Ostatnia udana misja Cesarskiej Marynarki

Ise po drugiej przebudowie na próbach prędkości 24 sierpnia 1943 r. Na pokładzie lotniczym widać ustawione dwa myśliwce A5M4 (pozbawione silników i używane do celów testowych). Fot. Fukui

Ise po dru­giej prze­bu­do­wie na pró­bach pręd­ko­ści 24 sierp­nia 1943 r. Na pokła­dzie lot­ni­czym widać usta­wione dwa myśliwce A5M4 (pozba­wione sil­ni­ków i uży­wane do celów testo­wych). Fot. Fukui

Po masa­krze japoń­skich lot­ni­skow­ców w bitwie o Midway pod­jęto nie­zbyt prze­my­ślaną decy­zję o prze­bu­do­wie pan­cer­ni­ków Ise i Hyūga na hybrydy wypo­sa­żone zarówno w ciężką arty­le­rię, jak i samo­loty. Sama kon­cep­cja nie była pozba­wiona sensu, jed­nak róż­nego rodzaju uwa­run­ko­wa­nia spra­wiły, że kon­wer­sja oka­zała się bez­u­ży­teczna. Walory prze­bu­do­wa­nych okrę­tów przy­dały się tylko raz i to w roli kom­plet­nie odmien­nej niż zamie­rzano.

Ise i Hyūga pier­wot­nie miały nale­żeć do typu Fuso – pierw­szych japoń­skich super­dred­no­tów. Budowę pro­to­typu roz­po­częto w 1911 r., jed­nak świa­towe budow­nic­two okrę­towe nakrę­cane wyści­giem zbro­jeń roz­wi­jało się w tym cza­sie wyjąt­kowo dyna­micz­nie. Na tle kon­ku­ren­cji słabo opan­ce­rzone pan­cer­niki typu Fuso, nie dawały tak bar­dzo pożą­da­nej w Cesarskiej Marynarce prze­wagi jako­ścio­wej. Nie dziwi więc, że dwie ostat­nie jed­nostki wybu­do­wano według mocno zre­wi­do­wa­nego pro­jektu. Główną istotą zmian miało być zwięk­sze­nie pręd­ko­ści oraz wzmoc­nie­nie opan­ce­rze­nia. Po wyko­na­niu kil­ku­dzie­się­ciu róż­nych wer­sji w czerwcu 1914 r. przed­sta­wiono do akcep­ta­cji nowy pro­jekt. Ostatecznie został on zatwier­dzony na Wyższej Konferencji Technicznej na prze­ło­mie lipca i sierp­nia jako Projekt Podstawowy Numer A-92.

Zlecenie na budowę pan­cer­ni­ków Ise i Hyūga powie­rzono 11 kwiet­nia 1913 r. stocz­niom cywil­nym – Kawasaki w Kobe i Mitsubishi w Nagasaki, zaś stępki poło­żono odpo­wied­nio 6 i 10 maja 1915 r. Prace przy pan­cer­niku Ise posu­wały się znacz­nie szyb­ciej, i to on został wodo­wany jako pierw­szy. Do służby wszedł już 15 grud­nia 1917, pod­czas gdy Hyūga dopiero 30 kwiet­nia następ­nego roku. Obie jed­nostki prze­szły dwie grun­towne prze­bu­dowy – jedną przed­wo­jenną i drugą wojenną zmie­nia­jącą je w pan­cer­niko-lot­ni­skowce. Jeszcze przed pierw­szą z nich doko­ny­wano bie­żą­cych moder­ni­za­cji, do któ­rych m.in. nale­żały: zwięk­sze­nie kąta pod­nie­sie­nia armat z 25 do 30° oraz budowa wieży kie­ro­wa­nia ogniem wokół masztu przed­niego. Kosztem 2 poje­dyn­czych armat arty­le­rii śred­niej (otwar­tych sta­no­wisk w pół­ma­skach na śród­o­krę­ciu) zain­sta­lo­wano 4 podwójne sta­no­wi­ska armat uni­wer­sal­nych kal. 127 mm. Pancerz dachów wież arty­le­rii głów­nej pogru­biono z 76 do 152 mm.
Pierwsza gene­ralna prze­bu­dowa trwała bli­sko 2 lata (Hyūga prze­szła ją w okre­sie 1934 – 1936, Ise 1935 – 1937). Jej głów­nym celem było zwięk­sze­nie siły ognia, polep­sze­nie ochrony oraz wymiana siłowni. Po raz drugi zwięk­szono kąt pod­nie­sie­nia luf arty­le­rii głów­nej, tym razem aż do 43°, dzięki czemu zasięg wzrósł do ponad 35 km. Podwyższono rów­nież kąt pod­nie­sie­nia armat kal. 140 mm z 20 do 30° i przy oka­zji zde­mon­to­wano 2 dzio­bowe sta­no­wi­ska. Wzmocniono arty­le­rię plot. oraz usu­nięto bez­u­ży­teczne pod­wodne wyrzut­nie tor­pe­dowe. Przebudowano wieże kie­ro­wa­nia ogniem oraz dodano rufowe sta­no­wi­ska kie­ro­wa­nia ogniem. Okręty wypo­sa­żono w nowe dal­mie­rze o więk­szej bazie optycz­nej (na wieży kie­ro­wa­nia ogniem dal­mierz 10 m, w wie­żach arty­le­ryj­skich dal­mie­rze 8 m).
Wymieniono całą siłow­nię – zarówno tur­biny (na 4 zespoły rodzi­mej pro­duk­cji Kanpon wypo­sa­żone już w prze­kład­nie reduk­cyjne), jak i wszyst­kie kotły (na 8 opa­la­nych już wyłącz­nie pali­wem płyn­nym – mazu­tem). Projektowa moc wzro­sła do 80 000 SHP, co miało zapew­nić pręd­kość 24,5 w., pomimo wzro­stu wypor­no­ści, jak i doda­niu bąbli prze­ciw­tor­pe­do­wych (w tym celu prze­dłu­żono rufę o 7,6 m). Okręty otrzy­mały też nowe kata­pulty i wod­no­sa­mo­loty.

Krótka i bez­owocna kariera pan­cer­ni­ków

Po zakoń­cze­niu moder­ni­za­cji obie jed­nostki przy­dzie­lono do 1. Dywizjonu Pancerników 1. Floty. Brały one udział w dzia­ła­niach wojen­nych prze­ciwko Chinom, głów­nie w roli eskorty, trans­portu wojsk, czy blo­kady por­tów. Po wybu­chu wojny na Pacyfiku więk­szą część czasu spę­dzały w bazach. Pomimo roz­le­głej moder­ni­za­cji pan­cer­niki Ise i Hyūga były jed­nost­kami prze­sta­rza­łymi, a ich jedyną rolą miał być udział w decy­du­ją­cym star­ciu z flotą liniową US Navy. Mała pręd­kość i nie­wy­star­cza­jący zasięg nie pozwa­lały na udział w akcjach zespo­łów szyb­kich lot­ni­skow­ców floty.

  • Michał Kopacz

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE