Kawasaki Heavy Industries

Morski samolot patrolowy P-1 (nr ewid. 5503) jest jednym z trzech realizowanych obecnie w KHI  programów produkcyjnych dla japońskich Sił Samoobrony, obok samolotu transportowego  C-2 i śmigłowca transportowo-przeciwminowego MCH-101.

Morski samo­lot patro­lowy P-1 (nr ewid. 5503) jest jed­nym z trzech reali­zo­wa­nych obec­nie w KHI pro­gra­mów pro­duk­cyj­nych dla japoń­skich Sił Samoobrony, obok samo­lotu trans­por­to­wego C-2 i śmi­głowca trans­por­towo-prze­ciw­mi­no­wego MCH-101.

Obchodzący w ubie­głym roku swoje 120-lecie kon­cern Kawasaki Heavy Industries (KHI) należy do „wiel­kiej czwórki” japoń­skich przed­się­biorstw prze­my­słu maszy­no­wego (obok Mitsubishi Heavy Industries, Fuji Heavy Industries i IHI Corporation). Jednym z obsza­rów dzia­łal­no­ści kon­cernu jest pro­duk­cja samo­lo­tów, śmi­głow­ców i sil­ni­ków lot­ni­czych. Są to zarówno gotowe wyroby, jak i czę­ści oraz pod­ze­społy dla innych pro­du­cen­tów. Branża lot­ni­cza ma zna­czący udział w skon­so­li­do­wa­nym wyniku finan­so­wym firmy.

Historia firmy Kawasaki sięga dru­giej połowy XIX wieku, gdy w okre­sie Meiji roz­po­częła się indu­stria­li­za­cja Japonii. W kwiet­niu 1878 r. przed­się­biorca Shōzō Kawasaki (10.08.1836 – 2.12.1912) zało­żył w tokij­skiej dziel­nicy Tsukiji nad rzeką Sumida-gawa stocz­nię Kawasaki Tsukiji Zōsensho (Kawasaki Tsukiji Shipyard). Osiemnaście lat póź­niej, 15 paź­dzier­nika 1896 r., Shōzō Kawasaki prze­niósł swoją dzia­łal­ność do Kobe w pre­fek­tu­rze Hyōgo, gdzie na zaku­pio­nym od pań­stwa tere­nie zało­żył spółkę Kabushiki Kaisha Kawasaki Zōsensho (Kawasaki Dockyard Co., Ltd.). Właśnie ta data jest uzna­wana za dzień utwo­rze­nia kon­cernu Kawasaki. Pierwszym pre­ze­sem zarządu nowej firmy został Kōjirō Matsukata, który peł­nił tę funk­cję aż do 1928 r. W 1897 r. w nowej stoczni zwo­do­wano pierw­szy sta­tek pasa­żer­sko-towa­rowy Iyo Maru. W 1902 r. ukoń­czono budowę suchego doku o dłu­go­ści 130 m, sze­ro­ko­ści 15,7 m i głę­bo­ko­ści 5,5 m, który mógł pomie­ścić statki o tonażu 6000 GT. Istniejący do dziś dok nr 1 został w 1998 r. wpi­sany do reje­stru zabyt­ków kul­tury mate­rial­nej Japonii.
W trak­cie swo­jej kaden­cji na sta­no­wi­sku pre­zesa zarządu Kōjirō Matsukata suk­ce­syw­nie roz­bu­do­wy­wał zakłady i zwięk­szał asor­ty­ment pro­duk­cji, czy­niąc z firmy Kawasaki jedno z naj­więk­szych japoń­skich przed­się­biorstw prze­my­słu maszy­no­wego. Stocznia Kawasaki jako pierw­sza w Japonii wpro­wa­dziła ośmio­go­dzinny dzień pracy. W maju 1906 r. w Kobe otwarto fabrykę Hyōgo Kōjō (Hyogo Works), w któ­rej wkrótce uru­cho­miono pro­duk­cję loko­mo­tyw, samo­cho­dów oso­bo­wych i cię­ża­ro­wych, sta­lo­wych dźwi­ga­rów mostów i okrę­to­wych tur­bin paro­wych. W tym samym roku stocz­nię Kawasaki opu­ściły pierw­sze dwa okręty pod­wodne zbu­do­wane w Japonii (nr 6 i nr 7). Dwa lata póź­niej Cesarska Japońska Marynarka Wojenna (Dai Nippon Teikoku Kaigun) przy­jęła do służby krą­żow­nik lekki (awizo) Yodo – pierw­szy tak duży okręt zbu­do­wany przez pry­watną stocznię.

Początki pro­duk­cji lotniczej

Przebywający pod koniec wiel­kiej wojny w Europie Kōjirō Matsukata zain­te­re­so­wał się uży­ciem lot­nic­twa w dzia­ła­niach wojen­nych i posta­no­wił pod­jąć pro­duk­cję samo­lo­tów w fir­mie Kawasaki. W tym celu w kwiet­niu 1919 r. w Hyogo Works utwo­rzono Hikōki-ka (Aircraft Department), w któ­rym roz­po­częto stu­dio­wa­nie kon­struk­cji zaku­pio­nych we Francji samo­lo­tów roz­po­znaw­czych Salmson 2A2. We wrze­śniu 1922 r. Hikōki-ka prze­kształ­cono w Hikōki-bu (Aircraft Division), a w listo­pa­dzie roz­po­częto licen­cyjną pro­duk­cję Salmsonów na potrzeby Cesarskiej Armii Japońskiej (Dai Nippon Teikoku Rikugun) pod ozna­cze­niem Otsu-shiki ichi-gata teisat­suki (samo­lot roz­po­znaw­czy Typ Otsu Model 1, w skró­cie Otsu 1). Ponieważ w pobliżu fabryki w Kobe nie było miej­sca na budowę lot­ni­ska, więc oblot pierw­szego egzem­pla­rza Otsu 1 prze­pro­wa­dzono z łąki koło wsi Sohara (obec­nie mia­sto Kagamigahara) w pre­fek­tu­rze Gifu, leżą­cej około 8 km na wschód od mia­sta Gifu i 30 km na pół­noc od Nagoi. Tutaj w 1923 r. utwo­rzono Kagamihara Bun Kōjō (Kagamigahara Branch Works). Połączenie z odle­głą o około 190 km fabryką w Kobe zapew­niała nie­dawno ukoń­czona linia kole­jowa. W maju 1927 r. Hikōki-bu prze­kształ­cono w Hikōki Kōjō (Aircraft Works), w sierp­niu zakoń­czono pro­duk­cję samo­lo­tów Otsu 1 po zbu­do­wa­niu 300 sztuk, a w grud­niu całą pro­duk­cję lot­ni­czą prze­nie­siono z Kobe do Kagamigahara. Fabryka Hyogo Works sku­piła się na pro­duk­cji pojaz­dów szy­no­wych (loko­mo­tyw i wago­nów) i w 1928 r. została prze­kształ­cona w oddzielną spółkę Kawasaki Sharyō KK (Kawasaki Rolling Stock Manufacturing Co., Ltd.).
Dwupłatowy Otsu 1 był typo­wym przed­sta­wi­cie­lem pierw­szo­wo­jen­nych samo­lo­tów – miał cał­ko­wi­cie drew­nianą kon­struk­cję z płó­cien­nym pokry­ciem. W 1924 r. nawią­zano współ­pracę z nie­miecką firmą Dornier Werke AG (wów­czas ulo­ko­waną w Altenrhein w Szwajcarii) w celu budowy dwu­sil­ni­ko­wego bom­bowca cięż­kiego o cał­ko­wi­cie meta­lo­wej kon­struk­cji Do N, zna­nego w Japonii jako Hachinana-shiki jūba­ku­ge­kiki (ciężki samo­lot bom­bowy Typ 87). Do Japonii przy­była grupa inży­nie­rów Dorniera na czele z Richardem Vogtem, który utwo­rzył biuro kon­struk­cyjne firmy Kawasaki. W tym samym cza­sie w Niemczech zaku­piono także licen­cję na pro­duk­cję chło­dzo­nych cie­czą 12-cylin­dro­wych lot­ni­czych sil­ni­ków rzę­do­wych BMW VI. Dwa pro­to­typy bom­bowca Typ 87 zostały zbu­do­wane w 1926 r., a dwa lata póź­niej pod­jęto jego pro­duk­cję seryjną.
W lutym 1928 r. roz­po­częto pro­duk­cję seryjną pierw­szego samo­lotu skon­stru­owa­nego samo­dziel­nie w fir­mie Kawasaki przy pomocy nie­miec­kich inży­nie­rów – roz­po­znaw­czego Typ 88 (KDA-2; KDA – Kawasaki Dockyard, Army). Do stycz­nia 1931 r. wypro­du­ko­wano 523 egz. (wraz z pro­to­ty­pami). Od czerwca 1929 do grud­nia 1933 r. zbu­do­wano 370 egz. bliź­nia­czych bom­bow­ców lek­kich Typ 88 (KDA-2 kai), a w latach 1930 – 1933 385 egz. myśliw­ców Typ 92 (KDA-5). Maszyny te zapew­niły fir­mie Kawasaki pozy­cję głów­nego dostawcy samo­lo­tów dla lot­nic­twa Armii Cesarskiej. Następcami bom­bow­ców lek­kich Typ 88 zostały samo­loty Typ 93 (KDA-7; Ki-3), a myśliw­ców Typ 92 – Typ 95 (KDA-9, Ki-10). W latach 1933 – 1935 wypro­du­ko­wano 203 egz. Ki-3, a w latach 1935 – 1938 584 egz. Ki-10. Wszystkie były napę­dzane sil­ni­kami rzę­do­wymi chło­dzo­nymi cie­czą, co stało się zna­kiem roz­po­znaw­czym samo­lo­tów firmy Kawasaki. Próby wej­ścia na rynek cywilny oka­zały się nie­udane – w paź­dzier­niku 1928 r. zbu­do­wano tylko dwa egzem­pla­rze samo­lotu KDC-2 (KDC – Kawasaki Dockyard, Civil), a w lutym 1934 r. jeden KDC-5.

  • Leszek A. Wieliczko

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE