Francuski prze­mysł lot­ni­czy w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym

Francuski przemysł lotniczy w okresie międzywojennym

Francuski prze­mysł lot­ni­czy w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym

W przeded­niu II wojny świa­to­wej Siły Lądowe i Siły Morskie Francji były duże, w miarę dobrze wypo­sa­żone; nieco gorzej wyglą­dało wyszko­le­nie per­so­nelu. Bardziej zło­żona sytu­acja zaist­niała w Siłach Powietrznych, wypo­sa­żo­nych wpraw­dzie w nowo­cze­sne kon­struk­cje lot­ni­cze, ale tech­nicz­nie „odsta­jące” od nie­miec­kich. Przyczyny tego stanu rze­czy były zło­żone, a ich źró­dłem – stan całego fran­cu­skiego pań­stwa.

W okre­sie I wojny świa­to­wej Francja dys­po­no­wała naj­więk­szym prze­my­słem lot­ni­czym na świe­cie. Wśród pio­nie­rów fran­cu­skiego lot­nic­twa byli bra­cia Henri i Maurice Farman – syno­wie Anglika miesz­ka­ją­cego na stałe w Paryżu, kore­spon­denta jed­nej z dużych bry­tyj­skich gazet, i jego fran­cu­skiej żony. Do 1937 r. Henri Farman miał oby­wa­tel­stwo bry­tyj­skie, póź­niej uzy­skał fran­cu­skie. Ukończył pary­ską Akademię Sztuk Pięknych – École des Beaux Arts – na kie­runku malar­stwo, ale dość szybko zaczął pasjo­no­wać się mecha­niką i roz­wo­jem maszyn. Jako kie­rowca firmy Renault star­to­wał w zawo­dach Gordon Bennetta. Na początku XX wieku zain­te­re­so­wał się lot­nic­twem i szybko kupił pierw­szy samo­lot – w jed­nej z pierw­szych wytwórni lot­ni­czych na świe­cie, a na pewno pierw­szej we Francji – Voisin. Henri Farman był pierw­szym pilo­tem, który prze­le­ciał wię­cej niż kilo­metr po obwo­dzie zamknię­tym. W latach 1908 – 1910 wie­lo­krotny rekor­dzi­sta świata w kon­ku­ren­cjach odle­gło­ści, pręd­ko­ści, wyso­ko­ści i dłu­go­trwa­ło­ści lotu. Pierwszy na świe­cie zasto­so­wał w swo­ich samo­lo­tach lotki.
Gabriel Voisin (1880−1973), wycho­wany wraz ze swym bra­tem Charlesem jedy­nie przez matkę, rów­nież ukoń­czył aka­de­mię sztuk pięk­nych, Ecole des Beaux Arts de Lyon w Lyonie i został archi­tek­tem. Jednakże już w latach 1904 – 1905 budo­wał szy­bowce, które holo­wał za samo­cho­dami. W 1905 r. zaczął budowę swo­jego pierw­szego samo­lotu, a wkrótce otrzy­mał zamó­wie­nie na drugą podobną maszynę. Zamawiającym był Louis Blériot, inny fran­cu­ski pio­nier lot­nic­twa, znany z pierw­szego na świe­cie prze­lotu nad kana­łem La Manche w 1909 r. W tym samym, 1905 r., powstał warsz­tat budowy samo­lo­tów znany jako Ateliers d’Aviation Édouard Surcouf, Blériot et Voisin. Występujący w spółce Édouard Surcouf (1862−1938) zaj­mo­wał się w począt­kach XX wieku budową ste­row­ców; na polu samo­lo­tów nie był już póź­niej aktywny. Spółka zbu­do­wała jedy­nie dwa samo­loty – Bleriot II i Bleriot III, raczej nie­zbyt udane. Później została roz­wią­zana, bra­cia Gabriel i Charles Voisin bowiem wyku­pili udziały Blériot w fir­mie i 5 listo­pada 1906 r. zało­żyli nie­wielką fabrykę samo­lo­tów, znaną jako Appareils d’Aviation Les Frères Voisin. Wytwórnia powstała na zachod­nim pary­skim przed­mie­ściu Boulogne-Billancourt. Pierwszy udany samo­lot firmy został obla­tany 30 marca 1907 r. i odtąd zaczęła się pro­duk­cja poje­dyn­czych egzem­pla­rzy, naj­czę­ściej dwu­pła­tow­ców, budo­wa­nych na zamó­wie­nie róż­nych osób. Pierwsze dwa iden­tyczne dwu­pła­towce firmy otrzy­mały nazwy od swo­ich nabyw­ców: Voisin-Delagrange No.1 i Voisin-Farman No.1.
W 1912 r. roz­po­częła się seryjna pro­duk­cja pierw­szego woj­sko­wego samo­lotu, Voisin I – łącz­nie zbu­do­wano 70 takich maszyn dla Francji i kilka sztuk w Rosji, dla rosyj­skiego lot­nic­twa woj­sko­wego. Na początku I wojny świa­to­wej powstało ponad 800 bar­dzo uda­nych samo­lo­tów Voisin III, sto­so­wa­nych jako roz­po­znaw­cze i bom­bowce lek­kie. Później zbu­do­wano około 350 ulep­szo­nych Voisin V. W latach 1916 – 1917 wypro­du­ko­wano ponad 1000 Voisin VIII, które były pod­sta­wo­wymi lek­kimi samo­lo­tami bom­bo­wymi Francji – do czasu wypar­cia ich pod koniec wojny przez Bréguet XIV i Salmson 2A2. Od 1912 r., kiedy to zmarł Charles Voisin, wytwór­nia nosiła nazwę Société Anonyme des Aéroplanes G. Voisin. Niestety jed­nak nie prze­trwała długo. W 1919 r. Gabriel Voisin zde­cy­do­wał się porzu­cić pro­duk­cję lot­ni­czą na rzecz wytwa­rza­nia luk­su­so­wych samo­cho­dów.
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE