Pierwszy C-27J Spartan w sło­wac­kim lot­nic­twie

Pierwszy lekki samolot transportowy Leonardo C-27J Spartan przylecial na Slowacje 24 pazdziernika ubieglego roku, a jego uroczyste przejecie mialo miejsce 31 pazdziernika 2017 r. w bazie Malacky-Kuchyňa.

Pierwszy lekki samo­lot trans­por­towy Leonardo C-27J Spartan przy­le­cial na Slowacje 24 paz­dzier­nika ubie­glego roku, a jego uro­czy­ste prze­je­cie mialo miej­sce 31 paz­dzier­nika 2017 r. w bazie Malacky-Kuchyňa.

Leonardo C-27J Spartan jest woj­sko­wym, dwu­sil­ni­ko­wym lek­kim samo­lo­tem trans­por­to­wym strefy tak­tycz­nej, w kla­sycz­nym dla maszyn o tym prze­zna­cze­niu ukła­dzie gór­no­płata. Jest efek­tem współ­pracy wło­skiej firmy Alenia Aermacchi (obec­nie Leonardo Aircraft Division) i ame­ry­kań­skiego kon­cernu Lockheed Martin w ramach pro­gramu nowego sys­temu lot­ni­czego trans­portu tak­tycz­nego, ukie­run­ko­wa­nego na potrzeby US Air Force, a prace nad nim zaini­cjo­wano w poło­wie lat 90. Maszyna ta miała zabez­pie­czać prze­wóz ludzi, lek­kiego uzbro­je­nia i zaopa­trze­nia bez­po­śred­nio do strefy walk.

Chociaż nadzieje na duże ame­ry­kań­skie zamó­wie­nia się nie ziściły, od 2006 r. Spartan zna­lazł kilku nabyw­ców i pozo­staje głów­nym kon­ku­ren­tem maszyny Airbus C-295M w tym seg­men­cie rynku. Do końca ubie­głego roku powstało nie­mal 90 takich maszyn, które służą lub wkrótce roz­poczną służbę w siłach powietrz­nych 13 państw. 31 paź­dzier­nika 2017 r. do grona użyt­kow­ni­ków tych samo­lo­tów dołą­czyły Siły Zbrojne Republiki Słowackiej.

Wojskowe lot­nic­two trans­por­towe na Słowacji

W wyniku podziału majątku Lotnictwa Wojskowego i Obrony Powietrznej Sił Zbrojnych Czechosłowackiej Republiki Federacyjnej spo­śród 47 samo­lo­tów trans­por­to­wych i spe­cjal­nego prze­zna­cze­nia lot­nic­twu Słowacji przy­pa­dło 16 z nich. Były to: trzy maszyny L-410UVP-T, po dwie An-24W, An-26 i L-410MA oraz po jed­nej An-12B, Jak-40, L-410UVP-E, L-410UVP-S i Tu-154B. Uzupełniały je dwa samo­loty foto­gra­me­tryczne L-410FG. Sprzęt ten skon­cen­tro­wany został w 2. Mieszanym Pułku Lotniczym 2. Bazy Lotniczej w Pieszczanach. Pułk i bazę sfor­mo­wano do 1 stycz­nia 1993 r. na bazie daw­nego 3. Lotniczego Pułku Szkolnego oraz innych prze­miesz­czo­nych do Pieszczan jed­no­stek. W tam­tej­szej bazie roz­lo­ko­wano 2. eska­drę trans­por­tową z samo­lo­tami trans­por­to­wymi i 3. eska­drę śmi­głow­ców pułku. Oddział wydzie­lony, sta­cjo­nu­jący w Bratysławie, dys­po­no­wał poje­dyn­czym Tu-154B do prze­wozu VIP-ów. Z kolei trzy samo­loty L-410UVP-T prze­ka­zano 5. Lotniczemu Pułkowi Szkolnemu w Koszycach.
Z dniem 1 stycz­nia 1994 r. bazę z Pieszczan prze­kształ­cono w 32. Bazę Lotniczą, zaś pułk w 32. Skrzydło Lotnictwa Transportowego. Z kolei do 30 wrze­śnia 2001 r. obie te jed­nostki zostały roz­for­mo­wane, a 1 paź­dzier­nika tegoż roku powstała w ich miej­sce, w struk­tu­rach 2. Skrzydła Lotniczego, 3. mie­szana eska­dra trans­por­towa w 2. Bazie Lotniczej w Kuchyňi. Po roz­for­mo­wa­niu 2. Skrzydła Lotniczego i 2. Bazy Lotniczej 30 wrze­śnia 2003 r. utwo­rzono, także na lot­ni­sku w Kuchyňi, Samodzielną Eskadrę Transportową, którą do 1 kwiet­nia 2006 r. prze­or­ga­ni­zo­wano w Skrzydło Lotnictwa Transportowego z eska­drami dowo­dze­nia i trans­por­tową. Przed 1 lipca 2009 r. tę jed­nostkę prze­mia­no­wano na Skrzydło Transportowe.
Na prze­strzeni 25 lat ist­nie­nia Republiki Słowackiej stop­niowo wyco­fy­wano odzie­dzi­czony po Czechosłowacji sprzęt lot­ni­czy, w tym także maszyny trans­por­towe. Jako pierw­szy, już w paź­dzier­niku 1995 r., wyco­fano poje­dyn­czy Tu-154B. Po nim, w 1999 r., przy­szedł czas na Jaki-40. W tym samym roku zakoń­czono też eks­plo­ata­cję maszyny An-12B. W 2006 r. doszło do kata­strofy samo­lotu An-24W i w związku z tym zaprze­stano lotów także na dru­giej maszy­nie tego typu. Spośród stat­ków powietrz­nych sowiec­kiej pro­duk­cji naj­dłu­żej w linii pozo­sta­wały samo­loty An-26, które wyco­fano w 2014 i w 2016 r. W mię­dzy­cza­sie doszło do zakoń­cze­nia eks­plo­ata­cji maszyn L-410MA – w 1998 i w 2003 r. oraz jed­nego z dwóch L-410FG – w 2003 r. W 2010 r. wyco­fano trzy L-410UVP-T i jeden L-410UVP-S. Tak więc spo­śród samo­lo­tów prze­ję­tych w chwili powsta­nia samo­dziel­nej Słowacji w uży­ciu pozo­sta­wały pod koniec 2017 r. jedy­nie dwa samo­loty L-410UVP-E i jeden L-410FG.
Ze względu na szczu­płość budżetu Ministerstwa Obrony i brak woli poli­ty­ków ani w latach 90., ani przez pra­wie całą pierw­szą dekadę XXI w. nie udało się zaku­pić następ­ców prze­sta­rza­łych maszyn. Dopiero pod koniec pierw­szej dekady nowego stu­le­cia zaini­cjo­wano w tej sfe­rze pierw­sze kon­kretne dzia­ła­nia. Zakupione wów­czas zostały w Czechach cztery fabrycz­nie nowe samo­loty trans­por­towe L-410UVP-E20. Pierwszy z nich został dostar­czony 23 grud­nia 2009 r., drugi 16 lipca 2010 r., trzeci 3 stycz­nia 2013 r., zaś ostatni 28 lutego 2013 r. Maszyny te zostały wypo­sa­żone we współ­cze­sną awio­nikę, co prze­ja­wia się m.in. w obec­no­ści dwóch kolo­ro­wych wyświe­tla­czy wie­lo­funk­cyj­nych na tablicy przy­rzą­dów, obok przy­rzą­dów elek­tro­me­cha­nicz­nych. Wdrożenie tych maszyn nie zapew­niło przy­ro­stu zdol­no­ści trans­por­to­wych sło­wac­kiego lot­nic­twa, ale wpły­nęło na pod­nie­sie­nie poziomu wyszko­le­nia załóg.

  • Michal J. Stolár, Martin Stolár

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE