MQ-1C Gray Eagle

MQ-1C Gray Eagle, to BBSP klasy MALE. Został opracowany przez GA-ASI dla US Army jako ulepszenie samolotu bezzałogowego MQ-1 Predator. Na zdjęciu wersja MQ-1C Gray Eagle Extended Range.

MQ-1C Gray Eagle, to BBSP klasy MALE. Został opra­co­wany przez GA-ASI dla US Army jako ulep­sze­nie samo­lotu bez­za­ło­go­wego MQ‑1 Predator. Na zdję­ciu wer­sja MQ-1C Gray Eagle Extended Range.

W grud­niu 2019 r. firma General Atomics Aeronautical System, Inc. (GA-ASI) we współ­pracy z armią ame­ry­kań­ską pod­jęła prace nad zwięk­sze­niem moż­li­wo­ści i prze­ży­wal­no­ści na polu walki sys­temu bojo­wych bez­za­ło­go­wych stat­ków powietrz­nych (BBSP) MQ-1C Gray Eagle Extended Range (GE ER). US Army udzie­liła GA-ASI wielu zamó­wień w zakre­sie aktu­ali­za­cji awio­niki, łącz i opro­gra­mo­wa­nia Gray Eagle ER w celu zwięk­sze­nia moż­li­wo­ści ope­ra­cyj­nych samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych tego typu w rejo­nach wystę­po­wa­nia zagro­żeń. Inicjatywa moder­ni­za­cyjna obej­muje kon­cep­cję otwar­tej archi­tek­tury statku powietrz­nego, która obsłu­guje opro­gra­mo­wa­nie rzą­dowe, a przy tym daje zwięk­szoną nie­za­leż­ność wyma­ganą dla obsługi ska­lo­wal­nego inter­fejsu ste­ro­wa­nia i szyb­kiej inte­gra­cji czuj­ni­ków dale­kiego zasięgu. Usprawnienia te zwięk­szą moż­li­wo­ści US Army w pro­wa­dze­niu ope­ra­cji wie­lo­wy­mia­ro­wych (MDO – Multi-Domain Operations).

W sierp­niu 2005 r. firma GA-ASI otrzy­mała kon­trakt na opra­co­wa­nie sys­temu BBSP Sky Warrior. Podczas reali­za­cji była ona wspie­rana przez AAI Corporation (naziemna sta­cja kon­troli) i spółkę Sparta (zabez­pie­cze­nie logi­styczne). US Army zamie­rzała wtedy zaku­pić 132 BBSP Sky Warrior Block 1: jede­na­ście sys­te­mów, każdy z 12 samo­lo­tami bez­za­ło­go­wymi. W tym cza­sie nazew­nic­two samo­lo­tów tego typu nie było łatwe do wła­ści­wego zin­ter­pre­to­wa­nia. Oryginalnie sys­tem Sky Warrior nosił ozna­cze­nie Warrior, jed­nak na sku­tek pro­te­stów spółki Piper Aircraft nazwa musiała ulec zmia­nie. W odróż­nie­niu od Sky Warrior A (Alfa), BBSP Sky Warrior Block 1 miał moż­li­wość prze­no­sze­nia 2‑krotnie więk­szego ładunku (544 kg) oraz korzy­sta­nia z 2‑krotnie więk­szej mocy zasi­la­nia pokła­do­wego (10 kW).

1 listo­pada 2007 r. poin­for­mo­wano, że pro­wa­dząca dzia­ła­nia z bazy Bagram w Afganistanie 82. Combat Aviation Brigade US Army wko­rzy­stuje pro­to­ty­powy bez­za­ło­gowy samo­lot roz­po­znaw­czo-ude­rze­niowy Sky Warrior A, czyli eks­pe­ry­men­talny BBSP opra­co­wy­wany przez GA-ASI dla potrzeb armii ame­ry­kań­skiej w ramach pro­gramu ERMP (Extended-Range, Multi-Purpose), czyli zamie­rze­nia mają­cego na celu wydłu­że­nie zasięgu lotu samo­lotu bez­za­ło­go­wego oraz zwięk­sze­nie stop­nia wie­lo­za­da­nio­wo­ści.

Sky Warrior A, to nie­znacz­nie zmo­dy­fi­ko­wany dla potrzeb US Army wariant bez­za­ło­go­wego samo­lotu roz­po­znaw­czego I‑Gnat ER, będą­cego muta­cją mini-Predatora, czyli BSP I‑Gnat, uży­wa­nego wcze­śniej m.in. przez Centralną Agencję Wywiadowczą (Central Intelligency Agency – CIA). System BBSP Sky Warrior A skie­ro­wano do prób­nej eks­plo­ata­cji w warun­kach wojen­nych w Iraku i Afganistanie, co miało pomóc w wypra­co­wa­niu przez US Army osta­tecz­nych zało­żeń tak­tyczno-tech­nicz­nych dla wła­ści­wego sys­temu nazwa­nego MQ-1C Sky Warrior ERMP. W tym cza­sie dys­po­no­wano trzema egzem­pla­rzami samo­lotu bez­za­ło­go­wego Sky Warrior A.

Bezzałogowy samolot rozpoznawczo-uderzeniowy MQ-1C Gray Eagle jest w stanie wykonać autonomiczny start i lądowanie, a całość może być przewożona samolotem transportowym C-130 Hercules.

Bezzałogowy samo­lot roz­po­znaw­czo-ude­rze­niowy MQ-1C Gray Eagle jest w sta­nie wyko­nać auto­no­miczny start i lądo­wa­nie, a całość może być prze­wo­żona samo­lo­tem trans­por­to­wym C‑130 Hercules.

W paź­dzier­niku 2007 r. goto­wość do prób osią­gnął pierw­szy sys­tem zło­żony z samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych Sky Warrior Block 1, naziem­nej sta­cji kon­troli i sys­temu prze­sy­ła­nia danych (Tactical Common Datalink – TCD), zdol­nego do trans­mi­sji 10-krot­nie więk­szej ilo­ści danych niż w tym cza­sie uży­wane sys­temy pra­cu­jące w paśmie C. Co było wtedy bar­dzo ważne, BBSP Sky Warrior Block 1 był wypo­sa­żony w czuj­niki atmos­fe­ryczne i insta­la­cję prze­ciw­o­blo­dze­niową. Był on bez­za­ło­go­wym samo­lo­tem roz­po­znaw­czym, uzbro­jo­nym w cztery kie­ro­wane poci­ski rakie­towe „powie­trze-zie­mia” AGM-114 Hellfire, zdol­nym do wyko­ny­wa­nia ude­rzeń z powie­trza w celu zapew­nie­nia żoł­nie­rzom wojsk lądo­wych orga­nicz­nego wspar­cia ognio­wego na szcze­blu bry­gada-dywi­zja US Army.

6 czerwca 2007 r. miał miej­sce pierw­szy lot BBSP Sky Warrior Block 0, będą­cego wła­ści­wym przed­pro­to­ty­pem doce­lo­wego samo­lotu bez­za­ło­go­wego Block 1. W sierp­niu 2005 r. firma GA-ASI otrzy­mała zamó­wie­nie na 17 egzem­pla­rzy Block 1. 6 grud­nia 2007 r. miał miej­sce pierw­szy lot BBSP Sky Warrior w tym warian­cie. Samoloty bez­za­ło­gowe Sky Warrior Block 0 zostały zamó­wione póź­niej, w ilo­ści 6 egzem­pla­rzy, dla szyb­szego zaspo­ko­je­nia potrzeb ope­ra­cyj­nych armii ame­ry­kań­skiej.

Po dłu­gim okre­sie zdo­by­wa­nia doświad­czeń US Army docze­kała się dużego samo­lotu bez­za­ło­go­wego odpo­wied­niego dla potrzeb tego rodzaju sił zbroj­nych. Został on zali­czony do klasy MALE – Medium Altitude, Long Endurance, śred­nia wyso­kość, duża dłu­go­trwa­łość lotu. Szczególny wpływ na przy­go­to­wa­nie dla niego zało­żeń tak­tyczno-tech­nicz­nych miały doświad­cze­nia irac­kie – w poło­wie 2007 r. nad Irakiem wyko­ny­wano około pię­ciu misji dzien­nie. Podczas prac przy­jęto nastę­pu­jące opcje zada­niowe: roz­po­zna­nie z wyko­rzy­sta­niem czuj­ni­ków opto­elek­tro­nicz­nych, retrans­mi­sja łącz­no­ści, obser­wa­cja z uży­ciem sta­cji radio­lo­ka­cyj­nej SAR-GMTI (Synthetic Aperture Radar-Ground Moving Target Indicator – uzy­ski­wa­nie obra­zów nie­ru­cho­mych o wyso­kiej roz­róż­nial­no­ści i wykry­wa­nie obiek­tów rucho­mych) oraz atak na cele naziemne.

W odróż­nie­niu od typo­wego samo­lotu Predator, BBSP MQ-1C Gray Eagle jest w sta­nie star­to­wać i lądo­wać auto­no­micz­nie. Dzięki temu do zdal­nego ste­ro­wa­nia samo­lo­tem bez­za­ło­go­wym nie potrzeba pilota – ofi­cera, jak ma to miej­sce w Siłach Powietrznych Stanów Zjednoczonych (USAF). W przy­padku MQ-1C wystar­cza ope­ra­tor BBSP – może to być żoł­nierz z kor­pusu sze­re­gow­ców.
W Iraku ame­ry­kań­skie woj­ska lądowe uży­wały MQ-1C do wykry­wa­nia sta­no­wisk ognio­wych moź­dzie­rzy, miejsc roz­miesz­cze­nia impro­wi­zo­wa­nych ładun­ków wybu­cho­wych, patro­lo­wa­nia tras po któ­rych prze­miesz­czały się kon­woje z zaopa­trze­niem, obser­wa­cji podejść do głów­nych baz woj­sko­wych, miejsc sprzy­ja­ją­cych zasadz­kom oraz ropo­cią­gów. W sumie w eta­pie przy­go­to­waw­czym wyko­nano 238 lotów. W tym okre­sie 12 samo­lo­tów MQ-1C spę­dziło w powie­trzu 1700 godzin. Dwie grupy po cztery BBSP MQ-1C były uży­wane w Afganistanie. Stanowiły one ważny kom­po­nent sił szyb­kiego reago­wa­nia. Samoloty bez­za­ło­gowe MQ-1C wypo­sa­żono w czuj­niki opto­elek­tro­niczne i pod­czer­wone. Wtedy nie wyko­rzy­sty­wano jesz­cze uzbro­je­nia. W Afganistanie BBSP MQ-1C dys­po­no­wały dwie kom­pa­nie lot­ni­cze: F/1 i F/227. Ta druga dodat­kowo otrzy­mała sta­cje radio­lo­ka­cyjne SAR-GMTI i w okre­sie póź­niej­szym uzbro­je­nie.

Integrację samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych MQ-1C z kie­ro­wa­nymi poci­skami rakie­to­wymi „powie­trze-zie­mia” AGM 114 Hellfire (AGM-114N i AGM-114P) prze­pro­wa­dzono w grud­niu 2009 r. W sierp­niu 2010 r. jej popraw­ność została zwe­ry­fi­ko­wana pozy­tyw­nie. Podczas testów odpa­lono osiem poci­sków Hellfire. Kolejne dwa odpa­lono ze śmi­głowca bojo­wego AH-64 Apache do celów wska­za­nych przez samo­loty MQ-1C. Wszystkie próby zakoń­czyły się powo­dze­niem. Pierwsze cztery BBSP MQ-1C zdolne do wyko­na­nia misji ude­rze­nio­wych wysłano do Afganistanu w końcu 2010 r. Następnie prze­pro­wa­dzono inte­gra­cję MQ-1C z lek­kimi bom­bami szy­bu­ją­cymi GBU-44/B Viper Strike, a potem poci­skami „powie­trze-zie­mia” AGM-179 JAGM (Joint Air-to-Ground Missile). MQ-1C może być także uzbro­jony w poci­ski rakie­towe „powie­trze-powie­trze” AIM-92 ATAS (Air-to-Air Stinger).

Samoloty MQ-1C wypo­sa­żono w urzą­dze­nia roz­po­znaw­cze zdolne do obser­wa­cji dużych powierzchni oraz przy­go­to­wano do uży­cia uzbro­je­nia. Zdecydowano się na wdro­że­nie po jed­nej kom­pani BBSP MQ-1C do każ­dej dywi­zji US Army. Z zało­że­nia ma to być narzę­dzie zależne od odpo­wie­dzial­nego za roz­po­zna­nie. Zakładano, że każda kom­pa­nia będzie dys­po­no­wać 12 BBSP MQ-1C, w trzech plu­to­nach po 4 samo­loty bez­za­ło­gowe. Jednak z powodu ogra­ni­czeń budże­to­wych stan ten zmniej­szono, zaosz­czę­dzono może nie tyle na bez­za­ło­gow­cach, co na kosz­tow­nej infra­struk­tu­rze han­ga­ro­wej. W kom­pa­nii MQ-1C znaj­duje się 9 samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych, 5 sta­cji kon­troli naziem­nej, 6 naziem­nych ter­mi­nali wymiany danych, jedna mobilna sta­cja kon­troli naziem­nej, 3 ter­mi­nale sate­li­tar­nego sys­temu łącz­no­ści oraz sys­tem auto­no­micz­nego startu i lądo­wa­nia. Należy jed­nak zauwa­żyć, że w przy­padku wydzie­le­nia dywi­zji z kom­pa­nią MQ-1C do dzia­łań ope­ra­cyj­nych, ta ostat­nia jest wzmac­niana do stanu 12 samo­lo­tów sprzę­tem z innych jed­no­stek.

W marcu 2012 r. pierw­sza jed­nostka MQ-1C, otrzy­mała eta­towe wypo­sa­że­nie. Była to kom­pa­nia F/227 zaan­ga­żo­wana w dzia­ła­nia w Afganistanie, z 12 samo­lo­tami bez­za­ło­go­wymi MQ-1C. W kwiet­niu została ona roz­miesz­czona w wysu­nię­tej bazie ope­ra­cyj­nej Shank, z któ­rej od czerwca wyko­ny­wano loty bojowe. Do tego czasu zada­nia w ramach sił szyb­kiego reago­wa­nia mię­dzy­na­ro­do­wych sił sta­bi­li­za­cyj­nych w Afganistanie wyko­ny­wały dwie grupy MQ-1C, każda skła­dała się z plu­tonu samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych tego typu. Jeden z nich zaczął funk­cjo­no­wać jesz­cze w czerwcu 2010 r. w Iraku.

Każdego dnia kom­pa­nia F/227 wyko­ny­wała trzy-cztery loty samo­lo­tami bez­za­ło­go­wymi MQ-1C. Początkowo zamon­to­wano na nich czuj­niki opto­elek­tro­niczne i pod­czer­wone. Następnie MQ-1C wypo­sa­żono w sta­cje radio­lo­ka­cyjne SAR-GMTI. Początkowo urzą­dze­nia do łącz­no­ści sate­li­tar­nej SATCOM (Satelitte Communications) jesz­cze nie funk­cjo­no­wały.

Stopniowo reali­zo­wano prace mające na celu przy­go­to­wa­nie śmi­głow­ców bojo­wych AH-64 Apache Block III i samo­lo­tów bez­za­ło­go­wych MQ-1C do współ­pracy pod­czas wspól­nych dzia­łań bojo­wych (Manned-Unmanned Teaming – MUM‑T). Załogi śmi­głow­ców bojo­wych miały mieć moż­li­wość kie­ro­wa­nia lotem bez­za­ło­gow­ców. Załogi AH-64 Apache Block III miały być zdolne nie tylko do kie­ro­wa­nia MQ-1C, ale także ich czuj­ni­kami. Do połowy 2012 r. firma GA-ASI wypro­du­ko­wała dla armii ame­ry­kań­skiej 61 bez­za­ło­go­wych samo­lo­tów bojo­wych Gray Eagle.

  • Józef M. Brzezina, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE