Modernizacja Mi-24

Wedlug oficjalnych danych w polowie 2018 r. Sily Zbrojne RP dysponowaly 28 smiglowcami bojowymi Mi-24D i W.

Wedlug ofi­cjal­nych danych w polo­wie 2018 r. Sily Zbrojne RP dys­po­no­waly 28 smi­glow­cami bojo­wymi Mi-24D i W.

Wydawać się mogło, że pro­blem moder­ni­za­cji śmi­głow­ców bojo­wych Mil Mi-24D/W eks­plo­ato­wa­nych w Siłach Zbrojnych RP prze­stał być aktu­alny po fia­sku w 2003 r. mię­dzy­na­ro­do­wego pro­gramu mają­cego objąć wiro­płaty państw Grupy Wyszehradzkiej. Nic bar­dziej myl­nego, po latach, 21 stycz­nia 2019 r., Inspektorat Uzbrojenia MON opu­bli­ko­wał zapro­sze­nie do udziału w dia­logu tech­nicz­nym doty­czą­cym moder­ni­za­cji śmi­głow­ców wła­śnie tego typu.

Według tre­ści ogło­sze­nia, dia­log ma zostać prze­pro­wa­dzony w okre­sie lipiec – wrze­sień 2019 r., który to czas może ulec wydłu­że­niu w przy­padku nie­uzy­ska­nia zado­wa­la­ją­cych rezul­ta­tów. Podmioty zain­te­re­so­wane udzia­łem mogły skła­dać dekla­ra­cje udziału w przed­się­wzię­ciu do 8 lutego br. Swoje zgło­sze­nia do Inspektoratu Uzbrojenia nade­słało aż 15 pod­mio­tów z całego świata: MBDA UK Ltd., Paramount Aerospace Systems (PTY) Ltd., Megmar Logistics & Consulting Sp. z o.o., Elbit Systems Ltd. Advanced Technology Center, Israel Aerospace Industries Ltd., LOM Praha Trade s.s., Aselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.S., Polska Grupa Zbrojeniowa S.A., Green Aviation Sp. z o.o. (repre­zen­tant Motor Sicz), IBCOL Polska Sp. z o.o., Elbit Systems EW and SIGINT – Elisra Ltd., SCAT Security Consulting and Training, BAE Systems Inc., SAAB Technologies Poland Sp. z o.o. i Roketsan A.S. Po wery­fi­ka­cji wybrane pod­mioty otrzy­mają szcze­gó­łowe zapy­ta­nie o infor­ma­cję (RFI), która ma objąć nastę­pu­jące zagad­nie­nia: sys­temy uzbro­je­nia, łącz­no­ści, ochrony, iden­ty­fi­ka­cji, nawi­ga­cji i walki radio­elek­tro­nicz­nej. Ważnym wymo­giem posta­wio­nym przez Inspektorat Uzbrojenia są kom­pe­ten­cje w sfe­rze obsług, napraw i mody­fi­ka­cji bądź moder­ni­za­cji śmi­głow­ców Mi-24D/W. Powyższy zapis ma pozwo­lić na ogra­ni­cze­nie listy do kilku pod­mio­tów kra­jo­wych i zagra­nicz­nych. Wspomniane ogło­sze­nie otwiera drogę do spe­ku­la­cji odno­śnie spoj­rze­nia decy­den­tów na potrzeby Lotnictwa Wojsk Lądowych i braku per­spek­tyw na szybki zakup śmi­głow­ców bojo­wych nowej gene­ra­cji w ramach pro­gramu Kruk, któ­rego faza ana­li­tyczno-kon­cep­cyjna roz­po­częła się jesz­cze latem 2014 r. Choć pro­gram ten ujęty został w Planie Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP na lata 2017 – 2026, to szcze­góły na temat jego obec­nego zakresu i pla­no­wa­nego har­mo­no­gramu pozo­stają nie­znane.
Tak sze­roki zakres prac zapla­no­wa­nych w przy­padku Mi-24 może wska­zy­wać na chęć dość grun­tow­nej moder­ni­za­cji tych leci­wych wiro­pła­tów, włącz­nie z ich dozbro­je­niem w uzbro­je­nie kie­ro­wane. Te ostat­nie może objąć ciężki pocisk prze­ciw­pan­cerny (pro­jekt Karabela) bądź lek­kie poci­ski, powstałe na bazie rakiet nie­kie­ro­wa­nych wypo­sa­żo­nych w blok napro­wa­dza­nia na odbite świa­tło lase­rowe. Oczywiście, nie można wyklu­czyć, że wie­dza zebrana na eta­pie dia­logu tech­nicz­nego sku­tecz­nie wybije z głów urzęd­ni­ków pomysł o sze­roko zakro­jo­nej moder­ni­za­cji, choćby już po ana­li­zie rela­cji koszt – efekt (wzo­rem choćby decy­zji odno­śnie „mody­fi­ka­cji”, a nie „moder­ni­za­cji” czoł­gów T-72M1).

Mi-24D/W w Wojsku Polskim

Pierwsze cztery śmi­głowce Mi-24D tra­fiły do Wojska Polskiego w 1978 r., dostawy maszyn repre­zen­tu­ją­cych wer­sję D kon­ty­nu­owano w 1981 r. (9), 1982 r. (5), 1983 r. (6), 1984 r. (7) i zakoń­czono w 1985 r. (2). W 1986 r. dostar­czono 16 zmo­der­ni­zo­wa­nych maszyn Mi-24W, a w 1991 r. jesz­cze jedną, w zamian za śmi­gło­wiec utra­cony w 1987 r. jesz­cze w okre­sie obo­wią­zy­wa­nia gwa­ran­cji. Śmigłowiec z nume­rem 956 stał się ostat­nim fabrycz­nie nowym śmi­głow­cem tej klasy, który zasi­lił Wojsko Polskie.
W grud­niu 1994 r. Polska otrzy­mała w pre­zen­cie od Republiki Federalnej Niemiec 18 Mi-24D, które wcze­śniej słu­żyły w Narodowej Armii Ludowej NRD, dostar­czo­nych pomię­dzy grud­niem 1994 a lutym 1995 r. 16 z nich tra­fiło po remon­cie do eks­plo­ata­cji w pułku w Pruszczu Gdańskim.
Opracowane na prze­ło­mie lat 60. i 70. sowiec­kie maszyny, pomimo swo­ich nie­za­prze­czal­nych atu­tów, już w chwili wpro­wa­dze­nia do linii miały także liczne braki, które sku­tecz­nie ogra­ni­czały ich moż­li­wo­ści ope­ra­cyjne. Można wśród nich wymie­nić prze­sta­rzałe uzbro­je­nie wer­sji D, brak opto­elek­tro­nicz­nych sys­te­mów obser­wa­cji i celo­wa­nia czy mało zaawan­so­wane środki łącz­no­ści. Większość tych bra­ków ziden­ty­fi­ko­wano na prze­ło­mie wie­ków i uru­cho­miono pro­gram Pluszcz, zakła­da­jący grun­towną moder­ni­za­cję Mi-24D/W. Miał to być pro­jekt mię­dzy­na­ro­dowy, a swoje maszyny do zuni­fi­ko­wa­nego stan­dardu, poza Polską, zamie­rzali zmo­der­ni­zo­wać także Czesi, Słowacy i Węgrzy. W grę wcho­dziło zre­ali­zo­wa­nie prac na ok. 100 maszy­nach. Z tego też względu wzbu­dził on spore zain­te­re­so­wa­nie świa­to­wych lide­rów rynku, ofe­ru­ją­cych pakiety moder­ni­za­cyjne do tych wiro­pła­tów. Ostatecznie pro­gram Pluszcz upadł w 2003 r. – wśród powo­dów był brak poro­zu­mie­nia part­ne­rów co do zakresu moder­ni­za­cji, a także zmiana kie­run­ków moder­ni­za­cji tech­nicz­nej Wojska Polskiego, choć ostatni cios przed­się­wzię­ciu zadali Rosjanie, pro­po­nu­jąc Czechom zakup fabrycz­nie nowych Mi-35.
Wraz z rosnącą liczbą żoł­nie­rzy bio­rą­cych udział w misjach zagra­nicz­nych w Iraku i Afganistanie, do służby poza Polską zaczęto kie­ro­wać także śmi­głowce. Wśród nich zna­la­zły się także Mi-24D/W, które wspie­rały oba kon­tyn­genty. Udział w misjach eks­pe­dy­cyj­nych una­ocz­nił decy­den­tom wcze­śniej­sze zanie­dba­nia – brak pre­cy­zyj­nych środ­ków bojo­wych (zapasy ppk Falanga i Kokon bądź wyczer­pały się, bądź upły­nęły im resursy tech­niczne i zostały zuty­li­zo­wane), trud­no­ści z nawią­za­niem łącz­no­ści z sojusz­ni­kami, brak sku­tecz­nych środ­ków samo­obrony czy też nowo­cze­snych sys­te­mów obser­wa­cji. Tylko część maszyn została pod­dana mody­fi­ka­cji wypo­sa­że­nia pokła­do­wego w Wojskowych Zakładach Lotniczych nr 1 S.A. w Łodzi, która objęła dosto­so­wa­nie oświe­tle­nia zewnętrz­nego i kabiny do wyko­rzy­sta­nia przez załogi gogli nok­to­wi­zyj­nych wg MIL-STD 3009, mon­taż zacze­pów do desan­to­wa­nia metodą szyb­kiej liny, mon­taż sys­temu samo­obrony KT-01 Adros, zabu­dowę nowych sys­te­mów nawi­ga­cyj­nych (VOR/TACAN/ILS/GPS), zabu­dowę zin­te­gro­wa­nego sys­temu łącz­no­ści (ZSŁ) i (w przy­padku nie­któ­rych maszyn) wymianę sil­ni­ków na TW3-117WMA-SBM1W z roz­pra­sza­czami gazów EWU. Wśród nie­po­wo­dzeń można wymie­nić nato­miast unie­waż­nie­nie kon­traktu na zakup i inte­gra­cję zasob­ni­ków samo­obrony Terma MASE.

  • Łukasz Pacholski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE