Zapisz się do naszego new­slet­tera

Wybierz listę(y):

ZAPOMNIAŁEŚ HASŁA?

Radzieckie i rosyj­skie sys­temy prze­ciw­ra­kie­towe trze­ciej gene­ra­cji

Radzieckie i rosyjskie systemy przeciwrakietowe trzeciej generacji

Radzieckie i rosyj­skie sys­temy prze­ciw­ra­kie­towe trze­ciej gene­ra­cji

System A-135 Amur był pierw­szym i jedy­nym na świe­cie zdol­nym do prze­chwy­ty­wa­nia gło­wic rakiet stra­te­gicz­nych, ata­ku­ją­cych pod osłoną celów pozor­nych. Zapewniał ochronę Moskwy przed ata­kiem ze strony „pań­stw nie­prze­wi­dy­wal­nych” oraz przy­pad­ko­wym ata­kiem ze strony któ­re­goś z mocar­stw ato­mo­wych (awa­ria, sku­tek prze­ję­cia poje­dyn­czych wyrzutni przez ter­ro­ry­stów). Był też świetną bazą do dal­szego dosko­na­le­nia broni anty­ra­kie­to­wej. System, któ­rego serce sta­no­wił radio­lo­ka­tor Don-2N, osią­gnął goto­wość w 1989 r., ale ofi­cjal­nie przy­jęto go na uzbro­je­nie sześć lat póź­niej. Obecnie A-135 funk­cjo­nuje w postaci okro­jo­nej – tylko z rakie­tami bli­skiego zasięgu.

W czerwcu 2002 r. USA wyco­fały się z trak­tatu ABM, moty­wu­jąc to koniecz­no­ścią zabez­pie­cze­nia się przed ewen­tu­al­nym ata­kiem rakie­to­wym ze strony któ­re­goś z tzw. „pań­stw zbó­jec­kich”, a przede wszyst­kim Korei Północnej lub Iranu. Oznaczało to, że i Rosja mogła wtedy ofi­cjal­nie wzno­wić prace nad nowymi środ­kami obrony prze­ciw­ra­kie­to­wej. Najpierw poin­for­mo­wano jed­nak tylko o dopusz­cza­nej przez trak­tat dal­szej moder­ni­za­cji sys­temu obrony Moskwy, pole­ga­ją­cej na udo­sko­na­le­niu radio­lo­ka­tora Don-2M oraz modernizacji/wymianie rakiet, umiesz­czo­nych w silo­sach na pozy­cjach wokół sto­licy Rosji. Było to nie­zbyt zaska­ku­jące, gdyż sto­sowne prace pro­wa­dzono jesz­cze w ZSRR, a potem kon­ty­nu­owano je na ogra­ni­czoną (przez mini­malne finan­so­wa­nie) skalę w Rosji. Rozwiązania były więc nie­mal gotowe; wystar­czyło prze­te­sto­wać wszyst­kie kom­po­nenty i połą­czyć je w całość. Na korzyść kon­struk­to­rów dzia­łał także fakt, że radziecki poli­gon doświad­czalny w Sary Szaganie (na tery­to­rium Kazachstanu) utrzy­my­wano w znacz­nie lep­szej kon­dy­cji niż wiele podob­nych obiek­tów na tery­to­rium Rosji i rela­tyw­nie łatwo było wzno­wić na nim próby. Oficjalne rosyj­skie źró­dła podają, że po 1990 r. (co raczej nie ozna­cza lat 90., tylko począ­tek XXI wieku) kom­pleks poli­go­nowy Amur-P był uży­wany „w celu testo­wa­nia roz­wią­zań kom­plek­sów 3 gene­ra­cji”.
Wspólną cechą sys­te­mów prze­ciw­ra­kie­to­wych trze­ciej gene­ra­cji mia­łoby być zasto­so­wa­nie rakiet z gło­wi­cami kon­wen­cjo­nal­nymi, a doce­lowo wpro­wa­dze­nie prze­chwy­ce­nia kine­tycz­nego (znisz­cze­nia celu wsku­tek koli­zji z pozba­wio­nym ładunku wybu­cho­wego prze­ciw­po­ci­skiem). Nie ozna­cza to jed­nak cał­ko­wi­tej rezy­gna­cji z uży­cia gło­wic jądro­wych, np. w celu selek­cji celów pozor­nych jesz­cze w kosmo­sie dzięki „zdmuch­nię­ciu” wybu­chem lek­kich, nadmu­chi­wa­nych imi­ta­to­rów gło­wic. Także w przy­padku czę­ścio­wego wyłą­cze­nia z walki kom­plek­sów pre­cy­zyj­nego napro­wa­dza­nia, co jest co naj­mniej praw­do­po­dobne w przy­padku zma­so­wa­nego ataku jądro­wego, duży pro­mień raże­nia gło­wic jądro­wych prze­ciw­po­ci­sków kom­pen­so­wałby spa­dek pre­cy­zji ich napro­wa­dza­nia.
Informacje na temat dosko­na­le­nia rosyj­skiego sys­temu anty­ra­kie­to­wego są frag­men­ta­ryczne i zapewne czę­sto celowo mani­pu­lo­wane dla ukry­cia rze­czy­wi­stych kie­run­ków i stanu prac. Należy jed­nak sądzić, że kon­struk­to­rzy w znacz­nym stop­niu bazują na kon­cep­cjach, a czę­ściowo także na roz­wią­za­niach powsta­łych jesz­cze w cza­sach ZSRR, o któ­rych poja­wiły się już w miarę wia­ry­godne infor­ma­cje, choć ich szcze­gó­ło­wość jest różna dla róż­nych pro­jek­tów. Warto wobec powyż­szego zebrać dostępne wia­do­mo­ści na temat sys­te­mów i kom­plek­sów, które zaczęto opra­co­wy­wać w ZSRR, nad któ­rymi jed­nak z róż­nych powo­dów nie dokoń­czono prac.

System A-235

W 1976 r., rów­no­cze­śnie z roz­po­czę­ciem w NIIRP prac nad finalną posta­cią sys­temu A-135, zaini­cjo­wano ana­lizy doty­czące per­spek­ty­wicz­nego sys­temu prze­ciw­ra­kie­to­wego A-235. Jego głów­nym kon­struk­to­rem i zastępcą gene­ral­nego kon­struk­tora A. Basistowa mia­no­wano B. Winogradowa. System miał słu­żyć do ochrony moskiew­skiego regionu prze­my­sło­wego, czyli chro­nić obszar więk­szy niż A-135.

  • Tomasz Szulc

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE
TOP