Praetorian

Praetorian to unikatowy autobus z mozliwosciami pokonywania trudnego terenu, jak wyspecjalizowane pojazdy ciezarowe wysokiej mobilnosci taktycznej o podobnych wymiarach i dopuszczalnej masie calkowitej.

Praetorian to uni­ka­towy auto­bus z mozli­wo­sciami poko­ny­wa­nia trud­nego terenu, jak wyspe­cja­li­zo­wane pojazdy cie­za­rowe wyso­kiej mobil­no­sci tak­tycz­nej o podob­nych wymia­rach i dopusz­czal­nej masie cal­ko­wi­tej.

Szczęśniak Pojazdy Specjalne to rodzinne przed­się­bior­stwo z Bielska-Białej, które działa na rynku już od ponad 25 lat. W tym cza­sie stało się jed­nym z naj­waż­niej­szych kra­jo­wych wytwór­ców spe­cja­li­zo­wa­nych i spe­cja­li­stycz­nych zabu­dów dla straży pożar­nej, straży gra­nicz­nej, woj­ska i innych służb mun­du­ro­wych oraz sze­ro­kiego grona odbior­ców z rynku cywil­nego, w tym z sek­to­rów: ener­ge­tycz­nego, gazo­wego, wydo­byw­czego, a także ratow­nic­twa dro­go­wego.

Podstawę pro­duk­cji firmy sta­no­wią pożar­ni­cze nad­wo­zia ratow­ni­cze i ratow­ni­czo-gaśni­cze. Uzupełniają je wer­sje: dowód­cze, szta­bowe, łącz­no­ści, warsz­ta­towe czy logi­styczne. Wśród zre­ali­zo­wa­nych pro­jek­tów zna­la­zły się także – będące bar­dzo zaawan­so­wa­nymi kon­struk­cjami i w związku z tym wyma­ga­jące dużej wie­dzy oraz uni­ka­to­wego doświad­cze­nia – odmiany holow­ni­cze, w tym mili­tarne cięż­kie tere­nowe wozy ewa­ku­acji i ratow­nic­twa tech­nicz­nego. Warto tu wspo­mnieć, iż skom­ple­to­wany przez Szczęśniak PS w 2010 r. Kołowy Wóz Zabezpieczenia Technicznego KWZT-1 Mamut, oparty na 4-osio­wym pod­wo­ziu Tatry z hybry­do­wej rodziny T815-7 BOR Force, w swoim cza­sie ucho­dził za jedną z naj­lep­szych pro­po­zy­cji tego rodzaju na świe­cie. Szkoda, że z róż­nych przy­czyn osta­tecz­nie nie został zamó­wiony przez Wojsko Polskie, nie­mniej sta­no­wił dosko­nałą pod­stawę do przy­go­to­wa­nia ana­lo­gicz­nych pojaz­dów spe­cja­li­stycz­nych dla sił zbroj­nych Republiki Czeskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. W kon­tek­ście eks­portu należy zwró­cić uwagę, że pod­miot od dawna nie tylko stale róż­ni­cuje zakres ofe­ro­wa­nych wyro­bów, ale i dba o pozy­ska­nie jak naj­więk­szej liczby odbior­ców z ryn­ków zagra­nicz­nych. Na liście jego kon­tra­hen­tów, poza pań­stwami euro­pej­skimi, znaj­dują się klienci z Azji, Afryki i Ameryki Południowej.
Dążenie do dywer­sy­fi­ka­cji dostęp­nych typów i odmian powo­duje, że przed­się­bior­stwo podej­muje się opra­co­wa­nia cał­ko­wi­cie nowych, o innym bazo­wym prze­zna­cze­niu niż te wcze­śniej dostępne. Doskonałym tego przy­kła­dem jest koope­ra­cja firmy Szczęśniak PS z innymi pod­mio­tami – w tym z głów­nym wyko­nawcą, cze­skim Torsusem – przy pro­jek­cie tere­no­wego auto­busu o nazwie Praetorian.
Praetorian – pre­to­ria­nin – to oparty na pod­wo­ziu tere­no­wej cię­ża­rówki auto­bus o śred­niej pojem­no­ści i bar­dzo wyso­kiej mobil­no­ści tak­tycz­nej, zdolny do poko­ny­wa­nia nawet naj­trud­niej­szych bez­droży. W ukła­dzie czy­sto komer­cyj­nym sta­nowi on zamien­nik tere­no­wych cię­ża­ró­wek o wyso­kiej mobil­no­ści, wypo­sa­żo­nych w skrzy­nię ładun­kową czy/i fur­gon, w tym spe­cjalny fur­gon oso­bowy. Tego rodzaju pojazdy są czę­sto użyt­ko­wane tam, gdzie nie można dotrzeć tra­dy­cyj­nymi auto­bu­sami, czyli na tere­nach trudno dostęp­nych, jak kopal­nie odkryw­kowe, obszary ark­tyczne i pustynne czy gene­ral­nie miej­sca trudno komu­ni­ka­cyj­nie dostępne, nie­za­leż­nie w jakiej czę­ści świata są one poło­żone. W tych ostat­nich przy­pad­kach kwe­stia doty­czy moż­li­wo­ści dotar­cia do osie­dli lub też obiek­tów, do któ­rych pro­wa­dzą jedy­nie drogi grun­towe, trudno prze­jezdne wio­sną z powodu roz­to­pów i jesie­nią z powodu błota, a zimą z racji wystę­po­wa­nia zasp śnież­nych i oblo­dze­nia. Dodatkowo wspo­mniane osady czy obiekty nie­raz są poło­żone w lesie czy górach.
Tego rodzaju środki trans­portu, ze względu na swoją wysoką mobil­ność tak­tyczną, mogą zna­leźć zasto­so­wa­nie w siłach zbroj­nych, straży gra­nicz­nej albo innych służ­bach ochrony porządku publicz­nego, będąc zdol­nymi do szyb­kiego prze­rzu­ca­nia ludzi w wyma­gane miej­sca, bez względu na dostępną infra­struk­turę dro­gową, a nawet jej brak. Ich kon­struk­cja powo­duje, że przy odpo­wied­nim posa­do­wie­niu auto­bu­so­wego nad­wo­zia zacho­wują ana­lo­giczną dziel­ność tere­nową, co bazowa cię­ża­rówka. W ukła­dzie eks­plo­ata­cyj­nym ich uży­cie, zamiast wła­śnie tere­no­wych cię­ża­ró­wek ze skrzy­nio­wym czy fur­go­no­wym nad­wo­ziem do prze­wozu pasa­że­rów, wynika z faktu, że zapew­niają zde­cy­do­wa­nie wyż­szy kom­fort jazdy, w sfe­rze wygody, dzięki zain­sta­lo­wa­niu poje­dyn­czych foteli, i warun­ków ter­micz­nych, przez co jazda staje się mniej męcząca i może trwać dłu­żej.
W przy­padku Praetoriana za bazę służy 2-osiowe, tere­nowe pod­wo­zie MAN z serii TGM 4×4 – TGM 13.240 4×4. Jest ono dobrze znane i spraw­dzone, gdyż dostar­czone zostało odbior­com w tysią­cach egzem­pla­rzy. Cieszy się dobrą opi­nią i łączy dużą wytrzy­ma­łość na trudne warunki korzy­sta­nia, dobre para­me­try tech­niczno-użyt­kowe oraz – uwzględ­nia­jąc te skła­dowe – kon­ku­ren­cyjną cenę. Cechuje się tra­dy­cyj­nym ukła­dem dra­bi­no­wym z podłuż­ni­cami i poprzecz­kami. W przy­padku Praetoriana wyko­rzy­stano pod­wo­zie o roz­sta­wie osi 4200 mm i dopusz­czal­nej masie cał­ko­wi­tej 13 500 kg, przy mak­sy­mal­nych obcią­że­niach osi – przed­niej 6300 kg i tyl­nej 7800 kg. Jako napęd zasto­so­wano sil­nik MAN D0836LFL40 – 6,9-litrowy, wyso­ko­prężny, 6-cylin­drowy rzę­dowy, z tur­bo­do­ła­do­wa­niem i chło­dze­niem powie­trza doła­do­wu­ją­cego. Jednostka ta speł­nia normy czy­sto­ści spa­lin od Euro 3 do Euro 6, może być zasi­lana pali­wem JP-9 i w tym nasta­wie uzy­skuje moc mak­sy­malną 176 kW/240 KM oraz mak­sy­malny moment obro­towy 925 Nm. Za prze­nie­sie­nie napędu na obie osie odpo­wia­dają: jed­no­tar­czowe, suche sprzę­gło; zauto­ma­ty­zo­wana, 12-bie­gowa skrzy­nia prze­kła­dniowa MAN/ZF 12AS1210 OD MAN Tip-Matic i 2-bie­gowa skrzy­nia roz­dziel­cza MAN G103. Uzupełniają je sztywne mosty napę­dowe MAN: przedni VP09 i tylny HP-1333 E. Oba mają blo­kady mecha­ni­zmów róż­ni­co­wych, dopeł­nione przez blo­kadę mię­dzy­mo­stową i są zawie­szone mecha­nicz­nie przy pomocy para­bo­licz­nych reso­rów pió­ro­wych. Na obu zało­żono poje­dyn­cze felgi o roz­mia­rze 10,00−20 i ogu­mie­nie Michelin XZL TL 395/85R20 z bież­ni­kiem tere­no­wym. Zastosowanie takich opon przy­czy­nia się do poprawy dziel­no­ści tere­no­wej. Dodatkowe koło (bądź dwa) zapa­sowe może być zamo­co­wane na dachu lub – jedno – pod ramą pod­wo­zia. Z takim ogu­mie­niem roz­staw kół przed­nich wynosi 2081 mm, roz­staw kół tyl­nych 2086 mm, a prze­świt (pod osią) 389 mm. Auto może poko­ny­wać prze­szkody wodne o głę­bo­ko­ści do 700 mm, a jego pręd­kość mak­sy­malną (ogra­ni­czoną elek­tro­nicz­nie) okre­ślono na 117 km/h. Kolejne wyznacz­niki to: układ kie­row­ni­czy ZF ze wspo­ma­ga­niem, w stan­dar­dzie lewo­stronny, w opcji pra­wo­stronny; wstępny, ogrze­wany filtr paliwa; wtórny filtr paliwa z oddzie­la­czem wody i 100-litrowy zbior­nik paliwa, w zależ­no­ści od poko­ny­wa­nego terenu zapew­nia­jący zasięg od 200250 do 300350 km. W elek­tro­nicz­nie ste­ro­wa­nym ukła­dzie hamul­co­wym MAN Brake Matic, z sys­te­mem ABS, zasto­so­wano jedy­nie hamulce bęb­nowe; sprę­żarka powie­trza jest poje­dyn­cza, jed­no­cy­lin­drowa; nato­miast w 24-wol­to­wej insta­la­cji elek­trycz­nej wyko­rzy­stano alter­na­tor 28 V/110 A, 3080 W i dwa aku­mu­la­tory 12 V, 175 Ah. Komputer pokła­dowy MAN Tronic bazowo wyświe­tla komu­ni­katy w języku angiel­skim.

  • Jarosław Brach

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE