Nie tylko Żwirko i Wigura

W dniach 27 sierpnia-25 września 1926 r., na samolocie Breguet XIX, pil. Bolesław Orliński wraz z mech. Leonardem Kubiakiem dokonali kilkuetapowego przelotu z Warszawy do Tokio. W Japonii polscy lotnicy spotkali się z entuzjastycznym przyjęciem.

W dniach 27 sierp­nia-25 wrze­śnia 1926 r., na samo­lo­cie Breguet XIX, pil. Bolesław Orliński wraz z mech. Leonardem Kubiakiem doko­nali kil­ku­eta­po­wego prze­lotu z Warszawy do Tokio. W Japonii pol­scy lot­nicy spo­tkali się z entu­zja­stycz­nym przy­ję­ciem.

Pierwsza w wol­nej Polsce impreza samo­lo­towa, mająca cechy spor­to­wej rywa­li­za­cji, odbyła się 28 wrze­śnia 1919 r. w Poznaniu z ini­cja­tywy Inspektora Wojsk Lotniczych gen. Gustawa Macewicza i redak­cji „Polskiej Floty Napowietrznej”. W zawo­dach tych uczest­ni­czyło 10 zawod­ni­ków, głów­nie lot­ni­ków woj­sko­wych, wśród któ­rych wyróż­niał się jedyny cywil – Adam Haber-Włyński.

Trzy lata póź­niej, we wrze­śniu 1922 r., prze­pro­wa­dzono I Krajowy Lot Okrężny, który odbył się w czte­rech eta­pach o łącz­nej dłu­go­ści 1250 km. Imprezę pod wzglę­dem spor­to­wym kon­tro­lo­wał Aeroklub Polski. Brały w niej udział wyłącz­nie dwu­miej­scowe samo­loty woj­skowe. Drugi i zara­zem ostatni Krajowy Lot Okrężny roze­grano w sierp­niu 1923 r. W zawo­dach uczest­ni­czyło 21 samo­lo­tów, ukoń­czył je nato­miast tylko jeden. Lot okrężny odby­wał się w bar­dzo trud­nych warun­kach atmos­fe­rycz­nych i tym należy tłu­ma­czyć smutny finał tej cie­ka­wej imprezy.
W latach 1919 – 1926 uczest­ni­kami sportu samo­lo­to­wego byli wyłącz­nie piloci woj­skowi lub byli piloci woj­skowi. Latano na samo­lo­tach woj­sko­wych, na któ­rych też wyko­ny­wano prze­loty i star­to­wano w zawo­dach w kraju i za gra­nicą. Działały wów­czas: Związek Awiatyczny Studentów Politechniki Lwowskiej (zało­żony w 1909 r.), Sekcja Lotnicza Koła Mechaników Politechniki Warszawskiej (zało­żona w 1918 r.), LOPP (zało­żona w 1923 r.) oraz Związek Lotników Polskich w Poznaniu (zało­żony w 1922 r.). Organizacje te miały ogromny wpływ na two­rze­nie się sportu samo­lo­to­wego, szko­le­nie pilo­tów oraz pro­pa­go­wa­nie idei lata­nia. W latach 1919 – 1926 prze­pro­wa­dzono trzy­krot­nie zawody samo­lo­towe, w tym dwu­krot­nie już wspo­mniane kra­jowe loty okrężne. Organizowały je wła­dze lot­nic­twa woj­sko­wego, a uczest­ni­czyli w nich lot­nicy woj­skowi na samo­lo­tach woj­sko­wych. Zawody te pod wzglę­dem spor­to­wym kon­tro­lo­wał Aeroklub Polski. Piloci woj­skowi brali udział w zawo­dach zor­ga­ni­zo­wa­nych przez Aeroklub Szwajcarski, wyko­ny­wali też prze­loty zagra­niczne.
Zorganizowany po raz pierw­szy w 1927 r. Krajowy Konkurs Awionetek, który zapo­cząt­ko­wał roz­gry­wa­nie zawo­dów o cha­rak­te­rze ogól­no­pol­skim, wyprze­dził zale­d­wie o 11 dni powsta­nie Aeroklubu Akademickiego w Warszawie w paź­dzier­niku tego roku. Był on zapo­wie­dzią powsta­wa­nia sportu samo­lo­to­wego w opar­ciu o zbu­do­wane w tym celu spor­towe samo­loty cywilne. Ówczesny Aeroklub Polski z sie­dzibą w Warszawie całą uwagę sku­piał na pro­pa­go­wa­niu lot­nic­twa. Z jego ini­cja­tywy powstała rów­nież LOPP, która od 1927 r. przy­stą­piła do finan­so­wa­nia zawo­dów samo­lo­to­wych.

Międzynarodowe Zawody Lotnicze 1922 – 1932

W latach 1922 – 1937 pol­scy piloci czter­na­sto­krot­nie uczest­ni­czyli w zawo­dach mię­dzy­na­ro­do­wych, a czte­ro­krot­nie w zawo­dach samo­lo­to­wych w Zurichu noszą­cych nazwę Międzynarodowych Zawodów Lotniczych. Zawody, któ­rych gospo­da­rzem był Aeroklub Szwajcarii, orga­ni­zo­wano co pięć lat. Raz tylko Szwajcarzy posta­no­wili zła­mać tę zasadę i prze­pro­wa­dzić je w sierp­niu 1935 r. Polska zgło­siła wtedy ekipę skła­da­jącą się z trzech załóg na samo­lo­cie RWD-9. Zawody jed­nak zostały odwo­łane. Rozegrano je dopiero w 1937 r.
I Międzynarodowe Zawody Lotnicze odbyły się w dniach 3 – 10 wrze­śnia 1922 r. Na zapro­sze­nie Aeroklubu Szwajcarii Polska wysta­wiła dwie załogi samo­lo­tów Breguet XIV w skła­dzie: pil. Ludomił Rayski i nawig. Czesław Filipowicz oraz pil. Ignacy Giedgowd i nawig. Józef Krzyczkowski. Pierwsza załoga uzy­skała wyróż­nie­nie i nagrodę spe­cjalną w okręż­nym locie alpej­skim; załoga druga – 4. miej­sce w kon­ku­ren­cji zrzu­ca­nia bomb na okre­ślony cel. Był to pierw­szy występ pol­skich pilo­tów w zawo­dach mię­dzy­na­ro­do­wych, który spo­tkał się z dobrą oceną obser­wa­to­rów. Prasa spe­cja­li­styczna pod­kre­ślała wysoką formę zawod­ni­ków zespołu pol­skiego.
II Międzynarodowe Zawody Lotnicze zostały roze­grane w dniach od 14 do 21 sierp­nia 1927 r. Przeprowadzono pięć kon­ku­ren­cji. Polacy star­to­wali tylko w trzech: l – okręż­nym locie alpej­skim dla samo­lo­tów woj­sko­wych, 2 – kon­kur­sie akro­ba­cji, 3 – kon­kur­sie pręd­ko­ści na tra­sie 130 km. W każ­dej kon­ku­ren­cji brało udział od 19 do 22 zawod­ni­ków repre­zen­tu­ją­cych dzie­więć państw. Barw pol­skich bro­nili: pil. Aleksander Cichocki, pil. Jerzy Kossowski i pil. Bolesław Orliński (wszy­scy na samo­lo­tach SPAD-61). Mimo złych warun­ków atmos­fe­rycz­nych oraz kon­ku­ren­cji ze strony wielu świet­nych zawod­ni­ków zagra­nicz­nych pil. Aleksander Cichocki zajął dru­gie miej­sce w kon­kur­sie pręd­ko­ści. W cza­sie lotu na zawody poważ­nie uszko­dzone zostały samo­loty J. Kossowskiego i B. Orlińskiego.
W III Międzynarodowych Zawodach Lotniczych, odby­wa­ją­cych się w dniach 22 – 31 lipca 1932 r., Polskę repre­zen­to­wał pil. Jerzy Bajan (na samo­lo­cie PZL-11).
W locie alpej­skim uzy­skał pręd­kość 320 km/h i dużą prze­wagę nad pozo­sta­łymi zawod­ni­kami. Pretendował do pierw­szego miej­sca, lecz po dwóch kon­ku­ren­cjach przy­znano mu miej­sce dru­gie.
IV Międzynarodowe Zawody Lotnicze odbyły się od 23 lipca do 1 sierp­nia 1937 r. Barw pol­skich bro­niło sied­miu pilo­tów: Eugeniusz Przysiecki i Aleksander Onoszko (Aeroklub Warszawski), Jerzy Solak, Adam Szarek i Stefan Kowalski (Aeroklub Lwowski), Kazimierz Kaczmarczyk (Aeroklub Pomorski) oraz Andrzej Chramiec (ARP). W zlo­cie do Zurichu wzięło udział 70 samo­lo­tów, a Polacy zajęli nastę­pu­jące lokaty: 12 – E. Przysiecki, 17 – A. Onoszko, 22 – pil. K. Kaczmarczyk, 25 – S. Kowalski, 26 – J. Solak, 32 – A. Szarek, 36 – A. Chramiec. Największy suk­ces odnie­śli Polacy w locie alpej­skim, zaj­mu­jąc miej­sca: 1 – E. Przysiecki, 4 – A. Szarek, 5 – K. Kaczmarczyk, 6 – J. Solak, 7 – pil. A. Onoszko.

  • Robert Gretzyngier

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE