Oddziały RSI w wal­kach na przy­czółku Anzio

Obsluga wloskiego mozdzierza kal. 81 mm w czasie prowadzenia ognia.

Obsluga wlo­skiego moz­dzie­rza kal. 81 mm w cza­sie pro­wa­dze­nia ognia.

22 stycz­nia 1944 r. we Włoszech, w oko­li­cach mia­sta Anzio, na tyłach jed­no­stek nie­miec­kich wylą­do­wały oddziały ame­ry­kań­skiego VI Korpusu (póź­niej wsparte rów­nież przez oddziały bry­tyj­skie) pod dowódz­twem gen. Johna Lucasa. Ich celem było obej­ście umoc­nień Linii Gustawa, odcię­cie jej obroń­ców od reszty armii nie­miec­kiej we Włoszech oraz jak naj­szyb­sze otwar­cie drogi na Rzym. Naprzeciwko nim sta­nęły oddziały nie­miec­kiego I Korpusu Spadochronowego gen. Alfreda Schlermma oraz LXXVI Korpusu Pancernego gen. Trugotta Herra. Niemców w walce z alian­tami wsparli ich wło­scy sojusz­nicy z Sił Zbrojnych Włoskiej Republiki Socjalnej.

Włoska kapi­tu­la­cja przed siłami anglo-ame­ry­kań­skimi 8 wrze­śnia 1943 r. spo­tkała się z natych­mia­stową reak­cją Niemiec, które zerwały łączący je z Włochami Pakt Stalowy i zaata­ko­wały woj­ska wło­skie sta­cjo­nu­jące w połu­dnio­wej Francji, na Bałkanach, w Grecji i w samych Włoszech. Włoskie siły zbrojne zostały w szyb­kim tem­pie poko­nane, a więk­szość kraju zna­la­zła się pod nie­miecką oku­pa­cją. Król, rząd i więk­szość kró­lew­skiej mary­narki wojen­nej schro­niła się na tere­nach oku­po­wa­nych przez alian­tów. 23 wrze­śnia 1943 r. na tere­nach będą­cych pod kon­trolą Niemców uwol­niony w wyniku bra­wu­ro­wej akcji nie­miec­kich spa­do­chro­nia­rzy Benito Mussolini pro­kla­mo­wał nowe pań­stwo – Włoską Republikę Socjalną (Repubblica Sociale Italiana, RSI).
Oprócz wojsk lądo­wych – Esercito Nazionale Repubblicano (ENR) – reżim Mussoliniego w opar­ciu o nie­miec­kich sojusz­ni­ków wysta­wił do walki u boku III Rzeszy jed­nostkę Waffen-SS przez którą prze­wi­nęło się około 20 tys. ofi­ce­rów, pod­ofi­ce­rów i żoł­nie­rzy (w „szczy­to­wej for­mie” w grud­niu 1944 r. liczyła ona 15 tys. ludzi). W momen­cie powsta­nia jed­nostka nosiła nazwę Italienische Freiwilligen Verland (Legione SS Italiana), w marcu 1944 r. została prze­for­mo­wana w 1. Italienische Freiwilligen Sturmbrigade (1a Brigata d’Assalto), w czerwcu w 1. Sturmbrigade Italienische Freiwilligen Legion, we wrze­śniu zaś była to już 9. Waffen-Grenadier-Brigade der SS (ita­lie­ni­sche Nr 1), nato­miast w marcu 1945 r. utwo­rzono dywi­zję o nazwie 29. Waffen-Grenadier-Division der SS (ita­lie­ni­sche Nr 1). Jej dowód­cami byli: od 28 paź­dzier­nika 1943 r. – SS-Brigadenführer Peter Hansen (w okre­sie od 28 paź­dzier­nika do 6 grud­nia 1943 r. w zastęp­stwie Hansena dowo­dził SS-Standartenführer Gustav Lombard), od 10 maja 1944 r. – SS-Oberführer Otto Jungkunz i od 20 sierp­nia 1944 r. – SS-Standartenführer Constantin Heldmann. Inspektorem wło­skich oddzia­łów Waffen-SS był Waffen-Brigadeführer Pietro Manelli. Jednostka ta nigdy nie dzia­łała jako zwarta for­ma­cja. Włoski Legion SS, który powstał z Legionu Ochotniczego Zbrojnej Milicji (Milizia Armata) skła­dał się z trzech puł­ków pie­choty oraz 10 samo­dziel­nych bata­lio­nów pie­choty roz­miesz­czo­nych w róż­nych miej­sco­wo­ściach pół­noc­nych Włoch.
10 paź­dzier­nika 1943 r. utwo­rzono Lotnictwo RSI (Aeronautica Nazionale Repubblicana, ANR). Dowództwu ANR pod­po­rząd­ko­wano także pułk spa­do­chro­nowy „Folgore” (Reggimento Paracadutisti „Folgore”). Dwa dni póź­niej, w odpo­wie­dzi na apel legen­dar­nego puł­kow­nika Ernesto Botto, ruszyło for­mo­wa­nie jed­no­stek lot­ni­czych. Botto był pilo­tem woj­sko­wym w każ­dym calu, nie zre­zy­gno­wał z lata­nia nawet po ampu­ta­cji nogi. Dlatego nazy­wano go „Żelazna Noga”. Poza tym bar­dzo dobrze znał się z feld­mar­szał­kiem Wolframem von Richtofenem (dowódcą nie­miec­kiej Luftflotte 2), który był zafa­scy­no­wany jego karierą i odwagą. Wkrótce na róż­nych lot­ni­skach na apel puł­kow­nika zebrało się 7 tys. lot­ni­ków i tech­ni­ków lot­ni­czych. Obok Adriano Visconti na apel Botto odpo­wie­dzieli tacy piloci myśliw­scy jak Ugo Drago, Mario Bellagambi i Tito Falconi oraz takie sławy lot­nic­twa tor­pe­dowo-bom­bo­wego jak Marino Marini (ura­to­wany po zestrze­le­niu nad Morzu Śródziemnym przez załogę nie­miec­kiego okrętu pod­wod­nego U‑331 w lutym 1942 r.), Carlo Faggioni, Irnerio Bertuzzi i Ottone Sponza.
Z ini­cja­tywy kpt. Carlo Faggioniego na lot­ni­sku we Florencji zostaje sfor­mo­wany dywi­zjon tor­pe­dowo-bom­bowy dys­po­nu­jący począt­kowo 3 samo­lo­tami Savoia-Marchetti SM.79. Wkrótce został on prze­nie­siony do Wenecji i tam zasi­lony 12 maszy­nami tego samego typu. Z dniem 1 stycz­nia 1944 r. trzy­eska­drowa Gruppo Autonomo Aeroiluranti „Buscaglia” osią­gnęła goto­wość bojową. Jednostka otrzy­mała imię dowódcy 281. eska­dry a następ­nie 132. dywi­zjonu bom­bo­wego, mjr. Carlo Emanuela Buscaglia. W akcji bojo­wej prze­ciwko alianc­kim okrę­tom w por­cie Bougie w Algierii 12 listo­pada 1942 r. został on zestrze­lony przez myśli­wiec Spitfire, uznany za zmar­łego i pośmiert­nie odzna­czony Złotym Medalem za Męstwo. Chcąc go upa­mięt­nić jego kole­dzy nazwali nową jed­nostkę jego imieniem1.
Marynarka Wojenna RSI (Marina Nazionale Repubblicana, MNR) została utwo­rzona 30 wrze­śnia 1943 r. Niemcy nie dowie­rzali swoim sojusz­ni­kom, toteż więk­szość z okrę­tów wło­skich prze­ję­tych przez nich (lub zato­pio­nych, a potem pod­nie­sio­nych i odbu­do­wa­nych) weszła do służby pod ban­derą Kriegsmarine, z nie­miec­kimi dowód­cami – choć na nie­któ­rych jed­nost­kach pozo­stali (jako część załogi) wło­scy mary­na­rze. Z tego powodu w skład MNR weszło nie­wiele jed­no­stek. Najliczniejszymi okrę­tami Marynarki Wojennej RSI były kutry tor­pe­dowe (6 dużych i 18 śred­nich), poza tym dys­po­no­wała ona okrę­tami pod­wod­nymi (3 śred­nie, 1 mały i 14 minia­tu­ro­wych; z tych ostat­nich 5 ope­ro­wało na Morzu Czarnym), ści­ga­czami okrę­tów pod­wod­nych (6−7), nie mniej niż 1 tra­łow­cem i kil­ku­dzie­się­cioma (kil­ku­na­stoma?) pomoc­ni­czymi patro­low­cami. Te ostat­nie były pod­po­rząd­ko­wane nie­miec­kim flo­tyl­lom ochrony por­tów (Hafenschutzflottille) w Wenecji, Genui i La Spezii. Być może przez krótki czas MNR dys­po­no­wała rów­nież kor­wetą. Poza tym „czarna mary­narka” (bo tak zwano flotę RSI) obsa­dzała sta­no­wi­ska prze­ciw­lot­ni­cze na znaj­du­ją­cych się w budo­wie krą­żow­ni­kach: Caio Mario w Genui, oraz Vesuvio i Etna w Trieście.

  • Leszek Molendowski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE