IAMD & IBCS

Zdjęcie z 2013 r. pokazujące pełną konfigurację bateryjnego stanowiska EOC IBCS. Po prawej serwerownia na ciężarówce M1085, po lewej namiot DRASH ze stanowiskami operatorów. Maszt systemu IFCN wydaje się być prowizorycznie dostawiony, gdyż na nowszych prototypach został zamocowany na platformie obok kontenera serwerowni.

Zdjęcie z 2013 r. poka­zu­jące pełną kon­fi­gu­ra­cję bate­ryj­nego sta­no­wi­ska EOC IBCS. Po pra­wej ser­we­row­nia na cię­ża­rówce M1085, po lewej namiot DRASH ze sta­no­wi­skami ope­ra­to­rów. Maszt sys­temu IFCN wydaje się być pro­wi­zo­rycz­nie dosta­wiony, gdyż na now­szych pro­to­ty­pach został zamo­co­wany na plat­for­mie obok kon­te­nera ser­we­rowni.

IAMD & IBCS – przy­szły zin­te­gro­wany sys­tem obrony powietrz­nej US Army

Rozpoczęcie w ubie­głym roku przez Ministerstwo Obrony Narodowej sta­rań o ewen­tu­alny zakup w Stanach Zjednoczonych, w ramach pro­gramu Wisła, sys­temu dowo­dze­nia obroną prze­ciw­lot­ni­czą IBCS było nie­spo­dzianką dla wszyst­kich zain­te­re­sowa-nych pro­gra­mem obrony prze­ciw­lot­ni­czej i prze­ciw­ra­kie­to­wej śred­niego zasięgu. Takiego obrotu sprawy nie spo­dzie­wały się ame­ry­kań­skie spółki rywa­li­zu­jące ze sobą w Polsce. Zaskoczony może być także pol­ski prze­mysł obronny, gdyż aku­rat sie­cio­cen-tryczne sys­temy dowo­dze­nia OPL pro­du­kuje i roz­wija. Zapewne zdzi­wiona była i amery-kań­ska admi­ni­stra­cja, nie­przy­zwy­cza­jona do ofe­ro­wa­nia Polsce naj­no­wo­cze­śniej­szego uzbro­je­nia, a co dopiero będą­cego w fazie roz­woju. Czym zatem jest tenże mityczny IBCS?

Próba opi­sa­nia sys­temu IBCS jest o tyle trudna, że mowa o wyro­bie, który jest nadal w fazie roz­wo­jo­wej i brak choćby mode­lo­wego zestawu. Techniczna przy­szłość IBCS też jest jesz­cze nie­pewna. Na doda­tek, o ile w Polsce IBCS cie­szy się w obiegu medial­nym sta­tu­sem samo­dziel­nego tech­nicz­nego bytu, to tak naprawdę jest czę­ścią więk­szego sys­temu, w ramach któ­rego trwa także roz­wój IBCS. Mowa o przy­szłym zin­te­gro­wa­nym sys­te­mie obrony prze­ciw­lot­ni­czej i prze­ciw­ra­kie­to­wej US Army, czyli Integrated Air and Missile Defense (IAMD, ina­czej AIAMD od Army IAMD dla pod­kre­śle­nia odbiorcy, czyli US Army – Wojsk Lądowych Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych). Systemem (sta­no­wi­skiem) dowo­dze­nia do IAMD ma być wła­śnie IBCS. Skrót ten roz­wi­jany jest zazwy­czaj jako Integrated Battle Command System, choć popraw­niej­sza nazwa to Integrated Air and Missile Defense Battle Command System.
Pisząc w skró­cie – IAMD to tzw. sys­tem sys­te­mów, który zin­te­gruje obecne oddzielne (o zamknię­tej archi­tek­tu­rze) różne sys­temy OPL. Natomiast IBCS to sta­no­wi­sko dowo­dze­nia klasy BMC4I do IAMD, uni­wer­salne w kie­ro­wa­niu dzia­ła­niem każ­dego z nich.

Geneza i kon­cep­cja

Prace kon­cep­cyjne nad IAMD/IBCS można dato­wać na połowę poprzed­niej dekady, suge­ru­jąc się pierw­szymi dostęp­nymi publicz­nie doku­men­tami na ten temat. Natomiast bio­rąc pod uwagę daty przy­zna­wa­nych przez Pentagon kon­trak­tów, to jako istotną cezurę należy wska­zać sty­czeń 2010 r., kiedy kon­cern Northrop Grumman zdo­był zamó­wie­nie na skon­stru­owa­nie IBCS w ramach fazy roz­wo­jo­wej.
Jednak punk­tem wyj­ścia dla zało­żeń IAMD były doświad­cze­nia ope­ra­cji Iraqi Freedom, czyli inwa­zji Iraku w 2003 r. Wówczas – pisząc w skró­cie – ame­ry­kań­skie siły obrony prze­ciw­lot­ni­czej i prze­ciw­ra­kie­to­wej skła­dały się z bate­rii sys­te­mów Patriot, okrę­tów US Navy z okrę­to­wymi sys­te­mami walki Aegis, a z powie­trza wspie­rały je samo­loty wcze­snego ostrze­ga­nia i dowo­dze­nia AWACS. Zagrożenia ze strony lot­nic­twa woj­sko­wego Iraku nie było, gdyż irac­kie lot­nic­two nie było ope­ra­cyjne. Założono, że wyzwa­niem będą irac­kie poci­ski bali­styczne (R-300 i pochodne). W chwili roz­po­czę­cia inwa­zji, US Army roz­mie­ściło bate­rie Patriotów na pół­noc od kuwejc­kiej sto­licy
– chro­niąc ją samą oraz obszar jej guber­na­tor­stwa razem z trzema sąsied­nimi (naj­sil­niej zur­ba­ni­zo­wany region Kuwejtu, będący de facto aglo­me­ra­cją) – oraz dalej na zachód, osła­nia­jąc m.in. Al-Dżahrę, bazę lot­ni­czą Ali Al Salem, jak i zapewne roz­miesz­czone na pozy­cjach wyj­ścio­wych woj­ska inwa­zyjne. Bataliony Patriotów two­rzyły nie­jed­no­litą linię obrony z sek­to­rami obser­wa­cji skie­ro­wa­nymi w kie­runku gra­nicy kuwejcko-irac­kiej. Zgodnie z prze­wi­dy­wa­niami, irac­kie woj­sko pró­bo­wało kontr­ata­ko­wać poci­skami bali­stycz­nymi, z któ­rych zde­cy­do­waną więk­szość Patrioty prze­chwy­ciły na bro­nio­nych przez sie­bie odcin­kach. Nalotów irac­kich samo­lo­tów nie było, nie­mniej doszło do paru przy­pad­ków bra­to­bój­czego ostrzału, kiedy Patrioty otwie­rały ogień do myśliw­ców ame­ry­kań­skich i bry­tyj­skich, myl­nie iden­ty­fi­ku­jąc je jako wro­gie (ofi­cjal­nie strą­cono tak dwie maszyny, nale­żący do US Navy F/A-18C i Tornado GR.4A RAF-u). W ana­lo­gicz­nym incy­den­cie F-16CJ US Air Force wyeli­mi­no­wał z walki bate­rię Patriota nisz­cząc jej radar kie­ro­wa­nia ogniem poje­dyn­czym poci­skiem prze­ciw­ra­dio­lo­ka­cyj­nym
AGM-88C HARM, odpa­lo­nym w samo­obro­nie.
Jednak to nie tego typu pomyłki oka­zały się naj­więk­szym nie­do­cią­gnię­ciem ame­ry­kań­skiej obrony prze­ciw­lot­ni­czej. Były nim ataki irac­kich poci­sków manew­ru­ją­cych „zie­mia – zie­mia” (klony sowiec­kich poci­sków skrzy­dla­tych P-15 z lat 50./60.). Ataki wymie­rzone były w cele na połu­dniu Kuwejtu, a nawet w Arabii Saudyjskiej. Większość wystrze­lo­nych poci­sków poru­szało się kur­sem łama­nym, lecąc wzdłuż wybrzeża po wystrze­le­niu z Półwyspu Al-Fau na połu­dnie od Basry. Przeleciały nie­wy­kryte nie tylko przez bate­rie Patriotów, któ­rych sek­tory obser­wa­cji po pro­stu omi­nęły, ale także przez okręty z sys­te­mem Aegis oraz AWACS-y, co było wyjąt­kowo zawsty­dza­jące dla Amerykanów. Militarne zna­cze­nie tych ude­rzeń rakie­to­wych było jed­nak zni­kome, głów­nie ze względu na pry­mi­tywne układy napro­wa­dza­nia, a więc i niską cel­ność irac­kich poci­sków skrzy­dla­tych.

  • Adam M. Maciejewski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE