Najnowsze odmiany Dassault Rafale cz.1

Rafale M02 podchodzi do ladowania z podwieszonym zasobnikiem celowniczo-nawigacyjnym Damoclès i naprowadzana laserowo bomba GBU-24 Paveway III o wagomiarze 1000 kg. Samolot uzbrojony jest takze w pociski kierowane „powietrze–powietrze”, dwa MICA-IR i cztery MICA-EM.

Rafale M02 pod­cho­dzi do lado­wa­nia z pod­wie­szo­nym zasob­ni­kiem celow­ni­czo-nawi­ga­cyj­nym Damoclès i napro­wa­dzana lase­rowo bomba GBU-24 Paveway III o wago­mia­rze 1000 kg. Samolot uzbro­jony jest takze w poci­ski kie­ro­wane „powie­trze – powie­trze”, dwa MICA-IR i cztery MICA-EM.

14 stycz­nia 2019 r. Dassault Aviation i rząd Republiki Francuskiej pod­pi­sali kon­trakt doty­czący opra­co­wa­nia nowego wariantu wie­lo­za­da­nio­wego samo­lotu bojo­wego Dassault Rafale – F4. Umowa ma war­tość ok. 2 mld EUR i ma pozwo­lić na dosto­so­wa­nie pod­sta­wo­wej maszyny bojo­wej fran­cu­skiego lot­nic­twa i mary­narki wojen­nej do wymo­gów pola walki przy­szło­ści. Nowa odmiana ma być gotowa w 2024 r., a rok wcze­śniej jest spo­dzie­wane zamó­wie­nie pary­skiego Ministerstwa Sił Zbrojnych na 30 takich maszyn, które mia­łyby tra­fić do jed­no­stek w latach 2027 – 2030. Jesienią ubie­głego roku Direction générale de l’armement ogło­siła zakoń­cze­nie prób kwa­li­fi­ka­cyj­nych samo­lotu wariantu F3‑R, do któ­rego mają być dopro­wa­dzo-ne 144 maszyny wer­sji B, C i M Armée de l’air i Aéronautique navale, a pierw­szą zmo­der­ni­zo­waną maszynę prze­ka­zano 10 stycz­nia. To ważne wyda­rze­nia w histo­rii tego cie­ka­wego samo­lotu, który wciąż pozo­staje w cie­niu konku- ren­tów ame­ry­kań­skich i euro­pej­skiego.

Na początku 2019 r. samo­loty Dassault Aviation Rafale B, C i M w Siłach Zbrojnych Republiki Francuskiej znaj­dują się w wypo­sa­że­niu trzech dywi­zjo­nów bojo­wych lot­nic­twa woj­sko­wego (Armée de l’Air), trzech mor­skiego (Aéronautique navale) i dwóch nale­żą­cych do wydzie­lo­nego lot­nic­twa stra­te­gicz­nego (Forces aérien­nes stra­tégi­ques, FAS). Dodatkowe poje­dyn­cze egzem­pla­rze znaj­dują się w ośrod­kach doświad­czal­nych i jed­nost­kach szko­le­nio­wych – ETR 34 (Escadron de Transformation Rafale) Aquitaine w bazie BA113 Saint-Dizier Commandant Antoine de Saint Exupéry oraz ECE 130 (Escadron de Chasse et d’Expérimentation) Côte d’Argent, nale­żą­cej do CEAM (obec­nie Centre d’Expertise Aérienne Militaire), w bazie BA118 Mont-de-Marsan Colonel Constantin Rozanoff.
W Armée de l’Air maszyny Rafale B i C służą w EC 17 (Escadron de chasse) Provence (baza BA104 Al Dhafra w Zjednoczonych Emiratach Arabskich), EC 330 Lorraine i RC 230 (Régiment de chasse) Normadie-Niémen, oby­dwa w bazie BA118 Mont-de-Marsan. W kolej­nych latach zakłada się wpro­wa­dze­nie tej kon­struk­cji do wypo­sa­że­nia następ­nych jed­no­stek bojo­wych, mię­dzy innymi reak­ty­wo­wa­nie kolej­nego dywi­zjonu lot­nic­twa woj­sko­wego – EC Alsace.
W 2018 r. utwo­rzono nowy dywi­zjon nale­żący do FAS – EC 24 La Fayette. Podobnie jak pierw­szy dywi­zjon FAS – EC 191 Gascogne, sta­cjo­nuje w bazie BA113 Saint Dizier-Robinson. Obydwie jed­nostki wypo­sa­żone są wyłącz­nie w samo­loty wer­sji Rafale B.
W maju 2001 r., jako pierw­sza ope­ra­cyjna jed­nostka lot­ni­cza fran­cu­skich sił zbroj­nych, maszyny Rafale M zaczęła otrzy­my­wać Flotille 12F Les Lascars Aéronautique navale. Dopiero po upły­wie dekady, w 2011 r. Rafale M weszły do wypo­sa­że­nia dru­giej jed­nostki lot­nic­twa mor­skiego Flotille 11F Les Furieux. W lipcu 2016 r., po defi­ni­tyw­nym wyco­fa­niu samo­lo­tów Super Étendard Modernisé, wpro­wa­dzono ten typ maszyny do uzbro­je­nia trze­ciej jed­nostki – Flotille 17F La Glorieuse. Wszystkie one sta­cjo­nują w Base d’aéronautique navale Landivisiau.
Dassault Rafale jest bez wąt­pie­nia jed­nym z naj­lep­szych samo­lo­tów nowej gene­ra­cji zapo­cząt­ko­wa­nej w latach 80. Jego zasto­so­wa­nie bojowe w kilku ope­ra­cjach fran­cu­skiego lot­nic­twa, przede wszyst­kim w XXI w., poka­zuje jego wszech­stron­ność, zaawan­so­wa­nie tech­niczne i nie­za­wod­ność. Mimo że do 2015 r. znaj­do­wał się wyłącz­nie w służ­bie fran­cu­skiego lot­nic­twa, nale­żał do zachod­nich maszyn powszech­nie sto­so­wa­nych w kon­flik­tach zbroj­nych obok ame­ry­kań­skich samo­lo­tów. Dziś samo­loty Rafale, w wer­sjach EM (jed­no­miej­scowa) i BM (dwu­miej­scowa), w bar­wach lot­nic­twa woj­sko­wego Egiptu, są uży­wane w ope­ra­cjach bojo­wych prze­ciw isla­mi­stom. Z kolei na tery­to­rium Francji, w utwo­rzo­nym w grud­niu 2018 r. w bazie BA118 Mont-de-Marsan dywi­zjo­nie EC 430 Qatar Rafale Squadron, trwa szko­le­nie per­so­nelu lot­ni­czego i tech­nicz­nego lot­nic­twa woj­sko­wego Kataru, który stał się dru­gim po Egipcie zagra­nicz­nym nabywcą tej maszyny (wer­sja jed­no­miej­scowa Rafale EQ i dwu­miej­scowa DQ). Wkrótce samo­lot pojawi się rów­nież w wypo­sa­że­niu lot­nic­twa Indii.

Zamówienia i pro­duk­cja seryjna

Zamówienia na potrzeby fran­cu­skiego lot­nic­twa zostały osta­tecz­nie okre­ślone w listo­pa­dzie 2009 r. na 180 egzem­pla­rzy (pod koniec lat 90. pla­no­wano zamó­wie­nie 250 maszyn) w trzech pod­sta­wo­wych wer­sjach – dwu­miej­sco­wej Rafale B (63), jed­no­miej­sco­wej Rafale C (69) i mor­skiej Rafale M (48). Zamówienie zostało roz­ło­żone na cztery tran­sze – pierw­sza liczy 13 maszyn, druga 48, trze­cia 59 samo­lo­tów i ostat­nia czwarta – 60.
Przewidywano pro­duk­cję maszyn w poszcze­gól­nych warian­tach (stan­dar­dach) ozna­cza­nych jako F (France) i tak:

  • 13 pierw­szych samo­lo­tów w stan­dar­dzie F1, w tym dwa dwu­miej­scowe Rafale B i jeden Rafale C do potrzeb firmy Dassault i ośrodka doświad­czal­nego DGA EV w celu pro­wa­dze­nia badań w locie; w tej gru­pie było rów­nież prze­wi­dzia­nych 10 maszyn Rafale M dla mary­narki wojen­nej;
  • 48 maszyn w stan­dar­dzie F2, w póź­niej­szym okre­sie samo­loty miały być zmo­der­ni­zo­wane do stan­dardu F3;
  • 59 egzem­pla­rzy w stan­dar­dzie F3; ich dostawy zakoń­czono wraz z samo­lo­tem C144;
  • 60 w stan­dar­dzie F3-O4T (począt­kowe ozna­cze­nie maszyn 4. tran­szy), wypo­sa­żo­nych w zmo­der­ni­zo­wane sys­temy, tj.: radar z anteną AESA, czuj­niki opto­elek­tro­niczne OSF-IT i detek­tor odpa­le­nia poci­sków rakie­to­wych DDM-NG.

Do połowy 2017 r. dostar­czono ogó­łem 148 samo­lo­tów, w tym 48 w wer­sji jed­no­miej­sco­wej, 54 w dwu­miej­sco­wej i 46 dla lot­nic­twa mor­skiego. Zakładano, że w tym samym roku lot­nic­two woj­skowe otrzyma jesz­cze jedną maszynę, a trzy następne w 2018 r. Przerwa w dosta­wach była zwią­zana z pro­duk­cją eks­por­to­wych Rafale. Przyjęto, że ostat­nich 28 maszyn fran­cu­skie lot­nic­two otrzyma w latach 2021 – 2023.

Pierwsze warianty

4 grud­nia 2000 r. Aéronautique navale otrzy­mało dwa pierw­sze samo­loty Rafale w wer­sji M. Ze względu na nie­do­statki finan­sowe i pro­blemy tech­niczne wyni­ka­jące m.in. z tego, że w przy­padku Rafale zre­zy­gno­wano z par­tii przed­se­ryj­nej, a po lotach doświad­czal­nych i testach pro­to­ty­pów poszcze­gól­nych wer­sji w ośrod­kach CEAM oraz CEV nowy samo­lot wszedł od razu do służby. Według fran­cu­skiej nomen­kla­tury kolejne warianty są ozna­czane mia­nem stan­dar­dów. Tak jest rów­nież w przy­padku tej kon­struk­cji.

  • Marek Łaz

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE