ORP Kormoran – speł­nione marze­nie Marynarki Wojennej?

MIO_1_2015_kormoran

ORP Kormoran chwilę po opusz­cze­niu doku pły­wa­ją­cego, któ­rym był zwo­do­wany. Fot. Jarosław Ciślak

4 wrze­śnia w stoczni Remontowa Shipbuilding w Gdańsku, Pani Maria Karweta, wdowa po dowódcy Marynarki Wojennej, admi­rale floty Andrzeju Karwecie, zmar­łym tra­gicz­nie w kata­stro­fie lot­ni­czej pod Smoleńskiem, ochrzciła pro­to­ty­powy nisz­czy­ciel min pro­jektu 258 – ORP Kormoran. Przed okrę­tem, będą­cym „dziec­kiem” Admirała, droga na morze jesz­cze daleka, jed­nak już dziś warto przyj­rzeć się tej kon­struk­cji. Ma on sta­no­wić speł­nie­nie marzeń o jed­no­stce tej klasy żywione zapewne przez wszyst­kich dowo­dzą­cych mor­skim rodza­jem Sił Zbrojnych od końca lat 80. XX…

O nie­uda­nych pró­bach pozy­ska­nia nisz­czy­cieli min dla naszej MW nie będziemy się tu roz­wo­dzić. Tę cie­kawą histo­rię przed­sta­wimy obszer­nie
w jed­nym z kolej­nych wydań MiO. Dla przej­rzy­sto­ści nazew­nic­twa dodamy jedy­nie, że kryp­to­nim Kormoran był użyty wcze­śniej dla tra­łowca bazo­wego proj. 256, nisz­czy­ciela min proj. 257, a obec­nie – jako Kormoran II – jest sto­so­wany dla oma­wia­nej tu jed­nostki proj. 258.

Tworzywa, prace roz­wo­jowe, pro­jekty

Początek histo­rii Kormorana II datuje się na koniec 2007 r. Wówczas to Departament Polityki Zbrojeniowej MON (DPZ), na pod­sta­wie pro­jektu kon­cep­cyj­nego i pro­jektu wstęp­nego 257 Kormoran, opra­co­wa­nych przez biuro Stoczni Marynarki Wojennej przy­jął pod­stawy mery­to­ryczne pro­gramu, czyli Wstępne Założenia Taktyczno-Techniczne dla nisz­czy­ciela min (WZTT nr 1/2008 z 20 czerwca 2008 r.). W ślad za tym DPZ wsz­czął postę­po­wa­nie DPZ/U/19/BM/R/1.4.38/2008 pt. „Nowoczesny nisz­czy­ciel min pro­jektu 258 – kryp­to­nim Kormoran II, Określenie Założeń do Projektowania (OZP) z wyko­rzy­sta­niem doku­men­tów wytwo­rzo­nych w ramach pracy Kormoran” [proj. 257 – przyp. autora], które ogło­szono 6 maja 2009, z pre­fe­ro­wa­nym ter­mi­nem reali­za­cji do 20 paź­dzier­nika tr. Celem OZP dla Kormorana II było wska­za­nie zmian koniecz­nych do uwzględ­nie­nia w sto­sunku do proj. 257 wraz z oceną moż­li­wo­ści kra­jo­wych ośrod­ków pod kątem wyko­na­nia pro­jektu. Ponadto czę­ścią OZP była Analiza Techniczno-Ekonomiczna, któ­rej istotą był uza­sad­niony wybór mate­riału kon­struk­cyj­nego dla okrętu, jak rów­nież wska­za­nie opty­mal­nego, pod wzglę­dem tech­nicz­nym i finan­so­wym, wariantu pozy­ska­nia nisz­czy­ciela min. Miała ona uwzględ­nić poten­cjał tech­niczny i tech­no­lo­giczny ewen­tu­al­nych wyko­naw­ców. Analiza miała być pod­stawą do opra­co­wa­nia Projektu Technicznego i zakoń­czyć się w I kwar­tale 2009 r. Zakładano wów­czas, że pro­to­typ nisz­czy­ciela powsta­nie w 2012 r…

21 wrze­śnia 2009 r., dyrek­tor DPZ zatwier­dził pro­to­kół z postę­po­wa­nia. Wpłynęły oferty: kon­sor­cjum zło­żo­nego z Centrum Techniki Okrętowej S.A. z Gdańska (CTO), Stoczni Marynarki Wojennej S.A. z Gdyni (SMW) i OBR Centrum Techniki Morskiej S.A. z Gdyni (CTM), firmy Naval Engineering & Design NED Sp. z o.o. z Gdańska oraz spółki PBP Enamor Sp. z o.o. z Gdyni. Zwycięstwo odnio­sło kon­sor­cjum, które opra­co­wało OZP za 251,5 tys. zł w ter­mi­nie do 31 listo­pada 2009 r. Skład tej grupy mógł zdra­dzać, że pre­fe­ro­wa­nym mate­ria­łem do budowy jed­nostki będzie para­ma­gne­tyczna stal auste­ni­tyczna, cechu­jąca się bar­dzo niską prze­ni­kal­no­ścią magne­tyczną oraz nie­rdzew­no­ścią. Było to wyni­kiem wcze­śniej­szych doświad­czeń CTM i roz­mów na temat koope­ra­cji pro­wa­dzo­nych z nie­miecką stocz­nią Lürssen przy reali­za­cji proj. 257. Prawdopodobnie pla­no­wano wów­czas budowę jego pro­to­typu w Niemczech, po czym prze­nie­sie­nie kom­pe­ten­cji do SMW i kon­ty­nu­ację serii w kraju.

W wyniku ana­lizy roz­pa­try­wano trzy warianty budowy i wypo­sa­że­nia pro­to­typu, bio­rąc pod uwagę koszt i moż­li­wo­ści kra­jo­wego oraz zagra­nicz­nego prze­my­słu okrę­to­wego – w stoczni kra­jo­wej, za gra­nicą i kadłuba za gra­nicą z wypo­sa­ża­niem w Polsce. Do przed­sta­wie­nia pre­zen­ta­cji swo­ich moż­li­wo­ści zapro­szono poten­cjal­nych pro­du­cen­tów, m.in. z Włoch, Hiszpanii i Niemiec. Jednym z ele­men­tów ana­lizy wyboru mate­riału kon­struk­cyj­nego okrętu były testy wytrzy­ma­ło­ściowe prze­pro­wa­dzone przez pol­skie ośrodki badaw­czo-roz­wo­jowe, pole­ga­jące na spraw­dze­niu odpor­no­ści na ude­rze­nia mecha­niczne i prze­bi­ja­nie róż­nych mate­ria­łów kon­struk­cyj­nych, w tym stali i two­rzyw sztucz­nych (lami­na­tów polie­strowo-szkla­nych, LPS).

W wyniku ana­lizy tech­nicz­nej kon­sor­cjum zaopi­nio­wało pozy­tyw­nie stal auste­ni­tyczną do budowy kadłuba i nad­bu­dówki okrętu. W roz­wa­ża­niach sku­piono się na dwóch zasad­ni­czych mate­ria­łach, oce­nia­jąc tech­no­lo­gie: stali auste­ni­tycz­nej, LPS z usztyw­nie­niami, LPS bez usztyw­nień i LPS prze­kład­ko­wego. W wyniku oceny porów­naw­czej wska­zano na rów­no­rzędne metody – stal nie­ma­gne­tyczną i LPS bez usztyw­nień, gdzie pierw­sza uzy­skała prze­wagę. W ten spo­sób „prze­pa­dły” inne poten­cjalne two­rzywa: lami­naty węglowe, poli­ety­leny i stopy alu­mi­nium, a wraz z nimi więk­szość świa­to­wych pro­du­cen­tów okrę­tów tej klasy. Wyniki powyż­szej pracy pod­dano opi­nio­wa­niu oraz oce­nie Rady Uzbrojenia MON i zostały one zaak­cep­to­wane, sta­no­wiąc jed­no­cze­śnie wytyczne do dal­szego pro­ce­do­wa­nia pozy­ska­nia nisz­czy­cieli min dla MW RP.

Niestety, 2010 był stra­cony dla pro­gramu, ponie­waż wów­czas MON nie prze­wi­dział jego finan­so­wa­nia. Do sprawy powró­cono rok póź­niej. 27 maja 2011 zatwier­dzono Założenia Taktyczno-Techniczne nr 2/2010, a 29 lipca tr. Inspektorat Uzbrojenia (IU) opu­bli­ko­wał zapro­sze­nie w spra­wie udzie­le­nia zamó­wie­nia na wyko­na­nie pracy roz­wo­jo­wej „Nowoczesny nisz­czy­ciel min Kormoran II”. Zgłosiły się: Remontowa Shipbuilding, SSR Gryfia S.A. ze Szczecina, CTM (wspólne z: SR Nauta S.A. z Gdyni, SMW i CTO S.A. z Gdańska), PBP Enamor Sp. z o.o. z Gdyni i Fr. Lürssen Werft GmbH & Co. KG z Bremy. Wykonawca miał opra­co­wać: kon­cep­cję reali­za­cji pro­jek­to­wa­nia i budowy Kormorana II wraz z har­mo­no­gra­mem zada­niowo-cza­sowo-finan­so­wym, zmiany do Projektu Wstępnego w zakre­sie speł­nie­nia ZTT nr 2/2010 w celu wyko­na­nia Projektu Technicznego i Projektu Roboczego, a także doko­nać zakupu mate­ria­łów, urzą­dzeń, uzbro­je­nia i wypo­sa­że­nia zgod­nych z ZTT nr 2/2010, zbu­do­wać pro­to­typ oraz go wypo­sa­żyć i uzbroić. W dal­szej kolej­no­ści cho­dziło o opra­co­wa­nie pro­jektu pro­gramu badań i prób, przy­go­to­wa­nie oraz prze­pro­wa­dze­nie wyma­ga­nych testów, prób stocz­nio­wych i zdaw­czo-odbior­czych pro­to­typu na zgod­ność z ZTT nr 2/2010 z uwzględ­nie­niem Projektu Technicznego i Projektu Roboczego, po czym prze­ka­za­nie jed­nostki w peł­nej spraw­no­ści do eks­plo­ata­cji, jak rów­nież wyko­na­nie Zdawczej Dokumentacji Technicznej.

  • Tomasz Grotnik

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE