Rosomak i Spike – nie­koń­cząca się histo­ria cz.1

Odpalenie pocisku Spike-LR z wloskiego kolowego wozu bojowego VBM Freccia podczas wspolnych cwiczen z Kanadyjczykami na poligonie na Lotwie w 2017 r.

Odpalenie poci­sku Spike-LR z wlo­skiego kolo­wego wozu bojo­wego VBM Freccia pod­czas wspol­nych cwi­czen z Kanadyjczykami na poli­go­nie na Lotwie w 2017 r.

Historia uzbro­je­nia koło­wych wozów bojo­wych Rosomak w prze­ciw­pan­cerne poci­ski kie­ro­wane ma już ponad 15 lat i sięga począt­ków pro­gramu Kołowego Transportera Opancerzonego. Pomimo peł­nej goto­wo­ści prze­my­słu do reali­za­cji tego przed­się­wzię­cia zgod­nie, z wyma­ga­niami posta­wio­nymi przez woj­sko­wych, sys­te­ma­tycz­nego potwier­dza­nia na prze­strzeni lat przez Ministerstwo Obrony Narodowej chęci zakupu takich pojaz­dów i wpi­sy­wa­nia ich na listę prio­ry­te­tów w ramach kolej­nych pla­nów moder­ni­za­cji tech­nicz­nej, a nawet zaawan­so­wa­nych nego­cja­cji Inspektoratu Uzbrojenia z wyko­naw­cami prac zwią­za­nych z dopo­sa­że­niem bojo­wych Rosomaków w wyrzut­nie i inne ele­menty sys­temu Spike-LR, zawar­cie umowy jest wciąż prze­su­wane. Jeszcze w lipcu ubie­głego roku ówcze­sne kie­row­nic­two resortu obrony twier­dziło, że nastąpi to do końca 2017 r.

Postępowanie doty­czące dopo­sa­że­nia KTO Rosomak z sys­te­mem wie­żo­wym Hitfist-30 w wyrzut­nię ppk Spike jest na eta­pie nego­cja­cji z wyko­nawcą – taką odpo­wiedź na pyta­nie o stan zaawan­so­wa­nia pro­gramu prze­ka­zało mediom Ministerstwo Obrony Narodowej w maju br. Przedsięwzięcie zostało zapla­no­wane – w swej pier­wot­nej postaci – już 15 lat temu, a zapro­sze­nie do nego­cja­cji, w ramach obec­nie obo­wią­zu­ją­cego, sko­ry­go­wa­nego Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP na lata 2017 – 2022, Inspektorat Uzbrojenia skie­ro­wał do Rosomak S.A. w listo­pa­dzie 2016 r.

Pierwsze przy­miarki

Jak już wspo­mniano pro­jekt dozbro­je­nia (począt­kowo uzbro­je­nia) Rosomaków w prze­ciw­pan­cerny sys­tem rakie­towy Spike-LR ma już długą histo­rię. Wiązać ją należy jesz­cze z Programem prze­bu­dowy i moder­ni­za­cji tech­nicz­nej Sił Zbrojnych w latach 2001 – 2006, przy­ję­tym wio­sną 2001 r., który jako jed­nen z prio­ry­te­tów zwią­za­nych z wzro­stem zdol­no­ści bojo­wych Wojska Polskiego zakła­dał wzmoc­nie­nie sys­temu obrony prze­ciw­pan­cer­nej (w tym zakup nowych prze­ciw­pan­cer­nych poci­sków kie­ro­wa­nych), a także mobil­no­ści tak­tycz­nej jed­no­stek lądo­wych m.in. poprzez zakup znacz­nej liczby koło­wych trans­por­te­rów opan­ce­rzo­nych (KTO), zdol­nych także do wspar­cia ognio­wego pod­od­dzia­łów zme­cha­ni­zo­wa­nych. Stąd też w wyma­ga­niach dla wariantu bojo­wego KTO posta­wiono wymóg moż­li­wo­ści inte­gra­cji z pojaz­dem w wer­sji bojo­wej (koło­wym wozem bojo­wym pie­choty) także prze­ciw­pan­cer­nego sys­temu uzbro­je­nia kie­ro­wa­nego. Był to począt­kowo zapis ogólny, który mógł zostać spre­cy­zo­wany dopiero po 26 lipca 2002 r., kiedy komi­sja prze­tar­gowa reko­men­do­wała do zakupu izra­el­ski pocisk kie­ro­wany Rafael Spike-LR. Pomimo, że for­malny kon­trakt na zakup tego sys­temu zawarty został dopiero 29 grud­nia 2003 r., to w chwili ogło­sze­nia 22 grud­nia 2002 r. decy­zji o wybo­rze w prze­targu na KTO pojazdu fiń­skiej firmy Patria Vehicles Oy, któ­rej lokal­nym part­ne­rem były Wojskowe Zakłady Mechaniczne S.A. z Siemianowic Śląskich (obec­nie Rosomak S.A.), poin­for­mo­wano o zamia­rze mon­tażu
na czę­ści bojo­wych pojaz­dów, wypo­sa­żo­nych w wieże Hitfist-30P firmy Oto Melara (obec­nie
Leonardo Defence Systems Division) wła­śnie sys­temu rakie­to­wego Spike-LR.
Potwierdziła ten zamiar treść kon­traktu na dostawę 690 KTO, który pod­pi­sano 15 kwiet­nia 2003 r. Mówił on, że spo­śród pla­no­wa­nych do pozy­ska­nia 313 KTO bojo­wych z wie­żami Hitfist-30P 96 otrzyma wyrzut­nie ppk Spike-LR, a zatem jeden wóz w plu­to­nie (prze­wo­żący dru­żynę wspar­cia). Ostatecznie jed­nak, podob­nie jak wiele spo­śród zapla­no­wa­nych na tym eta­pie odmian, wozy bojowe w takiej kon­fi­gu­ra­cji nigdy nie powstały, a żaden z dostar­czo­nych w latach 2004 – 2013 Rosomaków bojo­wych nie otrzy­mał na eta­pie pro­duk­cji sys­temu kie­ro­wa­nego uzbro­je­nia rakie­to­wego. Motywowano to naj­pierw wzglę­dami tech­nicz­nymi i budże­to­wymi, a póź­niej – po pomyśl­nej inte­gra­cji przez Oto Melarę sys­temu Spike-LR z wieżą rodziny Hitfist na zle­ce­nie Ministerstwa Obrony Włoch (o czym dalej) – już tylko finan­so­wymi.

Spajkobus

Pomimo rezy­gna­cji z inte­gra­cji ppk Spike-LR z wie­żami Hitfist-30P na eta­pie ich pro­duk­cji we Włoszech, a potem licen­cyj­nej w Polsce, zestawy prze­ciw­pan­cer­nych poci­sków rakie­to­wych wkrótce jed­nak tra­fiły na Rosomaki, a kon­kret­nie do ich prze­dzia­łów desan­to­wych. W listo­pa­dzie 2005 r. WZM S.A. pod­pi­sały umowę na opra­co­wa­nie i dostawę trans­por­te­rów do prze­wo­że­nia obsług zesta­wów ppk Spike-LR. Miały one powstać poprzez prze­bu­dowę nie­za­go­spo­da­ro­wa­nych, wobec opóź­nie­nia pro­gramu, a potem cał­ko­wi­tej rezy­gna­cji z wariantu trans­por­tera opan­ce­rzo­nego ze zdal­nie ste­ro­wa­nym sta­no­wi­skiem uzbro­je­nia (co cie­kawe, 30 takich trans­por­te­rów, w odmia­nie Rosomak-2, miało słu­żyć do trans­portu obsług ppk), pojaz­dów wer­sji bazo­wej. Konwersja nie była skom­pli­ko­wana i ogra­ni­czała się do zmian w spo­so­bie mon­tażu wypo­sa­że­nia w prze­dziale desan­to­wym: zde­mon­to­wano z każ­dej burty po dwa sie­dzi­ska żoł­nie­rzy desantu bliż­sze środ­ko­wej czę­ści pojazdu, a w ich miej­scu zamo­co­wano zasob­niki na zespół CLU (Command Launch Unit) i trój­nóg wyrzutni w pokrowcu. Na obu pół­kach nad nad­ko­lami zamon­to­wano uchwyty do łącz­nie czte­rech pojem­ni­ków z ppk (po dwa na każ­dej), a dal­sze cztery – w pozy­cji pio­no­wej – mogły być prze­wo­żone w uchwy­tach na osło­nie ukła­dów fil­tro­wen­ty­la­cji i kli­ma­ty­za­cji na lewej bur­cie, w cen­tral­nej czę­ści pojazdu.
W 2006 r. powstał pro­to­typ pojazdu, uzbro­jony w 12,7 mm wkm na pro­stej obrot­nicy i mający odmienny od opi­sa­nego wyżej spo­sób aran­ża­cji wnę­trza prze­działu trans­por­to­wego. Po zakła­do­wych i woj­sko­wych bada­niach pojazdu usta­lono jego osta­teczną kon­fi­gu­ra­cję (m.in. zre­zy­gno­wano z uzbro­je­nia w wkm), a sie­mia­no­wic­kie zakłady roz­po­częły kon­wer­sję na tę odmianę bazo­wych trans­por­te­rów. Łącznie w latach 2007 – 2008 skom­ple­to­wano 27 Rosomaków-S, bo takie ozna­cze­nie otrzy­mały, choć w jed­nost­kach przy­lgnęła do nich nazwa „spaj­ko­bus”. Pojazdy te miały być roz­wią­za­niem tym­cza­so­wym i pozo­sta­wać w linii do momentu poja­wie­nia się w jed­nost­kach Rosomaków bojo­wych dopo­sa­żo­nych w sys­tem Spike-LR. Były wyko­rzy­sty­wane nie­mal dekadę, ale nie­dawno wyco­fano je z eks­plo­ata­cji i skie­ro­wano do Rosomak S.A. w celu prze­bu­dowy na warianty spe­cja­li­styczne pojazdu.

Włoski ślad

W 2006 r. pro­gram inte­gra­cji sys­temu Spike-MR/LR z wieżą Hitfist-25, z któ­rej kon­struk­cyj­nie wywo­dził się sys­tem wie­żowy Hitfist-30P do pol­skiego Rosomaka zaini­cjo­wała wło­ska firma Oto Melara wraz ze swymi part­ne­rami, pod­pi­su­jąc umowę na opra­co­wa­nie i prze­te­sto­wa­nie pro­to­typu pojazdu w wer­sji prze­ciw­pan­cer­nej. Było to zwią­zane z reali­za­cją pro­gramu koło­wego wozu bojo­wego Iveco/Oto Melara VBM Freccia, któ­rych 253 (172 z wie­żami Hitfist-25 Plus, 36 z wie­żami Hitfist-25 Plus i ppk Spike-MR/LR, 20 wozów dowo­dze­nia, 21 samo­bież­nych moź­dzie­rzy 120 mm i cztery ambu­lansy) zamó­wiły Wojska Lądowe Sił Zbrojnych Republiki Włoskiej z myślą o prze­zbro­je­niu z gąsie­ni­co­wych trans­por­te­rów VCC-2 Brygady Zmechanizowanej Pinerolo z dowódz­twem w Bari.

  • Andrzej Kiński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE