Głowice z Zielonki

Efekt oddzialywania detonacji glowicy termobarycznej GTB-1 FAE na samochod osobowy.

Efekt oddzia­ly­wa­nia deto­na­cji glo­wicy ter­mo­ba­rycz­nej GTB-1 FAE na samo­chod oso­bowy.

Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia z Zielonki, znany wcze­śniej z wielu cie­ka­wych opra­co­wań z zakresu sprzętu arty­le­ryj­skiego i rakie­to­wego, a także amu­ni­cji wielu typów, od kilku lat spe­cja­li­zuje się także w opra­co­wa­niach zwią­za­nych z bojo­wymi bez­za­ło­go­wymi sys­te­mami powietrz­nymi.

W krót­kim cza­sie, oprócz opra­co­wa­nego i wdro­żo­nego do pro­duk­cji wiro­płata bez­za­ło­go­wego DragonFly, zało­dze Instytutu udało się przy­go­to­wać także dwie rodziny gło­wic do bojo­wych bez­za­ło­go­wych stat­ków powietrz­nych (BBSP). W pełni kra­jowy rodo­wód, nie­za­wod­ność dzia­ła­nia, gwa­ran­cja bez­piecz­nej eks­plo­ata­cji, dostęp­ność i atrak­cyjna cena są ich bez­sprzecz­nymi atu­tami.

Uzbroić bez­za­ło­gowce klasy mini

Rodzina gło­wic typo­sze­regu GX-1 została opra­co­wana w Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia (WITU) na pod­sta­wie, finan­so­wa­nej z wła­snych środ­ków, pracy badaw­czo-roz­wo­jo­wej roz­po­czę­tej w sierp­niu 2015 r., a ukoń­czo­nej w czerwcu 2017 r. W ramach pracy powstało kilka typów gło­wic o masie 1,4 kg o róż­nym prze­zna­cze­niu, każda w wer­sji z kamerą zwy­kłą, do uży­cia w dzień i kamerą ter­mo­wi­zyjną, przy­datną w nocy i gor­szych warun­kach pogo­do­wych.
I tak gło­wica odłam­kowo-burząca GO-1 HE (High Explosive, z kamerą dzienną) oraz jej odmiana GO-1 HE IR (High Explosive InfraRed, z kamerą ter­mo­wi­zyjną) są prze­zna­czone do raże­nia siły żywej, lekko opan­ce­rzo­nych pojaz­dów i zwal­cza­nia gniazd kara­bi­nów maszy­no­wych. Masa ładunku kru­szą­cego wynosi 0,55 kg, a sza­co­wana strefa raże­nia to ok. 30 m.
Z kolei gło­wice kumu­la­cyjno-odłam­kowe GK-1 HEAT (High Explosive Anti-Tank, z kamerą dzienną) i GK-1 HEAT IR (High Explosive Anti-Tank InfraRed, z kamerą ter­mo­wi­zyjną) opra­co­wano z myślą o zwal­cza­niu czoł­gów (z gór­nej pół­s­fery) oraz opan­ce­rzo­nych wozów bojo­wych i ich załóg. Masa jej ładunku kru­szą­cego wynosi 0,5 kg, a prze­bi­jal­ność pan­ce­rza wynosi powy­żej 180 mm pan­cer­nej stali wal­co­wa­nej (RHA).
Kolejna to gło­wica ter­mo­ba­ryczna w wer­sji GTB-1 FAE (Fuel-Air Explosive, z kamerą dzienną) oraz GTB-1 FAE IR (Fuel-Air Explosive InfraRed, z kamerą ter­mo­wi­zyjną) stwo­rzona z myślą o likwi­da­cji pojaz­dów lekko opan­ce­rzo­nych oraz schro­nów i umoc­nio­nych gniazd środ­ków ognio­wych, może rów­nież sku­tecz­nie nisz­czyć obiekty infra­struk­tury w tere­nie, jak na przy­kład sta­cje radio­lo­ka­cyjne czy wyrzut­nie rakiet. Masa ładunku kru­szą­cego to 0,6 kg, a sku­tecz­ność sza­co­wana jest na ok. 10 m.
Przygotowano też gło­wice ćwi­czebne GO-1 HE-TP (High Explosive Target Practice, z kamerą dzienną) i GO-1 HE-TP IR (High Explosive Target Practice InfraRed, z kamerą ter­mo­wi­zyjną). Zostały zapro­jek­to­wane jako sprzęt tre­nin­gowy do wyko­ny­wa­nia zadań ćwi­czeb­nych przez ope­ra­to­rów BBSP. W porów­na­niu z gło­wicą bojową mają zmniej­szony ładu­nek bojowy (do zale­d­wie 20 g), któ­rego celem jest w zasa­dzie tylko wizu­ali­za­cja efektu ude­rze­nia w cel.
W asor­ty­men­cie znaj­dują się także gło­wice szkolne GO-1 HE-TR (High Explosive Training, z kamerą dzienną) i GO-1 HE-TR IR (High Explosive Training InfraRed, z kamerą ter­mo­wi­zyjną). Nie mają one ani grama mate­riału wybu­cho­wego. Ich prze­zna­cze­niem jest szko­le­nie ope­ra­to­rów BBSP w obser­wa­cji przed­pola, nauce celo­wa­nia i napro­wa­dza­nia na cel oraz do wyko­ny­wa­nia szkol­nych zadań ognio­wych. Podobnie jak pozo­sta­łych ich masa to 1,4 kg.
Niezaprzeczalnym atu­tem tych gło­wic jest moż­li­wość ich uży­cia z nie­mal każ­dym nosi­cie­lem (sta­ło­pła­tem lub wiro­pła­tem) klasy mini, oczy­wi­ście pod warun­kiem speł­nie­nia zapi­sów z doku­men­ta­cji tech­nicz­nej, w któ­rej zawarte są wyma­ga­nia inte­gra­cji mecha­nicz­nej, elek­trycz­nej i infor­ma­tycz­nej. Aktualnie gło­wice są już ele­men­tem sys­temu Warmate pro­duk­cji WB Electronics S.A. z Ożarowa Mazowieckiego i bez­za­ło­gowca DragonFly opra­co­wa­nego w Zielonce, a pro­du­ko­wa­nego na pod­sta­wie licen­cji w Wojskowych Zakładach Lotniczych nr 2 w Bydgoszczy.
Instytut jed­nak na tym nie poprze­staje. W ramach kolej­nej pracy badaw­czo-roz­wo­jo­wej w Zielonce są pla­no­wane prace mające zwięk­szyć moż­li­wo­ści gło­wicy kumu­la­cyjno-odłam­ko­wej GK-1 HEAT. Nowy zespół kumu­la­cyjny ma zapew­niać osią­gnię­cie prze­bi­jal­no­ści 300350 mm RHA przy zacho­wa­niu bez zmian masy gło­wicy (czyli nie wię­cej niż 1,4 kg). Nieco trud­niej­szym tema­tem jest polep­sze­nie para­me­trów gło­wicy odłam­kowo-burzą­cej GO-1 HE i ter­mo­ba­rycz­nej GTB-1 FAE. Jest to moż­liwe, nato­miast zysk w postaci sku­tecz­no­ści będzie zni­komy, co w kon­se­kwen­cji byłoby zamie­rze­niem eko­no­micz­nie nie­uza­sad­nio­nym. Ograniczeniem jest tutaj masa gło­wicy, która nie powinna prze­kra­czać 1400 g. Zwiększenie masy gło­wicy ozna­cza­łoby bowiem koniecz­ność opra­co­wa­nia dla nich innego, więk­szego nosi­ciela.

Potwierdzona sku­tecz­ność

Po for­mal­nym zakoń­cze­niu pracy badaw­czej, dość szybko, bo w lipcu 2017 r. WITU pod­pi­sało z Bydgoskimi Zakładami Elektromechanicznymi „BELMA” S.A. umowę na pro­duk­cję licen­cyjną typo­sze­regu gło­wic. Głowice w cało­ści są pro­du­ko­wane w Polsce, a wszyst­kimi roz­wią­za­niami i tech­no­lo­giami w nich zasto­so­wa­nymi dys­po­nują pro­jek­tant i pro­du­cent.
Efektem umowy były prze­pro­wa­dzone przez BZE „BELMA” S.A. i Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia bada­nia zdaw­czo-odbior­cze gło­wic GX-1 do BBSP. Partię pro­duk­tów wyko­nano zgod­nie z warun­kami tech­nicz­nymi, będą­cymi pod­stawą odbioru uzbro­je­nia i sprzętu woj­sko­wego (UiSW) dla Ministerstwa Obrony Narodowej, w ramach umowy na dostawę sys­temu Warmate z 20 listo­pada 2017 r. W pierw­szym eta­pie bada­nia zakła­dowe, które wyko­nała spółka z Bydgoszczy, pole­gały na spraw­dze­niu odpor­no­ści i wytrzy­ma­ło­ści pro­duktu na nara­że­nia śro­do­wi­skowe oraz mecha­niczne. Drugi etap – bada­nia poli­go­nowe, mający na celu fizyczne spraw­dze­nie para­me­trów uży­teczno-bojo­wych i tak­tyczno-tech­nicz­nych środ­ków bojo­wych, prze­pro­wa­dzono w WITU. Całość nad­zo­ro­wali spe­cja­li­ści z 15. Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego. Badaniu pod­dano dwa typy gło­wic: odłam­kowo-burzącą GO-1 HE i kumu­la­cyjno-odłam­kową GK-1 HEAT. Próby reali­zo­wano na poli­go­nach w Zielonce i Nowej Dębie.
Testy pro­du­centa potwier­dziły odpor­ność bada­nych gło­wic na nara­że­nia śro­do­wi­skowe tj. pod­wyż­szoną i obni­żoną tem­pe­ra­turę oto­cze­nia, cykliczne zmiany tem­pe­ra­tury oto­cze­nia, drga­nia sinu­so­idalne, spa­dek z wyso­ko­ści 0,75 m, odpor­ność na trans­port zgod­nie z normą obronną. Także bada­nia nara­że­niowe były pozy­tywne. W kolej­nym eta­pie, na poli­go­nie w WITU w Zielonce, prze­pro­wa­dzono bada­nia funk­cjo­nalne, w cza­sie któ­rych doko­nano pomia­rów sku­tecz­nego pro­mie­nia raże­nia siły żywej dla gło­wicy GO-1 HE i prze­bi­jal­no­ści pan­ce­rza dla gło­wicy GK-1 HEAT. W obu przy­pad­kach oka­zało się, że dekla­ro­wane para­me­try zostały znacz­nie prze­kro­czone. Dla GO-1 HE wyma­gany pro­mień raże­nia siły żywej okre­ślono na 10 m, zaś w rze­czy­wi­sto­ści osią­gnięto 30 m. Dla gło­wicy GK-1 HEAT wyma­gany para­metr prze­bi­jal­no­ści wyno­sił 180 mm RHA, nato­miast w cza­sie prób uzy­skano wynik 220 mm RHA.
Ciekawostką pro­cesu cer­ty­fi­ka­cji pro­duk­tów był prze­pro­wa­dzony w WITU test nowo opra­co­wa­nej gło­wicy ter­mo­ba­rycz­nej GTB-1 FAE, któ­rej sku­tecz­ność dzia­ła­nia spraw­dzono z wyko­rzy­sta­niem celu w postaci samo­chodu oso­bo­wego.
Co warte pod­kre­śle­nia, próby były pro­wa­dzone także poza gra­ni­cami naszego kraju. Związane to było z zamó­wie­niem eks­por­to­wym do dwóch kra­jów na bez­za­ło­gowce Warmate, które wypo­sa­żono w opra­co­wane w Zielonce gło­wice rodziny GX-1.

  • Robert Rochowicz

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE