Moździerz samo­bieżny Rak zgod­nie z pla­nem

moździerz samobieżny M120K

Jeden z pierw­szych goto­wych moź­dzie­rzy samo­bież­nych M120K, który w poło­wie stycz­nia br. roz­po­czął próby trak­cyjne.

W Hucie Stalowa Wola fina­li­zo­wane są prace przy moź­dzier­zach i wozach dowo­dze­nia pierw­szego kom­pa­nij­nego modułu ognio­wego 120 mm moź­dzie­rzy samo­bież­nych Rak. Zgodnie z pod­pi­saną pod koniec kwiet­nia ubie­głego roku umową wie­lo­let­nią, dwa pierw­sze z ośmiu zamó­wio­nych kom­ple­tów ele­men­tów bojo­wych modu­łów Raków mają zostać dostar­czone woj­sku w bie­żą­cym roku, w tym jeden do końca czerwca. Wiele jed­nak wska­zuje, że sprzęt dla niego – osiem moź­dzie­rzy M120K i cztery wozy dowo­dze­nia AWD – gotowe będą do prze­ka­za­nia przed zapi­sa­nym w umo­wie ter­mi­nem.

Umowa na dostawę ele­men­tów ośmiu kom­pa­nij­nych modu­łów ognio­wych Raków:
64 120 mm moź­dzie­rzy samo­bież­nych na pod­wo­ziu koło­wym M120K i 32 arty­le­ryj­skich wozów dowo­dze­nia na pod­wo­ziu koło­wym AWD (w odmia­nach dla: dowódcy kom­pa­nii wspar­cia – 8, zastępcy dowódcy kom­pa­nii wspar­cia – 8 i dowódcy plu­tonu ognio­wego 16), została zawarta pomię­dzy Inspektoratem Uzbrojenia a kon­sor­cjum w skła­dzie Huta Stalowa Wola S.A. i Rosomak S.A. (oba pod­mioty należą do Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A.) 28 kwiet­nia 2016 r. Jej war­tość brutto to 968 319 188 PLN i okre­śla ona, że dostawy zamó­wio­nego sprzętu mają zostać zre­ali­zo­wane w latach 2017 – 2019 (w 2017 r. ele­menty dwóch modu­łów, w 2018 i 2019 r. po trzy kom­plety). Umowa obej­muje także dostar­cze­nie pakietu szko­le­nio­wego i prze­ka­za­nie MON doku­men­ta­cji tech­nicz­nej moź­dzie­rzy oraz wozów dowo­dze­nia. Sprzęt objęty będzie trzy­let­nią gwa­ran­cją. Warto pod­kre­ślić, że powyż­sza war­tość kon­traktu nie obej­muje kosz­tów wypro­du­ko­wa­nia nośni­ków obu ele­men­tów sys­temu – koło­wych trans­por­te­rów opan­ce­rzo­nych Rosomak w wer­sji bazo­wej. Są ona zama­wiane na pod­sta­wie odręb­nych umów z zakła­dami z Siemianowic Śląskich. Umowa na Raki obej­muje za to koszty adap­ta­cji pojaz­dów bazo­wych do roli nośni­ków moź­dzie­rzy i wozów dowo­dze­nia. O ile w przy­padku tego dru­giego adap­ta­cja mecha­niczna jest sto­sun­kowo pro­sta, to kon­wer­sja trans­por­tera bazo­wego na nośnik uzbro­je­nia to już poważne przed­się­wzię­cie, wyma­ga­jące m.in. demon­tażu płyt stro­po­wych i zastą­pie­niu ich nowym stro­pem (podob­nie jak bla­chy na kadłuby Rosomaków dostar­cza go Cognor S.A. Oddział HSJ w Stalowej Woli) z pier­ście­niem opo­ro­wym wieży, a także cał­ko­wi­tej prze­bu­dowy wnę­trza pojazdu.
W styczniu 2017 r. w Hucie Stalowa Wola trwały ostatnie prace przed skompletowaniem wież nr 7 i 8 do pierwszego modułu, poprzedzające ich integrację z nośnikami. Inne były już wówczas ustawione na podwoziach.

W stycz­niu 2017 r. w Hucie Stalowa Wola trwały ostat­nie prace przed skom­ple­to­wa­niem wież nr 7 i 8 do pierw­szego modułu, poprze­dza­jące ich inte­gra­cję z nośni­kami. Inne były już wów­czas usta­wione na pod­wo­ziach.

Wszystkie pojazdy bazowe dla moź­dzie­rzy oraz AWD zostały przy­go­to­wane w ubie­głym roku i jesie­nią były już w HSW. Wcześniej, jesz­cze przed pod­pi­sa­niem umowy, w Stalowej Woli roz­po­częto wytwa­rza­nie ele­men­tów sys­te­mów wie­żo­wych moź­dzie­rzy – przede wszyst­kim pan­cer­nych kor­pu­sów wież i samych dział. Te ostat­nie są cał­ko­wi­cie pro­du­ko­wane w HSW. Tu także doko­ny­wany jest pełny pro­ces obróbki mecha­nicz­nej lufy moź­dzie­rza. Dopiero jed­nak for­malne zawar­cie umowy mogło uru­cho­mić pro­ces zamó­wień kom­po­nen­tów i wypo­sa­że­nia u pod­do­staw­ców, a tych jest kil­ku­dzie­się­ciu. Do naj­waż­niej­szych należy zali­czyć: firmy nale­żące do WB Group (WB Electronics S.A. – sys­tem dowo­dze­nia; Zakład Automatyki i Urządzeń Pomiarowych AREX Sp. z o.o. – m.in. zespół maga­zynu amu­ni­cyj­nego, układy zasi­la­nia osprzętu, układy napę­dów dosy­ła­nia amu­ni­cji, układy napę­dów wieży i pod­nie­sie­nia działa, układy ste­ro­wa­nia napę­dami, mani­pu­la­tory człon­ków załogi, pul­pity dowódcy i celow­ni­czego-ope­ra­tora, sys­tem celow­ni­czy CM120 do strze­la­nia na wprost, wiązki kablowe; Radmor S.A. – radio­sta­cje UKF RRC9310AP); Radiotechnika Marketing Sp. z o.o. – ele­menty układu zasi­la­nia w ener­gię elek­tryczną; Transbit Sp. z o.o. – ele­menty sys­temu dowo­dze­nia; PCO S.A. – przy­rząd obser­wa­cyjny kie­rowcy, sys­tem samo­osłony pojazdu SSP‑1 Obra‑3, sys­tem obser­wa­cji dookól­nej SOD, celow­niki do km; Wojskowe Zakłady Elektroniczne S.A. – sys­tem nawi­ga­cyjny TALIN 5000; Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A. – 7,62 mm kara­biny maszy­nowe UKM-2000D. W przy­padku nie­któ­rych zespo­łów i urzą­dzeń czas od zamó­wie­nia do dostawy sięga nie­mal roku, stąd ich dostar­cze­nie w prze­wi­dzia­nym cza­sie fak­tycz­nie decy­duje o ter­mi­no­wo­ści dotrzy­ma­nia kolej­nych eta­pów reali­za­cji całego zamó­wie­nia.

W seryjnych moździerzach M120K głowica ZIG-T-2 systemu celowniczego CM120 otrzymała zmodyfikowany układ optyczny i osłonę, chroniącą go w czasie, gdy nie jest wykorzystywana.

W seryj­nych moź­dzier­zach M120K gło­wica ZIG-T‑2 sys­temu celow­ni­czego CM120 otrzy­mała zmo­dy­fi­ko­wany układ optyczny i osłonę, chro­niącą go w cza­sie, gdy nie
jest wyko­rzy­sty­wana.

Pomimo napię­tego har­mo­no­gramu dostaw ele­men­tów obu pierw­szych modu­łów, więk­szość dostaw od koope­ran­tów zostało zre­ali­zo­wa­nych ter­mi­nowo, stąd w listo­pa­dzie moż­liwe było roz­po­czę­cie pro­cesu inte­gra­cji goto­wych wież z pod­wo­ziami. Taką inte­gra­cję w przy­padku pierw­szego moź­dzie­rza M120K prze­pro­wa­dzono 17 listo­pada 2016 r. W kolej­nych tygo­dniach zakoń­czono mon­taż, testy elek­tro­niczne i bada­nia sta­no­wi­skowe pozo­sta­łych wież, które były suk­ce­syw­nie mon­to­wane na nośni­kach. W poło­wie stycz­nia wszyst­kie moź­dzie­rze pierw­szego modułu były już zin­te­gro­wane, a pierw­sze z nich roz­po­częły bada­nia trak­cyjne. Mają się one zakoń­czyć do połowy lutego. Następnym eta­pem będą strze­la­nia próbne, pro­wa­dzone na poli­go­nie Ośrodka Badań Dynamicznych Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Stalowej Woli. Plan prze­wi­duje, że zostaną one zre­ali­zo­wane do końca lutego. Potem przyj­dzie czas na ostat­nie poprawki, dokom­ple­to­wa­nie w tzw. sprzęt drobny, malo­wa­nie i finalny odbiór.

W HSW produkowany jest kompletny system artyleryjski do moździerzy Rak. Na zdjęciu lufy podczas obróbki mechanicznej.

W HSW pro­du­ko­wany jest kom­pletny sys­tem arty­le­ryj­ski do moź­dzie­rzy Rak. Na zdję­ciu lufy pod­czas obróbki mecha­nicz­nej.

Równolegle trwa pro­ces wypo­sa­ża­nia wozów dowo­dze­nia, pro­wa­dzony w Stalowej Woli i Siemianowicach Śląskich przy udziale spe­cja­li­stów z firm odpo­wie­dzial­nych za dostawę oraz mon­taż wypo­sa­że­nia. Także w ich przy­padku roz­po­częły się już bada­nia trak­cyjne. Przed nimi są bar­dzo zło­żone testy sys­te­mów dowo­dze­nia i kie­ro­wa­nia ogniem oraz łącz­no­ści i trans­mi­sji danych.
Należy dodać, że wszyst­kie wozy zamó­wione w ramach umowy z 28 kwiet­nia 2016 r. pocho­dzą z nowej pro­duk­cji. W tym przy­padku nie prze­pro­wa­dzono dosto­so­wa­nia wozów pro­to­ty­po­wych, z udzia­łem któ­rych odbyły się próby kwa­li­fi­ka­cyjne, do stan­dardu seryj­nego. Być może sta­nie się to jed­nak w przy­szło­ści, na mocy odręb­nej umowy, a pro­to­ty­powe moź­dzie­rze (po jed­nym na pod­wo­ziu koło­wym i gąsie­ni­co­wym oraz AWD) zostaną zuni­fi­ko­wane z seryj­nymi i dostar­czone do woj­sko­wego szkol­nic­twa.

Także inne elementy moździerza są bardzo skomplikowane w produkcji i ich proces technologiczny wymaga wielu operacji na wieloosiowych obrabiarkach CNC. Na zdjęciu kołyska.

Także inne ele­menty moź­dzie­rza są bar­dzo skom­pli­ko­wane w pro­duk­cji i ich pro­ces tech­no­lo­giczny wymaga wielu ope­ra­cji na wie­lo­osio­wych obra­biar­kach CNC. Na zdję­ciu
koły­ska.

Faktycznie jed­nak zakres zmian wpro­wa­dzo­nych w seryj­nych moź­dzier­zach nie jest duży. Jednym z zale­ceń po bada­niach kwa­li­fi­ka­cyj­nych było dopra­co­wa­nie układu prze­chwy­ty­wa­nia łusek zauto­ma­ty­zo­wa­nego sys­temu łado­wa­nia, aby w spo­sób pewny i bez­pieczny dzia­łał on w dowol­nym poło­że­niu wieży wzglę­dem nośnika i w peł­nym zakre­sie kątów pod­nie­sie­nia lufy. Inne zmiany doty­czą wypo­sa­że­nia. Głowica ZIG-T‑2 sys­temu celow­ni­czego do strze­la­nia na wprost CM120 otrzy­mała zmo­dy­fi­ko­wany układ optyczny i osłonę, która prze­ciw­działa jego zanie­czysz­cze­niu. Seryjne M120K otrzy­mają też nowy, dzienno-nocny sys­tem obser­wa­cji dookól­nej SOD z war­szaw­skiego PCO S.A. To także jedno z zale­ceń po bada­niach kwa­li­fi­ka­cyj­nych. Jego cztery gło­wice z kame­rami tele­wi­zyj­nymi i ter­mo­wi­zyj­nymi zostaną zain­sta­lo­wane na czte­rech rogach wieży, zapew­nia­jąc 360° pole obser­wa­cji. System SOD znaj­duje się jesz­cze w fazie final­nych prób (w ich trak­cie prze­szedł bada­nia na pro­to­ty­po­wym moź­dzie­rzu M120G), rów­no­le­gle trwają przy­go­to­wa­nia do uru­cho­mie­nia jego pro­duk­cji, która ma się roz­po­cząć po zakoń­cze­niu pro­cesu cer­ty­fi­ka­cji, spo­dzie­wa­nym w poło­wie roku. Jego pla­no­wany har­mo­no­gram dostaw pozwoli na jego mon­taż na moź­dzier­zach dru­giego modułu ognio­wego, który ma zostać dostar­czony użyt­kow­ni­kowi jesie­nią bie­żą­cego roku. Pierwszych osiem M120K jest w pełni dosto­so­wa­nych do jego insta­la­cji, która zosta­nie prze­pro­wa­dzona już w toku eks­plo­ata­cji sprzętu w jed­nost­kach (dopusz­czają to zapisy umowy z IU). Z obec­nej per­spek­tywy prze­ka­za­nie ele­men­tów pierw­szego modułu Raków z kil­ku­ty­go­dnio­wym wyprze­dze­niem w sto­sunku do ter­minu zapi­sa­nego w umo­wie jest zupeł­nie realne.

Także inne elementy moździerza są bardzo skomplikowane w produkcji i ich proces technologiczny wymaga wielu operacji na wieloosiowych obrabiarkach CNC. Na zdjęciu blok zamka.

Także inne ele­menty moź­dzie­rza są bar­dzo skom­pli­ko­wane w pro­duk­cji i ich pro­ces tech­no­lo­giczny wymaga wielu ope­ra­cji na wie­lo­osio­wych obra­biar­kach CNC. Na zdję­ciu
blok zamka.

W dru­giej poło­wie bie­żą­cego roku spo­dzie­wane jest zawar­cie umowy na dostawę pozo­sta­łych ele­men­tów modu­łów ognio­wych moź­dzie­rzy, tzw. pojaz­dów wspie­ra­ją­cych: arty­le­ryj­skich wozów amu­ni­cyj­nych AWA i arty­le­ryj­skich wozów remontu uzbro­je­nia i elek­tro­niki AWRU. AWRU zakoń­czył w ubie­głym roku woj­skowe bada­nia kwa­li­fi­ka­cyjne, zaś bada­nia AWA zakoń­czyć się mają do 31 marca br. To zaś otwo­rzy drogę do roz­po­czę­cia przez HSW nego­cja­cji z IU zwią­za­nych z dostawą logi­stycz­nych ele­men­tów kom­pa­nij­nych modu­łów wspar­cia. Ze względu na mniej­szy sto­pień skom­pli­ko­wa­nia w sto­sunku do bojo­wych ele­men­tów modułu, dostawa seryj­nych pojaz­dów logi­stycz­nych mogłaby odby­wać się w zasa­dzie rów­no­le­gle z moź­dzie­rzami i wozami dowo­dze­nia. Jedynie w przy­padku AWA i AWRU do pierw­szych dwóch modu­łów wystą­pić może pewne opóź­nie­nie. Nieco bar­dziej skom­pli­ko­wana jest sytu­acja z arty­le­ryj­skim wozem roz­po­zna­nia AWR. Wprawdzie prze­szedł on bada­nia kwa­li­fi­ka­cyjne w odmia­nie na pojeź­dzie Żubr z AMZ-Kutno S.A., ale wyka­zały one, że ten nośnik nie speł­nia wszyst­kich posta­wio­nych wyma­gań. W związku z tym wypo­sa­że­nie spe­cja­li­styczne prze­wi­dziane dla AWR ma zostać prze­nie­sione na inny nośnik, naj­praw­do­po­dob­niej trans­por­ter Rosomak (być może w ukła­dzie 6×6) i AWR w nowej kon­fi­gu­ra­cji, aby można było mówić o jego zamó­wie­niu, będzie musiał przejść uzu­peł­nia­jące bada­nia. Jeśli zakoń­czą się one pomyśl­nie w bie­żą­cym roku, ist­nieje szansa, że umowa na dostawę wozów seryj­nych mogłaby zostać zawarta jesz­cze w 2017 r.

Na ubiegłorocznym MSPO prezentowany był prototyp moździerza M120G, który miał zamontowany system obserwacji dookólnej SOD z PCO. Będzie on montowany także na seryjnych Rakach – od drugiego modułu planowanego do przekazania w bieżącym roku.

Na ubie­gło­rocz­nym MSPO pre­zen­to­wany był pro­to­typ moź­dzie­rza M120G, który miał zamon­to­wany sys­tem obser­wa­cji dookól­nej SOD z PCO. Będzie on mon­to­wany także na seryj­nych Rakach – od dru­giego modułu pla­no­wa­nego do prze­ka­za­nia w bie­żą­cym roku.

  • Andrzej Kiński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE