Modernizacja lot­nic­twa Malezji

Podstawowymi wielozadaniowymi samolotami mysliwskimi malezyjskiego lotnictwa wojskowego sa Su-30MKM, w ktore jest wyposazona 11. eskadra stacjonujaca w bazie Gong Kedak

Podstawowymi wie­lo­za­da­nio­wymi samo­lo­tami mysliw­skimi male­zyj­skiego lot­nic­twa woj­sko­wego sa Su-30MKM, w ktore jest wypo­sa­zona 11. eska­dra sta­cjo­nu­jaca w bazie Gong Kedak.

Siły Zbrojne Malezji (ATM, Angkatan Tentera Malaysia) liczą, że ogra­ni­cze­nia finan­sowe ostat­nich lat, mające prze­ło­że­nie na dostępne fun­du­sze moder­ni­za­cyjne, wresz­cie zakoń­czą się, co pozwoli kon­ty­nu­ować pro­ces uno­wo­cze­śnia­nia lot­nic­twa tego pań­stwa. Nowe samo­loty bojowe pozo­stają jed­nym z trzech naj­waż­niej­szych prio­ry­te­tów moder­ni­za­cyj­nych Kuala Lumpur.

Od momentu utwo­rze­nia na prze­ło­mie lat 50. i 60. ubie­głego wieku Królewskie Siły Powietrzne Malezji (TUDM, Tentera Udara Diraja Malaysia) nie miały zbyt wielu oka­zji, by spraw­dzić się w dzia­ła­niach ope­ra­cyj­nych. Prócz wspar­cia kilku kon­tyn­gen­tów poko­jo­wych ONZ (Kambodża, była Jugosławia, Somalia), a także trans­portu sił sta­bi­li­za­cyj­nych do Afganistanu w 2011 i 2013 r., jed­nym z naj­więk­szych wyzwań logi­styczno-orga­ni­za­cyj­nych była w 2011 r. szybka ewa­ku­acja swo­ich oby­wa­teli z ogar­nię­tego zamiesz­kami Egiptu. W tym celu do tego kraju wysłano trzy samo­loty trans­por­towe C-130. Znaczenie lot­nic­twa, ale także ist­nie­nie pil­nych inwe­sty­cji, zostały potwier­dzone w 2013 r., kiedy to woj­ska rzą­dowe starły się z grupą fili­piń­skich par­ty­zan­tów, która zaata­ko­wała male­zyj­skie mia­sto Lahad Datu na Borneo. W ope­ra­cję zaan­ga­żo­wano TUDM, które wyko­rzy­stało odrzu­towce F/A-18D i Hawk do ata­ków na pozy­cje prze­ciw­nika, samo­loty trans­por­towe C-130 i CN-235 do prze­wo­zów, a śmi­głowce S-61A-4 do trans­portu tak­tycz­nego.
Obecnie TUDM pró­buje się zmo­der­ni­zo­wać, ale pro­blemy pozo­stają nie­zmienne od kilku lat. Pierwszym z nich jest zbyt duża liczba typów samo­lo­tów bojo­wych (Hawk, MiG-29, F/A-18D, Su-30MKM). Co wię­cej, odrzu­tow­ców jest zde­cy­do­wa­nie za mało. Na finan­so­wa­nie cze­kają klu­czowe pro­gramy, w tym nowego samo­lotu bojo­wego, mor­skiego patro­lo­wego oraz wcze­snego ostrze­ga­nia i kon­troli. Żaden z nich nie może być zre­ali­zo­wany w naj­bliż­szym cza­sie z powodu nie­wy­star­cza­ją­cych fun­du­szy, będą­cych efek­tem kry­zysu gospo­dar­czego. Więcej szczę­ścia ma Korpus Lotniczy Armii Malezyjskiej (PUTD, Pasukan Udara Tentera Darat), który wła­śnie pozy­skuje śmi­głowce bli­skiego wspar­cia.
Budżet obronny Malezji w 2017 r. wyno­sił około 3,6 mld dola­rów, co ozna­cza spa­dek o 13% w porów­na­niu z rokiem poprzed­nim. 104 mln dola­rów prze­wi­dziano na pro­jekty moder­ni­za­cyjne TUDM, ale finanse są prze­zna­czane raczej na spłatę już wcze­śniej zamó­wio­nego sprzętu, a nie na zakup kolej­nego. Podczas mię­dzy­na­ro­do­wych tar­gów LIMA 2017 w Langkawi pre­mier Malezji Najib Tun Razak zapo­wie­dział wzrost budżetu woj­sko­wego. Na ten cel, według ofi­cjal­nego komu­ni­katu, prze­zna­czo­nych miało zostać około 6 mld dola­rów, ale osta­tecz­nie budżet obronny na rok bie­żący usta­lono na około 4 mld dola­rów. W odnie­sie­niu do PKB wynosi to około 1,1% i odpo­wiada 5,8% wszyst­kich wydat­ków budże­to­wych (5,6% w 2017 r.) Mniejsze niż pla­no­wano wydatki to efekt wybo­rów par­la­men­tar­nych, które mają odbyć się w tym roku. Po dru­gie, czyn­ni­kiem istot­nym, wpły­wa­ją­cym na zakres dostęp­nych fun­du­szy, jest cena ropy naf­to­wej.
Malezyjskie lot­nic­two ma osiem głów­nych baz lot­ni­czych (z tego dwie na Borneo): Alor Setar, Butterworth, Gong Kedak, Kuantan, Kuching, Labuan, Subang i Sungai Besi. Obecnie trwają pracę na budową bazy lot­ni­czej Sendayan, do któ­rej zostaną prze­nie­sione siły i środki z prze­sta­rza­łej bazy lot­ni­czej w sto­łecz­nym Kuala Lumpur (Sempang). Szczególnie istotną jest baza Butterworth w sta­nie Penang nie­da­leko Cieśniny Malakka. Mieści się tam kwa­tera główna zin­te­gro­wa­nego sys­temu obrony powietrz­nej bloku pię­ciu państw (Five Power Defence Arrangements): Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii, Malezji i Singapuru. Sojusz ist­nieje od 1971 r. W sys­te­mie wspól­nej obrony powietrz­nej udział bie­rze Malezja oraz Singapur, a na jej czele stoi ofi­cer austra­lij­ski. Istnieje także Rada Obrony Powietrznej (Air Defence Council), która nad­zo­ruje wspólną obronę powietrzną. Państwa soju­szu biorą udział w cyklicz­nych ćwi­cze­niach woj­sko­wych, także lot­ni­czych.
Australijczycy (RAAF, Royal Australian Air Force) regu­lar­nie roz­miesz­czają w bazie Butterworth swoje siły powietrzne (głów­nie AP-3C Orion) – na stałe od 1981 r. przy­dzie­lone są tam jed­nostki dwóch eskadr z Base Edinburgh: 10. Eskadry RAAF oraz 11. Eskadry RAAF. Obie odpo­wie­dzialne są za ope­ra­cje mor­skiego patro­lo­wa­nia i obie wcho­dzą w skład 92. Skrzydła RAAF. AP-3C są obec­nie wyco­fy­wane – prze­wi­duje się, że samo­loty te zejdą ze stanu 92. Skrzydła RAAF w latach 2018 – 19 i zostaną zastą­pione przez P-8A Poseidon (pierw­szy otrzy­mano w listo­pa­dzie 2016 r.) oraz bez­za­ło­gowe samo­loty patro­lowo-roz­po­znaw­cze MQ-4C Triton. Zapewne część z tych środ­ków zosta­nie roz­miesz­czona w male­zyj­skiej bazie Butterworth.

Samoloty bojowe

Zgodnie z przy­ję­tymi pla­nami, TUDM chce dys­po­no­wać sze­ścioma eska­drami bojo­wymi. Na chwilę obecną tak nie jest. Malezja posiada eska­drę wie­lo­za­da­nio­wych samo­lo­tów myśliw­skich Su-30MKM w bazie Gong Kedak, nie­pełną eska­drę samo­lo­tów myśliw­sko-bom­bo­wych F/A-18D Hornet w bazie Butterworth i nie­pełną eska­drę samo­lo­tów myśliw­skich MiG-29N/NUB w bazie Kuantan. Ich uzu­peł­nie­niem są dwie eska­dry szkolno-bojowe Hawk. W latach 1994 – 95 wpro­wa­dzono do eks­plo­ata­cji 18 samo­lo­tów sztur­mo­wych tego typu w wer­sji Mk 208 (jed­no­miej­scowe) i 10 szko­le­nia tak­tyczno-bojo­wego Mk 108 (dwu­miej­scowe); dziś jest ich w służ­bie – odpo­wied­nio – 13 i 5. Ponadto od 1975 r. w TUDM słu­żyły samo­loty myśliw­skie F-5 Tiger II. W 2000 r. wyco­fano je ze służby, ale z powodu nie­do­bo­rów sprzę­to­wych reak­ty­wo­wano je trzy lata póź­niej, głów­nie do zadań roz­po­znaw­czych, jako rezerwa ope­ra­cyjna i dla zacho­wa­nia cią­gło­ści szko­le­nia. Ich ponowne wyco­fa­nie miało miej­sce w 2015 r. Szacuje się, że TUDM nomi­nal­nie nadal ma na sta­nie 11 takich samo­lo­tów, w tym 8 jed­no­miej­sco­wych F-5E, 3 dwu­miej­scowe F-5F i dwa roz­po­znaw­cze RF-5E Tigereye.
W 1997 r. pozy­skano osiem dwu­miej­sco­wych F/A-18D, które wzmoc­niły będące już wów­czas w TUDM samo­loty myśliw­skie MiG-29 (16 jed­no­miej­sco­wych MiG-29N i 2 dwu­miej­scowe MiG-29NUB, które zaku­piono w 1994 r. i otrzy­mano w roku następ­nym). Był to nie­zwy­kle ważny moment w roz­woju TUDM (nie zapo­mi­najmy bowiem o dostar­czo­nych w tym samym cza­sie samo­lo­tach Hawk), które zwięk­szyły wów­czas swoją siłę i prze­stały być trak­to­wane jedy­nie jako wspar­cie dla Armii Malezyjskiej (TDM, Tentera Darat Malaysia) i Królewskiej Malezyjskiej Marynarki Wojennej (TLDM, Tentera Laut Diraja Malaysia). Z dru­giej jed­nak strony uważa się, że ich zakup był moty­wo­wany jedy­nie rywa­li­za­cją z sąsied­nim Singapurem o pre­stiż, który posia­dał już wów­czas wie­lo­za­da­niowe samo­loty myśliw­skie F-16 Block 52. Premier Malezji Mahathir Mohamad chciał samo­loty lep­sze i za takowe uznać miał ponoć F/A-18 (skoro „18” to zna­czy, że now­sze i lep­sze niż „16”). Ambicje nie szły w parze z zasob­no­ścią i Malezja kupiła jedy­nie osiem takich samo­lo­tów – zamó­wie­nie zło­żono w czerwcu 1993 r., a dostawę zre­ali­zo­wano w okre­sie od marca do sierp­nia 1997 r.

  • Robert Czulda

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE