Flota linii lot­ni­czych 2019

Europejskie linie lotnicze użytkują 7350 samolotów komunikacyjnych, co stanowi 25% globalnej floty. Na zdjęciu: europejskie samoloty przed terminalem Manchester Airport.

Europejskie linie lot­ni­cze użyt­kują 7350 samo­lo­tów komu­ni­ka­cyj­nych, co sta­nowi 25% glo­bal­nej floty. Na zdję­ciu: euro­pej­skie samo­loty przed ter­mi­na­lem Manchester Airport.

W liniach lot­ni­czych na świe­cie użyt­ko­wa­nych jest 29,8 tys. samo­lo­tów komu­ni­ka­cyj­nych. Posiadają jed­no­ra­zową zdol­ność prze­wo­zową 4 mln pasa­że­rów i 100 tys. ton ładun­ków. Najpopularniejszymi są Airbusy serii A320 (7913 szt.), Boeingi 737, Boeingi 777 i Airbusy A330, a wśród maszyn regio­nal­nych: Embraery E‑Jets (1417) oraz tur­bo­śmi­głowe ATR 42 i 72 oraz Bombardiery Dash 8Q. Największymi flo­tami dys­po­nują: American Airlines (940), Delta Air Lines (909), United Airlines i Southwest Airlines. Europejskie linie lot­ni­cze użyt­kują 7350 samo­lo­tów, z tego naj­wię­cej Airbusów A320 i ATR 72.

Zadania trans­portu powietrz­nego pasa­że­rów i ładun­ków reali­zuje ponad dwa tysiące linii lot­ni­czych. Przewożą dzien­nie 12 mln ludzi i 175 tys. ton ładun­ków, wyko­nu­jąc przy tym 105 tys. rej­sów. W powie­trzu, w każ­dej chwili, znaj­duje się 10 – 15 tys. samo­lo­tów komu­ni­ka­cyj­nych. Długoterminowe pro­gnozy sza­cują, że w ciągu naj­bliż­szych dwóch dekad ruch lot­ni­czy wzro­śnie 2,5‑krotnie, a do jego zabez­pie­cze­nia prze­woź­nicy zaku­pią 44 tys. samo­lo­tów, o war­to­ści 6,8 bln dola­rów.

Flota 2019 w sta­ty­styce

W lipcu 2019 r. w liniach lot­ni­czych na świe­cie użyt­ko­wa­nych było 29 800 samo­lo­tów komu­ni­ka­cyj­nych, o pojem­no­ści 14 i wię­cej miejsc lub zabie­ra­ją­cych ekwi­wa­lentny ładu­nek cargo. Liczba ta nie uwzględ­nia samo­lo­tów zgro­ma­dzo­nych w cen­trach dłu­go­ter­mi­no­wej kon­ser­wa­cji i maszyn dys­po­zy­cyj­nych użyt­ko­wa­nych przez firmy na wła­sne potrzeby. Największymi flo­tami dys­po­nują prze­woź­nicy z Azji i wysp Pacyfiku – 9000 szt. (udział 30%) oraz Ameryki Północnej – 8300. W pań­stwach Europy i byłego ZSRR użyt­ko­wa­nych jest łącz­nie 7350 szt.; Ameryki Południowej – 2300; Bliskiego Wschodu – 1550 i Afryki – 1300. W ran­kingu linii lot­ni­czych pod wzglę­dem wiel­ko­ści floty w pierw­szej dzie­siątce znaj­duje się sze­ściu prze­woź­ni­ków ze Stanów Zjednoczonych, trzech z Chin i jeden z Irlandii. Największymi flo­tami dys­po­nują: American Airlines (940), Delta Air Lines (909), United Airlines (775), Southwest (751), China Southern i China Eastern. Dużo samo­lo­tów mają także euro­pej­scy prze­woź­nicy: Ryanair (444), EasyJet (331), Lufthansa (309), Turkish Airways, British Airways i Aeroflot.
W ran­kingu pro­du­cen­tów pierw­sze miej­sce zaj­muje Boeing – 12 155 samo­lo­tów (udział 40%). Liczba ta obej­muje 387 „uzie­mio­nych” samo­lo­tów Boeing 737 MAX, a także 374 szt. McDonnell Douglasa, wypro­du­ko­wa­nych do czasu prze­ję­cia akty­wów firmy przez Boeinga (1997 r.). Drugie miej­sce zaj­muje Airbus – 10 139 szt. (udział 34%), a kolejne: kana­dyj­ski Bombardier (2081 szt.), bra­zy­lij­ski Embraer (2080), fran­cu­sko-wło­ski ATR (988), ame­ry­kań­ski Hawker Beechcraft, bry­tyj­ski BAE Systems i ukra­iń­ski Antonow. Użytkowane w liniach lot­ni­czych samo­loty są 150 typów i wer­sji. W jed­nym egzem­pla­rzu są eks­plo­ato­wane, m.in: Antonow An-225, An-22, An-140 i NAMC YS-11; po dwa egz.: Airbus A340-500, Antonow An-38, Douglas DC‑8, Tupolew Tu-134, Boeing 747 – 300 i Boeing 727 – 100F. Natomiast w naj­więk­szej licz­bie są użyt­ko­wane samo­loty typu: Boeing 737 – 800 (4804 szt.), Airbus A320 (4135), Airbus A321 (1650), Airbus A319 (1246), Boeing 737 – 700 (1005), Boeing 777 – 300, Airbus A330-300, Boeing 767 – 300 i Boeing 757 – 200.
W okre­sie ostat­nich dwu­na­stu mie­sięcy do służby linio­wej weszło 1700 fabrycz­nie nowych samo­lo­tów, z tego naj­wię­cej: Airbus A320 (400), Airbus A321 (200), Boeing 787 (140), Airbus A350, Boeing 777, Airbus A330, Embraer 175, ATR 72, a także 500 Boeingów 737, z tego 250 szt. wer­sji MAX zostało „uzie­mio­nych”. Natomiast suk­ce­syw­nie były wyłą­czane z eks­plo­ata­cji mało eko­no­miczne maszyny star­szych typów, które w ogra­ni­czo­nym stop­niu speł­niały restryk­cyjne wymogi ochrony śro­do­wi­ska. Najwięcej zostało wyco­fa­nych samo­lo­tów typu: Boeing MD-80 (75), Airbus A340 (24), Boeing 737 Classic (40), Jetstream (34), Fairchild Metro, CRJ 100200, Boeing 757, Airbus A300, Boeing 737 – 200 i Antonow An-26. Należy jed­nak nad­mie­nić, że część wyco­fa­nych samo­lo­tów pasa­żer­skich przej­dzie kon­wer­sję do wer­sji towa­ro­wej i zosta­nie włą­czona do floty cargo.
W ostat­nich mie­sią­cach zakoń­czyła się lub zawie­szona została eks­plo­ata­cja kilku typów samo­lo­tów. Na uwagę zasłu­guje Fokker F28 Fellowship, któ­rego ostat­nim użyt­kow­ni­kiem były kenij­skie linie Fly-SAX. Przewoźnik ten posia­dał jeden samo­lot, który był przy­sto­so­wany do prze­wozu 67 pasa­że­rów (rej. 5Y-EEE). F28 to odrzu­towy samo­lot pasa­żer­ski krót­kiego i śred­niego zasięgu, pro­du­ko­wany w latach 1967 – 1987 przez holen­der­ską firmę Fokker.

Od połowy marca br. 737 MAX mają zawie­szony Certyfikat Typu i nie wyko­nują komer­cyj­nych rej­sów. Na zdję­ciu: wypro­du­ko­wane i „uzie­mie­nie” samo­loty skła­do­wane w ame­ry­kań­skich zakła­dach Boeinga.

Dwunastoletnia flota

Średni wiek samo­lo­tów komu­ni­ka­cyj­nych użyt­ko­wa­nych w liniach lot­ni­czych wynosi 12 lat, a pod wzglę­dem mło­do­ści floty przo­dują linie arab­skie, azja­tyc­kie i euro­pej­skie.
Dysponujące naj­więk­szą licz­bowo flotą prze­woź­nicy azja­tyccy (glo­balny udział 30%) mają samo­loty w śred­nim wieku dzie­się­ciu lat. Wyróżniającymi się pod tym wzglę­dem są duże linie chiń­skie: Hainan Airlines (5,1 lat), China Eastern (6,2) i China Southern oraz Vietnam Airlines (6,0), a także prze­woź­nicy nisko­kosz­towi: indyj­ski GoAir (3,6), VietJetAir (3,7) i IndiGo.
Linie euro­pej­skie (udział 25%) też mają dzie­się­cio­let­nią flotę, głów­nie za sprawą dużej liczby nowych samo­lo­tów w liniach nisko­kosz­to­wych: Wizz Air (5,4 lata), Pobeda (2,6), Ryanair (7,6), easyJet i Norwegian, a także kilku tra­dy­cyj­nych prze­woź­ni­ków (np. Aerofłot i THY Turkish Airlines). Narodowy prze­woź­nik Rosji posiada 242 samo­loty w śred­nim wieku 4,7 lat, a naj­młod­szymi w jego flo­cie są: Boeingi 737NG (2,9) i Airbusy A321. Natomiast Turkish Airways posiada 300 sied­mio­let­nich samo­lo­tów, a naj­młod­szymi są: Boeingi 787 (0,3), Boeingi 777 (5,3) i Airbusy A321. Jeden z naj­więk­szych euro­pej­skich prze­woź­ni­ków Lufthansa dys­po­nuje flotą trzy­stu samo­lo­tów, w śred­nim wieku 11,9 lat, a jego linia nisko­kosz­towa Eurowings – 11,7 lat. Dwa lata star­szą flotę mają naro­dowi prze­woź­nicy Francji (Air France), Wielkiej Brytanii (British Airways) i Włoch (Alitalia).
PLL LOT ma flotę w wieku 9,3 lat, naj­star­szymi są trzy Boeingi 737 – 400 (23 lata) i Embraery 170175 (12,4), a naj­młod­szymi Boeingi 787 (3,6). Z pol­skich prze­woź­ni­ków zde­cy­do­wa­nie naj­młod­szą flotę mają świad­czące loty nisko­kosz­towe i czar­tery tury­styczne linie Ryanair Sun (Buzz), które użyt­kują 24 dwu­let­nie Boeingi 737 – 800. Natomiast naj­star­szą flotą dys­po­nują świad­czące prze­wozy ładun­ków linie Sprint Air (30,1), głów­nie za sprawą samo­lo­tów SAAB 340, pocho­dzą­cych z pro­duk­cji lat 1984 – 1989.
Pod wzglę­dem mło­dego wieku floty przo­dują linie Bliskiego Wschodu (glo­balny udział 5%), które mają ośmio­let­nie samo­loty. Wyróżniającymi się pod tym wzglę­dem są: Emirates Airline, Qatar Airways, Saudi Arabian Airlines i Etihad Airways (ich łączny udział w arab­skiej flo­cie wynosi 50%). Największe w regio­nie linie Emirates użyt­kują 268 samo­lo­tów A380 i B777, mają­cych śred­nio 6,6 lat, a w port­felu zamó­wień jest kolej­nych 230 szt., w tym 150 Boeingów 777X. Drugi z prze­woź­ni­ków Qatar Airways posiada 222 samo­loty w śred­nim wieku 6,1 lat, głów­nie za sprawą nowych: Airbusów A350 (2,1) i Boeingów 787.
Portfel zamó­wień tego prze­woź­nika jest impo­nu­jący i wynosi 195 szt., w tym 60 Boeingów 777X. Najmłodszą flotą dys­po­nuje naro­dowy prze­woź­nik Arabii Saudyjskiej Saudi Arabian Airlines, który użyt­kuje 153 pię­cio­let­nie samo­loty oraz dru­gie linie z Zjednoczonych Emiratów Arabskich Etihad Airways dys­po­nu­jące flotą 115 sze­ścio­let­nich samo­lo­tów. Zdecydowanie naj­star­sza flota samo­lo­tów arab­skich użyt­ko­wana jest w naj­więk­szych irań­skich liniach: Iran Aseman Airlines (25,9), Iran Air (21,3 lat) i Mahan Air (25,8), głów­nie za sprawą dużej liczby trzy­dzie­sto­let­nich Airbusów A300/310.
Średni wiek floty użyt­ko­wa­nej w liniach Ameryki Północnej (glo­balny udział 28%) jest w prze­dziale 13 – 14 lat. Największe linie lot­ni­cze świata American Airlines mają samo­loty w wieku 10,9 lat, a kolejne dwie Delta Air Lines i United Airlines – po 15 lat (dużo star­szych Boeingów 757 i 767). Kilkunastoletnimi flo­tami dys­po­nują także naj­więksi ame­ry­kań­scy prze­woź­nicy nisko­kosz­towi: Southwest Airlines (11,6), Allegiant Air (13,5), JetBlue Airways, a także linie regio­nalne: SkyWest Airlines (11,7), Envoy Air i eks­plo­atu­jące w dużych licz­bach samo­loty Embraer ERJ: Piemont Airlines (19,8) i ExpressJet.
Najstarsze samo­loty znaj­du­jące się w wypo­sa­że­niu linii lot­ni­czych mają nawet 30 i wię­cej lat. Do lot­ni­czych old­ti­me­rów należą m.in.: McDonnell Douglas DC‑8, DC‑9 i DC-10; Boeingi 727 i 737 – 200 oraz pocho­dzące z radziec­kich wytwórni: Antonow An-24, An-26 i An-12; Iljuszyn Ił-18 i Ił-62; Jakowlew Jak-40 i Tupolew Tu-134.

2310 samo­lo­tów cargo

Zdecydowanie naj­star­sza flota użyt­ko­wana jest w liniach lot­ni­czych cargo. Wynika to z faktu, że więk­szość samo­lo­tów towa­ro­wych jest po kon­wer­sji z maszyn pasa­żer­skich. Ich prze­bu­dowa odbywa się przy sto­sun­kowo niskich kosz­tach, w porów­na­niu do ceny fabrycz­nie nowych. Ogółem w lipcu 2019 r. w eks­plo­ata­cji znaj­do­wało się 2310 samo­lo­tów towa­ro­wych, z tego 1970 szt. z napę­dem odrzu­to­wym. Stanowią one 8% świa­to­wej floty. Wśród samo­lo­tów o udźwigu powy­żej 10 ton naj­po­pu­lar­niej­szymi są: Boeingi 747F (300 szt.), 757F (311), 767F (307), 777F (164), 737F i MD-11; Airbusy A300 i A310; rosyj­skie Ił-76 oraz ukra­iń­skie An-12 i An-124.
Aktualna oferta pro­duk­cyjna Boeinga obej­muje nowe samo­loty towa­rowe typu 747 – 8F, 777F i 767F, a Airbusa A330-200F. W eks­plo­ata­cji znaj­duje się także 340 samo­lo­tów tur­bo­śmi­gło­wych, z tego: 125 szt. o udźwigu do 3 ton; 85 szt. do 5 ton i 130 szt. do 8 ton. Głównie są to maszyny typu: Antonow An-26 (90 szt.), ATR 72F, ATR 42F i SAAB 340.
Średni wiek samo­lo­tów towa­ro­wych wynosi 20 lat, ale jest wielu prze­woź­ni­ków, któ­rych flota ma 30 i wię­cej lat (np. ukra­iń­ski Cavoc Air eks­plo­atuje 7 pięć­dzie­się­cio­let­nich An-12). Największy prze­woź­nik kurier­ski FedEx Express użyt­kuje 416 samo­lo­tów w śred­nim wieku 21,1 lat, głów­nie za sprawą dużej liczby maszyn star­szych typów: 29 DC-10 (41 lat), 109 Boeing 757 (27,9) i 33 ATR 72 (27,8). Ponadto, we flo­cie FedEx znaj­duje się jesz­cze: 67 A300 (24 lata), 56 MD-11 (26), 42 Boeing 777 (6) i 77 B767 (2,9). Przewoźnik ten inten­syw­nie uno­wo­cze­śnia swoją flotę, a port­fel jego zamó­wień, oprócz pro­wa­dzo­nej kon­wer­sji, obej­muje także zakup 90 nowych, w tym: 47 Boeingów 767 – 300ERF, 13 B777F i 30 ATR 72 – 600F. Aktualnie naj­star­szym samo­lo­tem w jego flo­cie jest 48,5‑letni Douglas DC-10 – 10F, rej N368FE. Został wypro­du­ko­wany 9 marca 1971 r., a do 1997 r. jako pasa­żer­ski był użyt­ko­wany w liniach United Airlines.
Drugi z naj­więk­szych na świe­cie prze­woź­ni­ków kurier­skich UPS United Parcel Service użyt­kuje 255 samo­lo­tów o śred­nim wieku 19,6 lat, ame­ry­kań­ski ABX Air mający 22 Boeingi 767F – 32,7‑letnią, a Amerijet International – 30,5‑letnią. Na uwagę zasłu­guje też ukra­iń­ski Antonov Airlines, spe­cja­li­zu­jący się w trans­por­cie ładun­ków o bar­dzo dużej masie i wymia­rach. Średni wiek jego floty wynosi 24 lata, a naj­star­szymi są naj­więk­sze samo­loty trans­por­towe świata An-225 (30,7), An-22A (45,4) i An-124 (29,1).

Transportowe giganty: An-225, A380 i An-22A

Największymi samo­lo­tami użyt­ko­wa­nymi w liniach lot­ni­czych są: Antonow An-225 i Airbus A380-800, a wśród maszyn tur­bo­śmi­gło­wych Antonow An-22A.
Użytkowany przez ukra­iń­skiego prze­woź­nika Antonow Airlines jeden gigan­tyczny An-225, rej. UR-82060, powstał w latach osiem­dzie­sią­tych w ramach radziec­kiego pro­gramu kosmicz­nego, głów­nie do prze­wozu na miej­sce startu 70-tono­wego waha­dłowca Buran i seg­men­tów rakiet nośnych Energia. Został zbu­do­wany na bazie seryj­nie pro­du­ko­wa­nego An-124. Kadłub wydłu­żono o 15 m poprzez doda­nie dwóch nowych seg­men­tów. Podobnie wyko­rzy­stano skrzy­dła zwięk­sza­jąc cał­ko­witą roz­pię­tość o 15 m poprzez doda­nie nowego cen­tro­płata, na któ­rego koń­cach umo­co­wano gon­dole dodat­ko­wych sil­ni­ków. An-225 dys­po­nuje masą star­tową 640 ton, pokła­dem towa­ro­wym o kuba­tu­rze 1300 m³ do któ­rego można zała­do­wać 250 ton cargo. Zasięg mak­sy­malny bez obcią­że­nia wynosi 15,4 tys. km, a z ładun­kiem 200 ton – 4 tys. km. Długość kadłuba wynosi 84 m, roz­pię­tość skrzy­deł 88 m, a zespół napę­dowy w skła­dzie sze­ściu sil­ni­ków D‑18T, o łącz­nym ciągu 1380 kN, umoż­li­wia lot z pręd­ko­ścią 850 km/h.

  • Jerzy Liwiński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE