz numery seryjne. Malowanie i wymie­nione ozna­cze­nia zostały stop­niowo zaadap­to­wane przez USAF w latach 70. i 80. XX w. Ich celem jest wyraźne ozna­ko­wa­nie samo­lo­tów jako nale­żą­cych do USAF i Stanów Zjednoczonych. Samoloty 55. Skrzydła wyko­nują misje roz­po­znaw­cze czę­sto lata­jąc wzdłuż gra­nic prze­strzeni powietrz­nej innych państw. Charakterystyczne malo­wa­nie i wyraźne ozna­ko­wa­nie ma zapo­biec ewen­tu­al­nemu błęd­nemu roz­po­zna­niu samo­lo­tów lub oskar­że­niom o ope­ro­wa­niu nie­do­sta­tecz­nie ozna­ko­wa­nymi samo­lo­tami szpie­gow­skimi w pobliżu obcego tery­to­rium.
Amerykańskie samo­loty RC-135 dzia­łają w cał­ko­wi­cie legalny spo­sób w mię­dzy­na­ro­do­wej prze­strzeni powietrz­nej, choć naturę ich misji można okre­ślić jako „deli­katną”. Nie na darmo flota samo­lo­tów RC-135 z reguły posłu­guje się dość dwu­znacz­nym sygna­łem wywo­ław­czym „Snoop”, co można prze­tłu­ma­czyć jako „szpie­go­wa­nie”. O tym, że są „nie­po­żą­da­nymi gośćmi” ope­ru­ją­cymi bar­dzo bli­sko gra­nic pań­stwo­wych mogą świad­czyć czę­ste prze­chwy­ty­wa­nia tych samo­lo­tów wyko­ny­wane przez myśliwce innych państw. Co jakiś czas docie­rają do wia­do­mo­ści publicz­nej ofi­cjalne skargi ze strony USAF na nie­pro­fe­sjo­nalne, czy wręcz nie­bez­pieczne próby prze­chwy­ty­wa­nia samo­lo­tów RC-135 prze­pro­wa­dzane szcze­gól­nie przez myśliwce rosyj­skie lub chiń­skie.
Bazą macie­rzy­stą 55. Skrzydła jest Offutt AFB w Nebrasce. Podlegają mu: 38. Dywizjon Rozpoznawczy, 45. Dywizjon Rozpoznawczy, 82. Dywizjon Rozpoznawczy, 95. Dywizjon Rozpoznawczy, 343. Dywizjon Rozpoznawczy i 338. Dywizjon Szkolny. 82. Dywizjon Rozpoznawczy na co dzień sta­cjo­nuje w bazie Kadena AB na Okinawie. Z kolei 95. Dywizjon bazuje w bry­tyj­skiej bazie RAF Mildenhall. Oddział wydzie­lony 45. Dywizjonu sta­cjo­nuje w bazie Eielson AFB na Alasce. Podobny oddział (Det. 1) 95. Dywizjonu sta­cjo­nuje na Krecie, w grec­kiej bazie Souda Bay AB.
Samoloty RC-135V/W, RC-135U oraz RC-135S regu­lar­nie peł­nią służbę poza Stanami Zjednoczonymi. Szczególnie doty­czy to RC-135V/W, które brały udział we wszyst­kich ame­ry­kań­skich ope­ra­cjach woj­sko­wych od lat 80. XX w. RC-135V/W nie­prze­rwa­nie ope­ro­wały na Bliskim Wschodzie od czasu pierw­szej wojny w Zatoce Perskiej do 2010 r. Podczas tego 20-let­niego okresu wyko­nały ponad 8 tys. misji bojo­wych. Była to naj­dłuż­sza nie­prze­rwana dys­lo­ka­cja w histo­rii ame­ry­kań­skich samo­lo­tów woj­sko­wych. Ich obec­ność w regio­nie została zin­ten­sy­fi­ko­wana rów­nież po roz­po­czę­ciu ope­ra­cji „Inherent Resolve” w 2014 r. Odegrały wów­czas ważną rolę w zwal­cza­niu Państwa Islamskiego. Samoloty RC-135 regu­lar­nie wyko­nują też loty roz­po­znaw­cze wzdłuż gra­nic takich państw jak Federacja Rosyjska, Iran, ChRL czy KRLD. Pojawiają się rów­nież w rejo­nach zapal­nych lub obję­tych spe­cjal­nym zain­te­re­so­wa­niem ame­ry­kań­skiego wywiadu takich jak np. Afryka Północna czy Morze Południowochińskie.

RC-135V/W Rivet Joint

W 1951 r. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych powo­łały spe­cjalne biuro nazwane „Big Safari”. Jego rolą miało być szyb­kie pozy­ski­wa­nie i wdra­ża­nie nowych tech­no­lo­gii, klu­czo­wych ze stra­te­gicz­nego punktu widze­nia. Biuro działa poza zwy­kłym pro­ce­sem prze­tar­gowo-zaku­po­wym, co ma gwa­ran­to­wać szyb­kie wdra­ża­nie nowych roz­wią­zań. Do dzi­siaj „Big Safari” nad­zo­ruje m.in. eks­plo­ata­cję i moder­ni­za­cję samo­lo­tów RC/WC-135, samo­lo­tów walki elek­tro­nicz­nej EC-130H Compass Call, czy plat­form bez­za­ło­go­wych.
W 1966 r., z ini­cja­tywy biura, 10 fabrycz­nie nowych samo­lo­tów RC-135B (które pier­wot­nie miały być plat­for­mami roz­po­znaw­czymi) skie­ro­wano z zakła­dów Boeinga do firmy Martin Aircraft w Baltimore w sta­nie Maryland. Samoloty te wypo­sa­żono w sprzęt do pro­wa­dze­nia wywiadu elek­tro­nicz­nego (ELINT). Otrzymały spe­cjalny zestaw anten oraz cha­rak­te­ry­styczne owiewki „policz­kowe” (w innym kształ­cie niż obecne) miesz­czące zauto­ma­ty­zo­wany sys­tem loka­li­za­cji sygna­łów elek­tro­nicz­nych AEELS. Tak zmo­dy­fi­ko­wane samo­loty weszły do służby w 1967 r. ozna­czone jako RC-135C Big Team. Na początku lat 70. ich dal­szą mody­fi­ka­cją zajęła się firma E-Systems z sie­dzibą w Greenville w Teksasie (obec­nie: L3 Communications). Siedem RC-135C otrzy­mało nowe wypo­sa­że­nie elek­tro­niczne m.in. firmy E-Systems. Po mody­fi­ka­cji samo­loty te ozna­czono jako RC-135V. W sierp­niu 1973 r. otrzy­mały one nazwę wła­sną „Rivet Joint”. Ósmy samo­lot – RC-135U (63−9792) – rów­nież skon­wer­to­wano do stan­dardu RC-135V.
Po zakoń­cze­niu wojny w Wietnamie do Stanów Zjednoczonych powró­ciło sześć samo­lo­tów RC-135M Combat Apple (s/n: 62 – 4131, 62 – 4132, 62 – 4134, 62 – 4135, 62 – 4138, 62 – 4139). Były to plat­formy do pro­wa­dze­nia misji roz­po­zna­nia komu­ni­ka­cji gło­so­wej (COMINT). Wszystkie sześć samo­lo­tów firma E-Systems skon­wer­to­wała do stan­dardu „Rivet Joint”, przy czym ozna­czono je jako RC-135W. Od RC-135V róż­niły się nie­znacz­nie – miały nieco inne gniazdo do pobie­ra­nia paliwa w locie oraz sil­niki TF33 bez odwra­ca­czy ciągu. Obecnie wszyst­kie RC-135V/W mają sil­niki CFM56, więc róż­nica pomię­dzy mode­lem „V” i „W” jest czy­sto nomi­nalna. Pierwsze RC-135W zaczęły wcho­dzić do służby w listo­pa­dzie 1980 r. W latach 1998 – 99 flota RC-135W powięk­szyła się o dwa egzem­pla­rze (62−4125, 62 – 4130). Są to zmo­dy­fi­ko­wane samo­loty trans­por­towe C-135B. Modyfikacja poje­dyn­czego egzem­pla­rza kosz­to­wała około 90 mln dola­rów. Ostatni – dzie­wiąty RC-135W (62−4126, rów­nież były C-135B) – wszedł na wypo­sa­że­nie 55. Skrzydła pod koniec 2006 r.

  • Paweł Henski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE