Nowe wer­sje Su-34

Rosyjskie sily powietrzne maja juz ponad 100 samolotow bombowych Su-34 i niedlugo dostana pierwsze w zmodernizowanej wersji Su-34M.

Rosyjskie sily powietrzne maja juz ponad 100 samo­lo­tow bom­bo­wych Su-34 i nie­dlugo dostana pierw­sze w zmo­der­ni­zo­wa­nej wer­sji Su-34M.

W paź­dzier­niku 2018 r. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej ogło­siło prze­targ na wyko­na­nie w czte­rech samo­lo­tach Su-34 prze­ró­bek nie­zbęd­nych dla uży­cia zuni­fi­ko­wa­nych zasob­ni­ków roz­po­znaw­czych, w tym zało­że­nie wysię­gni­ków. Wartość prac ma wynieść 256,565,872 ruble, czyli 3,9 mln USD. Kontrakt miał zostać zawarty w listo­pa­dzie 2018 r., a jego wyko­na­nie jest zapla­no­wane na 2018 i 2019 r.

Ten w sumie nie­wielki kon­trakt odświe­żył nam w pamięci samo­lot Su-34, nieco scho­wany w cie­niu nowych rosyj­skich myśliw­ców Su-57 i Su-35. Tymczasem samo­lot bom­bowy Su-34 będzie w naj­bliż­szych latach waż­niej­szy dla Rosjan niż myśliwce. Flota samo­lo­tów myśliw­skich została w ostat­nim dzie­się­cio­le­ciu nie­mal cał­ko­wi­cie odno­wiona, do wymiany pozo­staje zale­d­wie kil­ka­dzie­siąt nie­zmo­der­ni­zo­wa­nych MiG-29 i Su-27. Natomiast w kla­sie tak­tycz­nych samo­lo­tów ude­rze­nio­wych i roz­po­znaw­czych nadal pozo­staje w Rosji pra­wie 200 samo­lo­tów Su-24. Ich pro­duk­cja skoń­czyła się w 1992 r., a więc mają one już około 30 lat i będą stop­niowo wyma­gały zastą­pie­nia. Szczególnie ważne dla rosyj­skiego lot­nic­twa woj­sko­wego są spe­cja­li­styczne wer­sje Su-34 – roz­po­znaw­cza i walki elek­tro­nicz­nej.

Rozpoznanie w zasob­ni­kach

Jedynym tak­tycz­nym samo­lo­tem roz­po­znaw­czym w Rosji jest Su-24MR; w siłach powietrz­nych jest ich około sześć­dzie­się­ciu, jesz­cze około tuzina ma mary­narka wojenna. Przed laty pla­no­wano zastą­pie­nie ich przez samo­lot roz­po­znaw­czy Su-27R z czę­ścią wypo­sa­że­nia wbu­do­waną w pła­to­wiec, ale ten samo­lot nie powstał. Obecnie podej­ście się zmie­niło i Su-34 dostaje kom­pleks wypo­sa­że­nia roz­po­znaw­czego BKR-3 (Bazowyj Kompleks Razwiedki; ina­czej izdie­lije M400a) firmy NII Kułon z Moskwy w pod­wie­sza­nych uni­wer­sal­nych zasob­ni­kach roz­po­zna­nia UKR (Uniwersalnyj Kontejner Razwiedki). Program badaw­czo-roz­wo­jowy sys­temu roz­po­znaw­czego BKR-3 ma kryp­to­nim Antrakt i został on zamó­wiony jesz­cze 17 kwiet­nia 1989 r.; póź­niej był wie­lo­krot­nie kory­go­wany.
Głównym sen­so­rem roz­po­zna­nia radio­lo­ka­cyj­nego dla Su-34 jest sta­cja radio­lo­ka­cyjna obser­wa­cji bocz­nej M402 Pika-M firmy NII Kułon, umiesz­czona w zasob­niku UKR-RL (radio­lo­ka­cyjny). Stacja radio­lo­ka­cyjna pra­cuje w zakre­sie X, roz­dziel­czość liniowa wynosi 1 – 2 m, a masa radaru – 300 kg (to dane dla wer­sji ofe­ro­wa­nej na eks­port i nazwa­nej Abstrukcija). Drugi zasob­nik UKR-RT (radio­tech­niczny) mie­ści apa­ra­turę roz­po­zna­nia radio­wego M410 robioną przez insty­tut CNIRTI z Moskwy. Trzeci zasob­nik z tej serii, opto­elek­tro­niczny UKR-OE mie­ści kamerę tele­wi­zyjną Antrakt-TW (roz­dziel­czość 0,5 m z wyso­ko­ści 500 m) oraz dwu­za­kre­sowy ska­ner liniowy w pod­czer­wieni M433 Raduga-WM, reje­stru­jący róż­nicę tem­pe­ra­tury 0,3 stop­nia z roz­dziel­czo­ścią kątową 0,3 minuty. Oprócz sen­so­rów, w każ­dym z zasob­ni­ków jest apa­ra­tura reje­stra­cji danych oraz sze­ro­ko­pa­smowy kanał radiowy prze­ka­zu­jący infor­ma­cję w cza­sie real­nym do naziem­nego punktu odbioru i opra­co­wa­nia danych. Sądząc z prze­targu, o któ­rym wyżej, adap­ta­cja samo­lotu myśliw­sko-bom­bo­wego Su-34 do pod­wie­sza­nia zasob­ni­ków serii UKR i wyko­ny­wa­nia zadań roz­po­znaw­czych jest pro­sta (koszt około 1 mln USD) i może być wyko­nana dla dowol­nego samo­lotu.
Próby w locie zasob­ni­ków UKR na samo­lo­cie Su-34 roz­po­częły się w 11 lipca 2013 r. Jako pierw­szy, w grud­niu 2014 r. próby zakoń­czył zasob­nik radio­tech­niczny UKR-RT, po nim w lipcu 2015 r. – radio­lo­ka­cyjny UKR-RL, i w 2016 r. – zasob­nik opto­elek­tro­niczny UKR-OE. Produkcję zasob­ni­ków uru­cho­mił NII Kułon; sądząc z doku­men­tów firmy jest ona na razie jed­nost­kowa.

Samolot gru­po­wej osłony elek­tro­nicz­nej

Równolegle z wer­sją roz­po­znaw­czą, ale znacz­nie bar­dziej skry­cie, Rosja roz­wija wer­sję Su-34 prze­zna­czoną do walki elek­tro­nicz­nej. Przez lata ZSRR miał mocną flotę wyspe­cja­li­zo­wa­nych tak­tycz­nych i ope­ra­cyj­nych samo­lo­tów walki elek­tro­nicz­nej (gru­po­wej osłony elek­tro­nicz­nej) na plat­for­mach Jak-28, Su-24, Tu-16 i Tu-22. Wszystkie te samo­loty zostały ska­so­wane na początku lat dzie­więć­dzie­sią­tych i nie docze­kały się żad­nego następcy. Takim następcą miał być Su-27PP (Postanowszczik Pomiech) z sys­te­mem walki radio­elek­tro­nicz­nej Kawkaz-10W. Jednakże, podob­nie jak w przy­padku samo­lotu roz­po­znaw­czego, ta wer­sja nie powstała.
Zamiast tego nie­dawno roz­bu­do­wano bazowy sys­tem samo­obrony Chibiny-10W (w który jest wypo­sa­żony każdy samo­lot Su-34) doda­jąc do niego zestaw zasob­ni­ków zakłó­ce­nio­wych, mają­cych znacz­nie więk­szą moc i roz­sze­rzony zakres czę­sto­tli­wo­ści w porów­na­niu do zestawu bazo­wego. Standardowy sys­tem walki elek­tro­nicz­nej L175W Chibiny-10W zro­biony przez firmę KNIRTI z Kaługi składa się z czę­ści odbior­czej, która wykrywa, kla­sy­fi­kuje i okre­śla poło­że­nie celu (sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej prze­ciw­nika) w zasob­niku na końcu lewego skrzy­dła Su-34 oraz czę­ści nadaw­czej, która emi­tuje odpo­wied­nio ukształ­to­wane zakłó­ce­nia elek­tro­niczne, w zasob­niku z pra­wej strony; pro­ce­sor cyfrowy i układ ste­ro­wa­nia są wbu­do­wane w kadłub. System sta­wia zakłó­ce­nia w zakre­sach C, X i Ku (fale cen­ty­me­trowe), w któ­rych pra­cują radary samo­lo­tów myśliw­skich oraz kanały napro­wa­dza­nia prze­ciw­lot­ni­czych poci­sków kie­ro­wa­nych.
Produkowane są trzy odmiany dodat­ko­wych zasob­ni­ków prze­zna­czo­nych dla osłony gru­po­wej. Dwa z nich, L175WU-1 i -2 powta­rzają zakres czę­sto­tli­wo­ści bazo­wego sys­temu L175W, wobec czego nie potrze­bują wła­snej apa­ra­tury odbior­czej; są to po pro­stu mocne nadaj­niki zakłó­ceń. Trzeci zasob­nik, L175WSz-1 pra­cuje w zakre­sie czę­sto­tli­wo­ści S i L (fale deka­me­trowe), sto­so­wa­nych przez samo­loty wcze­snego ostrze­ga­nia oraz naziemne sta­cje radio­lo­ka­cyjne wstęp­nego wykry­wa­nia, i wobec tego musi mieć pełen kom­plet apa­ra­tury. Dostawy tych zasob­ni­ków do jed­no­stek ope­ra­cyj­nych ruszyły pod koniec 2015 r. 11 kwiet­nia 2007 r. w insty­tu­cie KNIRTI zamó­wiono zestaw zasob­ni­ków zakłó­ce­nio­wych L700 Tarantula dla Su-34 i innych rosyj­skich samo­lo­tów tak­tycz­nych. W pla­nach było kilka odmian zasob­nika z lite­rami A, B, W, G, D z róż­nymi zakre­sami czę­sto­tli­wo­ści, ale w 2014 r. pro­gram Tarantula zarzu­cono przed jego zakoń­cze­niem.
 

  • Piotr Butowski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE