Kaszubska pułapka cz.2

Czolgi srednie T-34-85 z sowieckiej 1. Brygady Pancernej Gwardii; Pomorze, 1945 r.

Czolgi sred­nie T‑34 – 85 z sowiec­kiej 1. Brygady Pancernej Gwardii; Pomorze, 1945 r.

1. Armia Pancerna Gwardii potrze­bo­wała 48 godzin na ścią­gnię­cie z rejonu Recza pod Koszalin urzą­dzeń tyło­wych oraz skła­dów. Czas ten wyko­rzy­stano na krót­kie remonty i przy­wra­ca­nie sprzętu do goto­wo­ści bojo­wej. Wraz z opa­no­wa­niem Słupska przez 3. Korpus Pancerny Gwardii, zaist­niały warunki do wpro­wa­dze­nia tego sil­nego związku ope­ra­cyj­nego do walki.

1. Armia Pancerna Gwardii

Początkowo marsz. Rokossowski pla­no­wał wyko­rzy­stać 1. APanc gw. do roz­bi­cia nie­miec­kiej obrony wzdłuż Łupawy. Szerokość koryta tej rzeki docho­dziła nie­kiedy nawet do 20 m, a wio­senny przy­bór wód czy­nił z niej nie­bez­pieczną prze­szkodę na dro­dze sowiec­kich wojsk. Dowódca 2. Frontu Białoruskiego (FB) oba­wiał się, że Niemcy wyko­rzy­stają walory rzeki do orga­ni­za­cji trwa­łej obrony, któ­rej prze­ła­ma­nie będzie kosz­to­wać dużo czasu i ist­nień ludz­kich. Jednak po zaję­ciu Słupska, oka­zało się, że opór Niemców jest dużo słab­szy niż począt­kowo podej­rze­wano. Oddziały nie­miec­kie odstę­po­wały na wschód, osła­nia­jąc się arier­gar­dami, i nie pod­jęły próby budowy sta­łej linii obron­nej na rzece Łupawa. 9 marca 3. KPanc gw. prze­kro­czył rzekę roz­po­czy­na­jąc marsz na Lębork. W tym momen­cie dowódca 2. FB zro­zu­miał, że nie­przy­ja­ciel będzie pró­bo­wał zor­ga­ni­zo­wać obronę w opar­ciu o zale­sione wzgó­rza wokół Gdyni i Gdańska. Nowym zada­niem 1. APanc gw. miało być nie­do­pusz­cze­nie do takiego roz­woju wypad­ków.
Trzon 1. APanc gw. sta­no­wiły dwa kor­pusy: 11. Korpus Pancerny Gwardii i 8. Korpus Zmechanizowany Gwardii (KZmech gw.). Ponadto w skład armii wcho­dziły: 64. Brygada Pancerna Gwardii (BPanc gw.), 19. Brygada Artylerii Pancernej, 197. Brygada Artylerii Lekkiej, 14. Brygada Artylerii Pancernej, 17. Brygada Saperów, 11. pułk czoł­gów cięż­kich gwar­dii i sze­reg innych mniej­szych jed­no­stek zabez­pie­cza­nia i wspar­cia.
8. KZmech gw. był dowo­dzony przez gen. mjr. Iwana Driemowa. W skład kor­pusu wchodziły1: dowódz­two i sztab; 19. Brygada Zmechanizowana Gwardii (17 T‑34 – 85, 10 armat kal. 76 mm i 7 kal. 57 mm, 5 moź­dzie­rzy kal. 120 mm i 23 kal. 82 mm); 20. Brygada Zmechanizowana Gwardii (20 T‑34 – 85, 10 armat kal. 76 mm i 10 kal. 57 mm, 2 moź­dzie­rze kal. 120 mm i 21 kal. 82 mm); 21. Brygada Zmechanizowana Gwardii (21 T‑34 – 85, 8 armat kal. 76 mm i 4 kal. 57 mm, 4 moź­dzie­rze kal. 120 mm i 20 kal. 82 mm ); 1. Brygada Pancerna Gwardii (22 T‑34 – 85); 155. bata­lion łącz­no­ści gwar­dii (2 T‑34 – 85); 133. bata­lion sape­rów gwar­dii; 561. polowa baza remontu czoł­gów; 562. polowa baza remontu samo­cho­dów; 138. pie­kar­nia polowa; 1775. kasa banku polo­wego; 2310. poczta polowa.
Ponadto dowódz­twu 8. KZmech gw. został pod­po­rząd­ko­wany sze­reg pod­od­dzia­łów wzmoc­nie­nia: 353. pułk arty­le­rii pan­cer­nej gwar­dii (16 SU-76M); 400. pułk arty­le­rii pan­cer­nej gwar­dii (9 SU-85); 265. pułk moź­dzie­rzy (30 moź­dzie­rzy kal. 120 mm); 358. pułk arty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej gwar­dii (16 armat plot kal. 37 mm i 12 wkm 12,7 mm); 8. bata­lion moto­cy­klowy gwar­dii (6 T‑34 – 85 i 3 SU-57); 405. dywi­zjon rakie­towy gwar­dii (6 wyrzutni rakie­to­wych BM-13 kal. 132 mm).
12 marca 1945 r. 8. KZmech gw., wraz z pod­od­dzia­łami wzmoc­nie­nia, dys­po­no­wał siłą 88 czoł­gów T‑34 – 85, 16 SU-76M, 9 SU-85 i 3 SU-57, a ponadto 49 arma­tami, 105 moź­dzie­rzami, 6 wyrzut­niami rakiet i 28 arma­tami plot i wkm-ami. Warto dodać, że kor­pus był zna­cząco słab­szy od luzo­wa­nego pod Wejherowem 3. KPanc gw2.
Nieoczekiwanie, 8 marca 1945 r., armia pan­cerna gen. Katukowa otrzy­mała „wzmoc­nie­nie” w postaci pol­skiej 1. BPanc im. Bohaterów Westerplatte3.

1. Warszawska Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte

Decyzja o skie­ro­wa­niu 1. BPanc im. Bohaterów Westerplatte4 do bitwy o Pomorze Gdańskie miała cha­rak­ter poli­tyczny. Polscy komu­ni­ści zda­wali sobie sprawę z siły sym­boli. Po woj­nie, legenda o pol­skich żoł­nier­zach biją­cych się o Wejherowo, Gdynię i Gdańsk, miała na stałe zawi­tać do szkol­nych pod­ręcz­ni­ków. Dużą rolę odgry­wał fakt, że bry­gada nosiła imię „Bohaterów Westerplatte”, co z przy­czyn pro­pa­gan­do­wych pre­de­sty­no­wało ją do walki o Gdańsk. Nie ma pew­no­ści czy ini­cja­tywa włą­cze­nia bry­gady w skład 2. FB została wysu­nięta przez stronę pol­ską czy sowiecką. Niemniej wydaje się pewne, że musiano zyskać apro­batę Stalina dla tego pomy­słu.
Wybór 1. BPanc im. Bohaterów Westerplatte spo­śród jed­no­stek 1. Armii Wojska Polskiego wyni­kał rów­nież z cha­rak­teru naro­do­wo­ścio­wego jed­nostki, jej doświad­cze­nia bojo­wego i sze­regu innych czyn­ni­ków.
1. Warszawska Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte została sfor­mo­wana 19 sierp­nia 1943 r. na tere­nie ZSRS. Od samego początku ist­nie­nia jed­nostki, naj­więk­szą bolączką był brak spe­cja­li­stów broni pan­cer­nej. Oficerów, któ­rzy przed wojną słu­żyli w woj­skach pan­cer­nych wymor­do­wano w Katyniu w 1940 r., toteż bez wzmoc­nie­nia ofi­ce­rami sowiec­kimi jed­nostka nie mogłaby powstać. Według mel­dun­ków sta­ty­stycz­nych, Polacy sta­no­wili 80,9% stanu oso­bo­wego 1. BPanc im. Bohaterów Westerplatte, z czego w kor­pu­sie ofi­cer­skim było ich już mniej – 65,3%5. W momen­cie pod­po­rząd­ko­wa­nia dowódz­twu 1. APanc gw. bry­gadą dowo­dził ofi­cer naro­do­wo­ści rosyj­skiej – płk Aleksander Malutin, który język pol­ski znał słabo.

  • Kamil Anduła

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE