Ostatni rok Panzerwaffe: czer­wiec 1944 r. – maj 1945 r.

Ostatni rok Panzerwaffe

Ostatni rok Panzerwaffe

Niemieckie woj­ska pan­cerne pozo­stały groźne do ostat­niego dnia wojny, choć w koń­co­wych mie­sią­cach kon­fliktu bra­ko­wało dosłow­nie wszyst­kiego: nowych pojaz­dów, amu­ni­cji, a zwłasz­cza paliwa. Opracowane w poło­wie wojny nowe typy czoł­gów i dział samo­bież­nych wciąż góro­wały nad więk­szo­ścią swo­ich alianc­kich odpo­wied­ni­ków, jed­nakże wypro­du­ko­wano je w nie­wiel­kiej licz­bie. Zarówno Armia Czerwona, jak i armie sojusz­ni­ków zachod­nich dys­po­no­wały przy­tła­cza­jącą prze­wagą ilo­ściową.

W sierp­niu 1944 r. Inspektorat Wojsk Pancernych potwier­dził orga­ni­za­cję dywi­zji pan­cer­nych opra­co­waną w kwiet­niu tego roku. W każ­dej dywi­zji nadal miał być dwu­ba­ta­lio­nowy pułk pan­cerny, skła­da­jący się z dowódz­twa i sztabu, puł­ko­wej kom­pa­nii dowo­dze­nia, plu­tonu prze­ciw­lot­ni­czego, bata­lionu czoł­gów PzKpfw V Panther, bata­lionu czoł­gów Pz IV i kom­pa­nii remon­to­wej. Każdy bata­lion miał być zor­ga­ni­zo­wany w dowódz­two, sztab, kom­pa­nię dowo­dze­nia i cztery kom­pa­nie czoł­gów, które teraz miały liczyć po 17 czoł­gów (trzy plu­tony po pięć czoł­gów i dwa czołgi w dowódz­twie kom­pa­nii). Wszystkie pod­od­działy zor­ga­ni­zo­wano w myśl kon­cep­cji Freie Gliederung, w ramach któ­rej pojazdy trans­por­towe zabrano z każ­dej kom­pa­nii i zgro­ma­dzono w kolum­nach trans­por­to­wych na szcze­blu bata­lionu. Zgodnie z tą kon­cep­cją zapo­trze­bo­wa­nie na pojazdy miało się zmniej­szyć – dzięki zop­ty­ma­li­zo­wa­nemu, scen­tra­li­zo­wa­nemu ich wyko­rzy­sta­niu. W isto­cie jed­nak taka orga­ni­za­cja była dość kło­po­tliwa, a żoł­nie­rze kom­pa­nii nie mieli np. cią­głego dostępu do swo­ich rze­czy oso­bi­stych, trans­por­to­wa­nych na cię­ża­rów­kach nie będą­cych
w ich kom­pa­nii.
Organizacja ta oka­zała się jed­nak nie­re­alna wobec bra­ków sprzę­to­wych, a także kadro­wych. A tym­cza­sem nale­żało odtwo­rzyć wykrwa­wione w wal­kach dywi­zje – zarówno na fron­cie wschod­nim, jak i zachod­nim. W naj­gor­szym sta­nie były 6., 19. i 25. Dywizja Pancerna, które zostały nie­mal cał­ko­wi­cie znisz­czone. Wycofano je do Niemiec w celu odbu­dowy, ale sowiecka ofen­sywa „Bagration” z czerwca 1944 r. spo­wo­do­wała, że resztki 25. DPanc – w skła­dzie bata­lionu prze­ciw­pan­cer­nego z jedną kom­pa­nią 14 Pz IV, jed­nego bata­lionu gre­na­die­rów pan­cer­nych i dywi­zjonu arty­le­rii, wraz z dwu­kom­pa­nij­nym bata­lio­nem sape­rów i kom­pa­nią łącz­no­ści – ode­słano na Front Wschodni. Ostatecznie jed­nak dywi­zja została użyta do tłu­mie­nia Powstania Warszawskiego. Pozostałe dywi­zje odbu­do­wy­wano albo z puł­kiem pan­cer­nym w skła­dzie dwóch bata­lio­nów czoł­gów, ale z kom­pa­niami po 14 wozów (64 czołgi w bata­lio­nie), albo z jed­nym bata­lio­nem czoł­gów z kom­pa­niami po 17 czoł­gów (wów­czas było 76 czoł­gów w bata­lio­nie).

Epizod z bry­ga­dami pan­cer­nymi

Klęska nie­miec­kich wojsk na Białorusi, jaka zaczęła się ryso­wać pod koniec czerwca 1944 r., skło­niła Adolfa Hitlera do wysu­nię­cia pro­po­zy­cji zor­ga­ni­zo­wa­nia bry­gad pan­cer­nych. W zało­że­niu miała to być sto­sun­kowo nie­wielka, ale dzięki temu szybka i mobilna jed­nostka pan­cerna, którą można by bły­ska­wicz­nie kie­ro­wać do pro­wa­dze­nia kontr­ata­ków prze­ciwko wła­mu­ją­cym się w nie­miecką obronę woj­skom prze­ciw­nika. Propozycję zor­ga­ni­zo­wa­nia takich bry­gad Hitler przed­sta­wił gene­ra­łom z Oberkommando der Wehrmacht (OKW, Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych Niemiec) na nara­dzie 2 lipca 1943 r., naka­zu­jąc im zapre­zen­to­wa­nie pro­po­zy­cji struk­tury orga­ni­za­cyj­nej takich bry­gad.
Na pole­ce­nie Führera Oberkommando des Heeres (OKH; Dowództwo Wojsk Lądowych) zapro­po­no­wało prze­for­mo­wa­nie w bry­gady zdzie­siąt­ko­wa­nych i odtwa­rza­nych w Niemczech 6., 9., 11., 19., 25. i 116. DPanc, ale Hitler naka­zał for­mo­wa­nie takich bry­gad „od zera”. 11 lipca 1944 r. wydano roz­kaz o zor­ga­ni­zo­wa­niu pierw­szych dzie­się­ciu bry­gad (o nume­rach od 101 do 110), skła­da­ją­cych się z bata­lionu pan­cer­nego z kom­pa­nią prze­ciw­pan­cerną, bata­lionu gre­na­die­rów pan­cer­nych z czte­rema kom­pa­niami pie­choty (dwie na pół­gą­sie­ni­co­wych trans­por­te­rach opan­ce­rzo­nych) i kom­pa­nią dział samo­bież­nych, kom­pa­nii sape­rów oraz służb zaopa­trze­nia. Batalion pan­cerny miał trzy kom­pa­nie czoł­gów po 11 wozów w każ­dej (trzy plu­tony po trzy wozy i dwa czołgi w dowódz­twie kom­pa­nii), plu­ton dowo­dze­nia z trzema czoł­gami dowód­czymi i plu­to­nem prze­ciw­lot­ni­czym z czte­rema samo­bież­nymi zesta­wami Flakpanzer IV, kom­pa­nię prze­ciw­pan­cerną z 11 wozami Jagdpanzer IV o orga­ni­za­cji iden­tycz­nej jak kom­pa­nia czoł­gów oraz plu­ton remon­towy (2 cią­gniki ewa­ku­acyjne Bergerpanther). Łącznie bry­gada miała 36 czoł­gów Panther, 11 samo­bież­nych dział prze­ciw­pan­cer­nych Jagdpanzer IV, 4 samo­bieżne zestawy prze­ciw­lot­ni­cze Flakpanzer IV, 10 dział samo­bież­nych SdKfz 2519 z krót­ko­lu­fo­wym dzia­łem kal. 75 mm, 48 trans­por­te­rów pie­choty SdKfz 2511 (po 24 w kom­pa­nii pie­choty zme­cha­ni­zo­wa­nej), 4 SdKfz 2512 z moź­dzie­rzem 81 mm, 21 pół­gą­sie­ni­co­wych wozów dowo­dze­nia z radio­sta­cjami SdKfz 251/3, 18 trans­por­te­rów saper­skich SdKfz 2515 i SdKfz 251/7, 42 trans­por­tery prze­ciw­lot­ni­cze SdKfz 25121 z trzema arma­tami 20 mm (po sie­dem w każ­dej kom­pa­nii – dowo­dze­nia, czte­rech kom­pa­niach pie­choty i w kom­pa­nii dział pie­choty), 174 cię­ża­rówki róż­nych typów (w tym 48 do trans­portu pie­choty w dwóch kom­pa­niach pie­choty zmo­to­ry­zo­wa­nej), 63 samo­chody oso­bowo-tere­nowe, 69 moto­cy­kli z pod­wo­ziem pół­gą­sie­ni­co­wym SdKfz 2 Kettenkrad, 27 zwy­kłych moto­cy­kli. Typowy stan oso­bowy bry­gady to 65 ofi­ce­rów, 568 pod­ofi­ce­rów, 1449 żoł­nie­rzy i 7 pra­cow­ni­ków cywil­nych – razem 2089 ludzi.

  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE