Plan roz­woju pol­skiego lot­nic­twa woj­sko­wego w latach 1970 – 1985

MiG-21 były najliczniejszym typem odrzutowego samolotu bojowego w polskim lotnictwie wojskowym. Na zdjęciu MiG-21MF startuje z drogowego odcinka lotniskowego. Fot. Robert Rochowicz

MiG-21 były naj­licz­niej­szym typem odrzu­to­wego samo­lotu bojo­wego w pol­skim lot­nic­twie woj­sko­wym. Na zdję­ciu MiG-21MF star­tuje z dro­go­wego odcinka lot­ni­sko­wego. Fot. Robert Rochowicz

Lata sie­dem­dzie­siąte ubie­głego wieku to w dzie­jach PRL okres, w któ­rym dzięki inten­syw­nej roz­bu­do­wie wielu gałęzi gospo­darki kraj miał dogo­nić Zachód w pozio­mie nowo­cze­sno­ści i stylu życia. W tym cza­sie w pla­nach roz­wo­jo­wych Wojska Polskiego posta­wiono na dosko­na­le­nie struk­tur orga­ni­za­cyj­nych oraz uzbro­je­nia i sprzętu woj­sko­wego. W przy­go­to­wy­wa­nych pro­gra­mach moder­ni­za­cyj­nych szu­kano moż­li­wo­ści jak naj­szer­szego udziału w nich pol­skiej myśli tech­nicz­nej i poten­cjału pro­duk­cyj­nego.

Opisanie stanu lot­nic­twa Sił Zbrojnych PRL pod koniec lat sześć­dzie­sią­tych nie jest rze­czą łatwą, ponie­waż nie miało ono wów­czas ani jed­no­li­tej struk­tury orga­ni­za­cyj­nej ani jed­nego ośrodka decy­zyj­nego.
W 1962 r. na bazie Dowództwa Wojsk Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju utwo­rzono Inspektorat Lotnictwa oraz dwa odrębne ogniwa dowo­dze­nia: Dowództwo Lotnictwa Operacyjnego w Poznaniu i Dowództwo Wojsk Obrony Powietrznej Kraju w Warszawie. Dowództwo Lotnictwa Operacyjnego odpo­wia­dało za lot­nic­two fron­towe, które na czas wojny prze­kształ­cało się w 3. Armię Lotniczą Frontu Polskiego (Frontu Nadmorskiego). Dysponowało ono jed­nost­kami lot­nic­twa myśliw­skiego, sztur­mo­wego, bom­bo­wego, roz­po­znaw­czego, trans­por­to­wego oraz coraz moc­niej roz­wi­ja­nego śmi­głow­co­wego.
Wojska Obrony Powietrznej Kraju z kolei uczy­niono odpo­wie­dzial­nymi za obronę prze­ciw­lot­ni­czą obszaru kraju. W ich skła­dzie obok puł­ków lot­nic­twa myśliw­skiego zna­la­zły się pułki i bata­liony wojsk radio­tech­nicz­nych oraz dywi­zje, bry­gady i pułki wojsk rakie­to­wych i arty­le­rii OPK. W tym cza­sie naj­więk­szy nacisk kła­dziono na two­rze­nie kolej­nych dywi­zjo­nów rakie­to­wych obrony powietrz­nej.
Wreszcie trze­cim ele­men­tem tej ukła­danki był Inspektorat Lotnictwa w Warszawie, odpo­wie­dzialny za prace kon­cep­cyjne doty­czące uży­cia lot­nic­twa, szkol­nic­two oraz zaple­cze tech­niczne i logi­styczne.
Niestety nie stwo­rzono jed­no­li­tego sys­temu dowo­dze­nia tymi mocno roz­bu­do­wa­nymi siłami i środ­kami. W tych warun­kach każdy z dowód­ców dbał przede wszyst­kim o inte­resy wła­sne, a wszel­kie spory kom­pe­ten­cyjne musiały być roz­strzy­gane na pozio­mie mini­stra Obrony Narodowej.
W 1967 r. popra­wiono ten sys­tem łącząc Inspektorat Lotnictwa i Dowództwo Lotnictwa Operacyjnego w jeden orga­nizm – Dowództwo Wojsk Lotniczych w Poznaniu, które roz­po­częło swoją dzia­łal­ność z począt­kiem następ­nego roku. Ta korekta struk­tu­ralna miała zakoń­czyć spory, w tym te doty­czące spraw sprzę­to­wych na pozio­mie Sił Zbrojnych PRL, w czym decy­du­jącą rolę miało ode­grać nowe dowódz­two.
Sygnałem nowego podej­ścia był przy­go­to­wany w marcu 1969 r. „Ramowy plan roz­woju lot­nic­twa na lata 1971 – 75 z per­spek­tywą na lata 1976, 1980 i 1985”. Powstał w Dowództwie Wojsk Lotniczych, a swoim zakre­sem objął sprawy orga­ni­za­cyjne i tech­niczne wszyst­kich rodza­jów lot­nic­twa Sił Zbrojnych PRL.

Punkt wyj­ścia, struk­tury i sprzęt

Przygotowanie każ­dego planu roz­woju poprze­dzać musi dogłębna ana­liza wszyst­kich czyn­ni­ków mogą­cych mieć wpływ na takie, a nie inne zapisy w two­rzo­nym doku­men­cie.
W tym przy­padku wzięto pod uwagę przede wszyst­kim stan sił i plany poten­cjal­nego prze­ciw­nika, moż­li­wo­ści finan­sowe pań­stwa, moż­li­wo­ści pro­duk­cyjne wła­snego prze­my­słu oraz aktu­al­nie posia­dane siły i środki, które będą pod­le­gać zmia­nom i nie­zbęd­nemu roz­wo­jowi.
Zacznijmy na począ­tek od tego ostat­niego, czyli stanu posia­da­nia Wojsk Lotniczych, Wojsk Obrony Powietrznej Kraju i Marynarki Wojennej w latach 1969 – 70, ponie­waż plan miał być reali­zo­wany od pierw­szych dni 1971 r. Okres 20 mie­sięcy mię­dzy powsta­niem doku­mentu a począt­kiem reali­za­cji przy­ję­tych zapi­sów był dokład­nie zapla­no­wany, zarówno pod kątem orga­ni­za­cyj­nym, jak rów­nież zaku­pów sprzętu.
Wojska Lotnicze na początku 1970 r. były podzie­lone na rzut ope­ra­cyjny, czyli for­mo­waną w cza­sie wojny 3. Armię Lotniczą i siły pomoc­ni­cze, czyli przede wszyst­kim szkol­nic­two.

  • Robert Rochowicz

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE