Samochody pan­cerne, zwia­dow­cze i trans­por­tery opan­ce­rzone Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939 – 1945 cz.2

Samochody pancerne, zwiadowcze i transportery opancerzone Polskich Sil Zbrojnych na Zachodzie 1939-1945

Samochody pan­cerne, zwia­dow­cze i trans­por­tery opan­ce­rzone Polskich Sil Zbrojnych na Zachodzie 1939 – 1945

Inne niż czołgi, opan­ce­rzone wozy bojowe w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie odgry­wały ogromną rolę. Gama ich typów i marek była dość sze­roka; jesz­cze więk­sza była lista zadań, do któ­rych je prze­zna­czono i wyko­rzy­sty­wano. Kontynuujemy zapo­cząt­ko­waną w poprzed­nim nume­rze opo­wieść o histo­rii samo­cho­dów pan­cer­nych (róż­nych typów i prze­zna­cze­nia) uży­wa­nych przez żoł­nie­rzy PSZ na Zachodzie.

W angiel­skiej nomen­kla­tu­rze woj­sko­wej, doty­czą­cej samo­cho­dów pan­cer­nych, funk­cjo­no­wała grupa pojaz­dów okre­śla­nych jako lek­kie samo­chody zwia­dow­cze (LRC – Light Reconnaissance Car). Wozy te były uży­wane rów­nież przez żoł­nie­rzy pol­skich, do róż­nych zadań. O samo­cho­dach LRC Standard Beaverette wspo­mi­na­łem powy­żej, jako o wozach wcho­dzą­cych w skład pocią­gów pan­cer­nych. Do grupy lek­kich samo­cho­dów zwia­dow­czych zali­czały się rów­nież: kana­dyj­ski GM Otter, LRC Humber, LRC Morris.
Samochody GM Otter budo­wano w kana­dyj­skich zakła­dach General Motors w latach 1942 – 1945. Ogółem wypro­du­ko­wano ich 1761 sztuk. Był to pojazd, któ­rego kon­struk­cja opie­rała się na cię­ża­rówce C15. W PSZ na Zachodzie samo­cho­dów GM Otter uży­wał 12. Pułk Ułanów Podolskich, który po reor­ga­ni­za­cji 2. Korpusu Polskiego w 1945 r. prze­ka­zał je 7. Pułkowi Ułanów Lubelskich. Kilkunastu wozów uży­wały rów­nież kom­pa­nie sape­rów 2. Korpusu Polskiego.
Kolejnym wozem z oma­wia­nej grupy był LRC Humber – pojazd opan­ce­rzony, oparty na ramie luk­su­so­wego samo­chodu Humber Super Snipe z pew­nymi mody­fi­ka­cjami. W latach 1940 – 1943 wypro­du­ko­wano 3600 sztuk tych wozów, w kilku odmia­nach. W PSZ na Zachodzie LRC Humber uży­wany był w oddzia­łach saper­skich 1. Dywizji Pancernej oraz w 9. Pułku Ułanów Małopolskich 4. Dywizji Piechoty, po dwa wozy w każ­dym szwa­dro­nie rozpoznawczym.
Firma Humber pro­du­ko­wała kilka rodza­jów samo­cho­dów pan­cer­nych: Scout Car (SC) Humber, Light Reconnaissance Car (LRC) Humber, Armoured Car (AC) Humber, a każdą z odmian w kilku wer­sjach (Mk). Często zda­rza się, że w lite­ra­tu­rze tematu wozy Humber okre­śla się tylko sło­wami „samo­chód pan­cerny” bez dodat­ko­wego okre­śle­nia rodzaju i typu. Powoduje to cza­sami zamęt oraz mie­sza­nie danych tech­nicz­nych zupeł­nie innych wozów.
Polscy żoł­nie­rze uży­wali rów­nież wozu LRC Morris, pro­du­ko­wa­nego przez firmę Morris Motor Company w latach 1940 – 1944. W tym okre­sie zbu­do­wano ogó­łem 2200 sztuk tych pojaz­dów, w róż­nych odmia­nach. Niektóre mody­fi­ka­cje kolej­nych modeli wpły­wały zna­cząco na osiągi tego pojazdu, np. wer­sja Mk I miał napęd 4×2, a wer­sja Mk II – 4×4. W PSZ na Zachodzie wozów LRC Morris uży­wały do szko­le­nia 12. Pułk Ułanów Podolskich, 15. Pułk Ułanów Poznańskich oraz Pułk Ułanów Karpackich. W 1. Dywizji Pancernej kom­pa­nie sape­rów przed wej­ściem dywi­zji do walk otrzy­mały po kilka wozów w wer­sji Mk II, które były uży­wane przez dowód­ców plu­to­nów i ich zastępców.
W odnie­sie­niu do wozów bojo­wych w nomen­kla­tu­rze armii bry­tyj­skiej, która ofi­cjal­nie obo­wią­zy­wała w PSZ na Zachodzie, wystę­po­wały też pojazdy okre­ślane „Armoured car”, czyli po pro­stu – samo­chody pan­cerne. Były to naj­cięż­sze wozy z tej grupy pojaz­dów, prze­wi­dziane do dzia­łań bojo­wych. W oddzia­łach pol­skich z tego rodzaju wozów naj­licz­niej wystę­po­wały samo­chody: Staghound, M8 Greyhound, GM Fox, Guy, Humber i Daimler.
W lecie 1941 r. Departament Uzbrojenia rządu USA ogło­sił prze­targ na pro­duk­cję samo­chodu pan­cer­nego. W odpo­wie­dzi przy­szło kilka ofert, a wśród nich pro­po­zy­cja zakła­dów Chevrolet, które zgło­siły pro­jekt 4-koło­wego samo­chodu pan­cer­nego, ozna­czo­nego T17E1. W listo­pa­dzie 1941 r., po wstęp­nej akcep­ta­cji pro­jektu wozu T17E1, zle­cono budowę dwóch egzem­pla­rzy pro­to­ty­po­wych. Po czte­rech mie­sią­cach pro­to­typy zostały prze­ka­zane woj­sku i skie­ro­wane do badań poli­go­no­wych. W cza­sie kil­ku­ty­go­dnio­wych inten­syw­nych testów ujaw­niono tylko kilka drob­nych uste­rek, które pro­du­cent szybko usu­nął. 16 czerwca 1942 r. samo­chód pan­cerny T17E1 został zatwier­dzony do użytku i skie­ro­wany do pro­duk­cji seryj­nej. Z powo­dów tech­no­lo­gicz­nych wytwa­rza­nie seryjne wozu T17E1 uru­cho­miono ze spo­rym opóź­nie­niem. Pierwsze samo­chody opu­ściły bramy fabryki dopiero w paź­dzier­niku 1942 r. Cała pro­duk­cja była prze­zna­czona dla Wielkiej Brytanii. W USA pozo­stało zale­d­wie kilka egzemplarzy.
  • Tomasz Szczerbicki

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE