Morane-Saulnier MS.406 cz.I

LAI_4_2016_moraneMorane-Saulnier MS.406 był pod­sta­wo­wym samo­lo­tem myśliw­skim Sił Powietrznych Francji w kam­pa­nii fran­cu­skiej 1940 r. Choć nie miał impo­nu­ją­cych osią­gów i ustę­po­wał nie­miec­kiemu myśliw­cowi Messerschmitt Bf 109E pod wzglę­dem pręd­ko­ści mak­sy­mal­nej i wzno­sze­nia, to jed­nak był zwrotny, wytrzy­mały i dość przy­zwo­icie uzbro­jony.

Firma Société Anonyme des Aéroplanes Morane-Saulnier powstała 10 paź­dzier­nika 1911 r., zało­żona przez pilo­tów, braci Léona (1885−1918, zmarł na grypę-hisz­pankę) i Roberta (1886−1968) Morane oraz inży­niera Raymonda Saulniera (1881−1964), absol­wenta de l’Ecole Centrale, współ­pra­cow­nika Louisa Blériota. Wspólnicy zbu­do­wali nie­wielką wytwór­nię w pod­pa­ry­skiej dziel­nicy Vélizy-Villacoublay, po połu­dniowo-zachod­niej stro­nie mia­sta. W pobliżu znaj­do­wała się wytwór­nia Nieuport. Od 1911 r. ist­niało tu także lot­ni­sko, gdzie Louis Breguet zało­żył szkołę lot­ni­czą. Od I wojny świa­to­wej lot­ni­sko należy do lot­nic­twa woj­sko­wego Francji, obec­nie jest to baza lot­ni­cza BA 107, w któ­rej sta­cjo­nuje rzą­dowy dywi­zjon trans­portu spe­cjal­nego, a także inne jed­nostki. Pod koniec lat dwu­dzie­stych Morane-Saulnier zbu­do­wał więk­szą fabrykę w Paryżu, w dziel­nicy Puteaux. Od samego początku firma spe­cja­li­zo­wała się w budo­wie jed­no­pła­tów. Jedna z takich kon­struk­cji, Morane-Saulnier Type L, uzbro­jona w kara­bin maszy­nowy, stała się pierw­szym fran­cu­skim myśliw­cem uży­wa­nym w I woj­nie świa­to­wej. Słynny as Charles Guynemer odniósł swoje pierw­sze zwy­cię­stwo powietrzne na Type L w lipcu 1915 r. Po woj­nie budo­wano w fir­mie samo­loty myśliw­skie i szkolne.
W 1941 r., w cza­sie nie­miec­kiej oku­pa­cji, wytwór­nia Morane-Saulnier została prze­nie­siona do zwol­nio­nego zakładu nale­żą­cego poprzed­nio do Émile Dewoitine w miej­sco­wo­ści Tarbes w połu­dniowo-zachod­niej czę­ści Francji, u pod­nóża Pirenejów. Wcześniej w Tarbes pro­du­ko­wano myśliwce D.520, ale w grud­niu 1940 r. E. Dewoitine odszedł z upań­stwo­wio­nej wytwórni do firmy Société Industrielle Pour l’Aéronautique (SIPA) w Berck-sur-Mer, która z kolei powstała w 1938 r. z połą­cze­nia dwóch miesz­czą­cych się na pół­nocy Francji firm ANF Les Mureaux i Loire Aviation. Po odej­ściu Dewoitine, firma nosząca jego imię w Tarbes zakoń­czyła dzia­łal­ność, a sam zakład został prze­jęty przez Morane-Saulnier. Ponieważ zakłady i lot­ni­sko w Vélizy-Villacoublay zostały cał­ko­wi­cie znisz­czone w alianc­kich nalo­tach, po II woj­nie świa­to­wej Tarbes stało się główną sie­dzibą Morane-Saulnier. Produkowano tu samo­loty szkolne i spor­towe do 1961 r., kiedy firma ogło­siła ban­kruc­two. W stycz­niu 1962 r. jej masa upa­dło­ściowa została zaku­piona przez Poteza, który usta­no­wił tu cen­trum obsłu­gowe samo­lo­tów Societe d’Exploitation des Etablissements Morane-Saulnier. W 1966 r. zakłady pra­cu­jące jako remon­towe zostały z kolei wyku­pione przez Aérospatiale, która na bazie wytwórni w Tarbes 25 lipca 1966 r. zor­ga­ni­zo­wała zakłady pro­du­ku­jące samo­loty spor­towe i szkolne, Societe de Construction d’Avions de Tourisme et d’Affaires (SOCATA). To wła­śnie tu powstała rodzina samo­lo­tów Rallye, bazu­jąca na ostat­niej kon­struk­cji Morane-Saulnier, MS.880. W końcu lat sie­dem­dzie­sią­tych licen­cję na wytwa­rza­nie tych samo­lo­tów zaku­piła Polska, maszyny te pro­du­ko­wano na licen­cji w WSK PZL Warszawa-Okęcie jako PZL-110 Koliber. Od 2000 r. SOCATA była czę­ścią EADS, a od 2015 r., po tym jak w 2014 r. EADS został zastą­piony przez Airbus (kiedy to dotych­cza­sowa grupa kapi­ta­łowa Airbus w skład któ­rej wcho­dził EADS oraz część BAE Systems, została prze­kształ­cona w firmę sta­jąc się – jako firma – następcą EADS), SOCATA została sprze­dana gru­pie Daher i dziś jest znana jako Daher-SOCATA.

Nowy samo­lot myśliw­ski

13 lipca 1934 r. Szefostwo Techniki Lotniczej Sił Powietrznych Francji (Service Technique Aéronautique de l’Armée de l’Air) wydało wstępne zało­że­nia tak­tyczno-tech­niczne na samo­lot myśliw­ski nowej gene­ra­cji. Zostały one następ­nie uszcze­gó­ło­wione 22 sierp­nia 1934 r. i 16 listo­pada 1935 r. Miał to być jed­no­miej­scowy, jed­no­sil­ni­kowy dol­no­płat z kabiną zakrytą, pod­wo­ziem cho­wa­nym i kla­pami do lądo­wa­nia. Założono zbu­do­wa­nie go w dwóch kate­go­riach: jako myśli­wiec kla­syczny napę­dzany sil­ni­kiem o mocy 800‑1000 KM (klasa C1) oraz myśli­wiec lekki napę­dzany sil­ni­kiem 400 – 500 KM (klasa C1 léger). Uzbrojenie miało się skła­dać z jed­nego działka kali­bru 20 mm i dwóch kara­bi­nów maszy­no­wych kal. 7,5 mm, dwóch dzia­łek 20 mm lub czte­rech kara­bi­nów maszy­no­wych 7,5 mm. Miał on roz­wi­jać pręd­kość mak­sy­malną 450 km/godz., mieć czas wzno­sze­nia na wyso­kość 4000 m nie więk­szy niż 6 minut, na 8000 m 15 minut i na 10 000 m 19 minut. Pułap 11 500 m. Długotrwałość lotu z pręd­ko­ścią 320 km/godz. 2 godziny 30 minut.

Galeria

  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE