DEZAMET dostar­czy kolejną par­tię amu­ni­cji 155 mm

Polscy artylerzyści od grudnia 2016 r. wykorzystują podczas strzelań szkoleniowych ze 155 mm armatohaubic samobieżnych Krab wyłącznie amunicję dostarczoną przez Zakłady Metalowe DEZAMET S.A. Jej rosnące dostawy pozwolą nie tylko na prowadzenie intensywnego szkolenia, ale także tworzenie zapasów. Na mniejszym zdjęciu: pociski OFd MKM, zapalnik KZ984, zapłonnik i zestaw modułowych ładunków miotających 6×TC-F (maksymalny).

Polscy arty­le­rzy­ści od grud­nia 2016 r. wyko­rzy­stują pod­czas strze­lań szko­le­nio­wych ze 155 mm arma­to­hau­bic samo­bież­nych Krab wyłącz­nie amu­ni­cję dostar­czoną przez Zakłady Metalowe DEZAMET S.A. Jej rosnące dostawy pozwolą nie tylko na pro­wa­dze­nie inten­syw­nego szko­le­nia, ale także two­rze­nie zapa­sów. Na mniej­szym zdję­ciu: poci­ski OFd MKM, zapal­nik KZ984, zapłon­nik i zestaw modu­ło­wych ładun­ków mio­ta­ją­cych 6×TC‑F (mak­sy­malny).

Rosnąca liczba 155 mm arma­to­hau­bic samo­bież­nych Krab w pod­od­dzia­łach Wojsk Rakietowych i Artylerii – na koniec 2019 r. w linii było ich już 48 – gene­ruje także zwięk­szone potrzeby w zakre­sie amu­ni­cji. Jej sys­te­ma­tyczne dostawy są nie­zbędne nie tylko ze względu na pro­ces szko­le­nia, który w pierw­szych mie­sią­cach po prze­ję­ciu nowego sprzętu zwy­kle jest bar­dzo inten­sywny, a póź­niej bie­żące pod­trzy­ma­nie umie­jęt­no­ści arty­le­rzy­stów, ale także koniecz­ność utwo­rze­nia zapa­sów, w tym mobi­li­za­cyj­nych. Należy wszak pamię­tać, że to nowy kali­ber w histo­rii współ­cze­snego Wojska Polskiego i zapasy należy budo­wać od pod­staw. W ślad za pro­gra­mem Krab uru­cho­miono pro­gram amu­ni­cyjny. Dzięki temu już dziś, wcho­dzące w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej, Zakłady Metalowe DEZAMET S.A. są w sta­nie zabez­pie­czyć potrzeby Sił Zbrojnych RP w zakre­sie zasad­ni­czych typów amu­ni­cji bojo­wej 155 mm z poci­skiem odłam­kowo-burzą­cym z gazo­ge­ne­ra­to­rem i bez oraz ich odmian ćwi­czeb­nych i tre­nin­go­wych. A już nie­długo same poci­ski będą cał­ko­wi­cie powsta­wały w Polsce.

W grud­niu 2019 r. zakłady z Nowej Dęby zawarły z Inspektoratem Uzbrojenia dwie duże umowy doty­czące pro­duk­cji i dostaw amu­ni­cji, w tym – naj­więk­szą w dotych­cza­so­wej histo­rii pro­gramu amu­ni­cji do Krabów – na dwa typy amu­ni­cji odłam­kowo-burzą­cej. Jest to już trze­cia umowa zawarta przez Zakłady Metalowe DEZAMET S.A. z Ministerstwem Obrony Narodowej, zwią­zana z amu­ni­cją arty­le­ryj­ską 155 mm. Pierwszą pod­pi­sano 11 lipca 2014 r. i doty­czyła dostawy 2000 kom­ple­tów bojo­wej amu­ni­cji odłam­kowo-burzą­cej wraz z modu­ło­wymi ładun­kami mio­ta­ją­cymi BC‑E i TC‑F – bez gazo­ge­ne­ra­tora EOFd MKM i z gazo­ge­ne­ra­to­rem EOFd MKM DV (po 1000 sztuk). Zamówienie objęło także amu­ni­cję tre­nin­gową, ćwi­czebną (szkolną) i prze­kroje, a jego łączna war­tość wynio­sła ok. 47 mln PLN brutto. Została ona zre­ali­zo­wana pod koniec 2015 r. Kolejna została pod­pi­sana 7 paź­dzier­nika 2016 r. i tym razem doty­czyła, po uwzględ­nie­niu pod­pi­sa­nego 19 marca 2018 r. aneksu, 11 000 kom­ple­tów bojo­wej amu­ni­cji odłam­kowo-burzą­cej – 6000 bez gazo­ge­ne­ra­tora i 5000 z gazo­ge­ne­ra­to­rem oraz zesta­wów modu­ło­wych ładun­ków mio­ta­ją­cych. Jej war­tość wynio­sła ok. 203 mln PLN brutto, a dostawy w jej ramach zakoń­czono w pierw­szym kwar­tale 2019 r.

Trzecia, rów­nież wie­lo­let­nia, umowa została zawarta 9 grud­nia 2019 r. Z ramie­nia Inspektoratu Uzbrojenia sygno­wał ją szef tej insty­tu­cji gen. bryg. Dariusz Pluta, zaś Zakładów Metalowych DEZAMET S.A. pre­zes Tomasz Wawrzkowicz i czło­nek zarządu Jerzy Deruś. Na uro­czy­sto­ści obecni byli także sekre­tarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Marek Łapiński i wice­pre­zes zarządu Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. Sebastian Chwałek.

Grudniowe zamó­wie­nie ma war­tość 421,5 mln PLN brutto i obej­muje dostawę 24 000 kom­ple­tów bojo­wej amu­ni­cji odłam­kowo-burzą­cej kal. 155 mm – 18 000 bez gazo­ge­ne­ra­tora EOFd MKM i 6000 z gazo­ge­ne­ra­to­rem EOFd MKM DV. W skład każ­dego kom­pletu wcho­dzi: pocisk OFd MKM lub OFd MKM DV z gło­wi­co­wym zapal­ni­kiem ude­rze­nio­wym KZ984, zestaw modu­ło­wych ładun­ków mio­ta­ją­cych i zapłon­nik M82G. Podobnie jak było to w przy­padku dwóch poprzed­nich par­tii, w kom­ple­cie z każ­dym poci­skiem bez gazo­ge­ne­ra­tora będą dostar­czone po dwa ładunki dol­nych stref dono­śno­ści BC‑E i cztery gór­nych stref dono­śno­ści TC‑F, zaś wraz z poci­skiem z gazo­ge­ne­ra­to­rem sześć TC‑F. Dostawy mają zostać zre­ali­zo­wane w latach 2020–
–2022, a do końca tego roku ma zostać wypro­du­ko­wa­nych i prze­ka­za­nych zama­wia­ją­cemu 4000 kom­ple­tów amu­ni­cji z gazo­ge­ne­ra­to­rem i 6000 bez gazo­ge­ne­ra­tora. Umowa pre­cy­zuje także warunki i zasady zwią­zane z kon­ty­nu­acją pro­cesu usta­no­wie­nia poten­cjału pro­duk­cyj­nego amu­ni­cji 155 mm w Polsce. Zakładają one wdro­że­nie do pro­duk­cji seryj­nej kor­pusu i dna poci­sku oraz dostawy kom­plet­nych poci­sków od 2021 r.

Właśnie kolejne pro­jekty zwią­zane z postę­pami pro­cesu polo­ni­za­cji pro­duk­cji amu­ni­cji 155 mm zapla­no­wane przy oka­zji reali­za­cji umowy, czy­nią z kon­traktu pod­pi­sa­nego 9 grud­nia 2019 r. wyda­rze­nie prze­ło­mowe. Wiele bowiem wska­zuje, że w cza­sie jej obo­wią­zy­wa­nia w cało­ści zre­ali­zo­wane zostaną trzy z czte­rech zapla­no­wa­nych eta­pów polo­ni­za­cji jej pro­duk­cji, a w 2021 r. ZM DEZAMET S.A., m.in. dzięki współ­pracy innych firm pol­skiego prze­my­słu obron­nego, uzy­ska zdol­ność do peł­nej pro­duk­cji poci­sków OFd MKM i OFd MKM DV oraz ich odmian ćwi­czeb­nych i tre­nin­go­wych.

Od mon­tażu do pro­duk­cji

Choć zagad­nie­nia zwią­zane z zaku­pem licen­cji na pro­duk­cję amu­ni­cji 155 mm przez Zakłady Metalowe DEZAMET S.A. z Nowej Dęby, a także kolej­nymi eta­pami jej wdra­ża­nia, zostały już szcze­gó­łowo omó­wione na łamach „Wojska i Techniki” (nr 1/2015 i 9/2017), wypada jed­nak pokrótce je przy­po­mnieć, zanim przej­dziemy do zapre­zen­to­wa­nia nowo­ści tego pro­gramu.
Po for­mal­nej reak­ty­wa­cji w 2008 r. pro­gramu dywi­zjo­no­wego modułu ognio­wego 155 mm arma­to­hau­bic samo­bież­nych Regina, któ­rego lide­rem jest Huta Stalowa Wola S.A., w zarzą­dzie ZM DEZAMET S.A. poja­wiła się idea zaofe­ro­wa­nia Wojsku Polskiemu kom­ple­men­tar­nego do dział sys­temu amu­ni­cji 155 mm. Za nie­odzowny w tym celu uznano zakup licen­cji za gra­nicą. Po ana­li­zie dostęp­nych na rynku roz­wią­zań i wstęp­nych roz­mo­wach z poten­cjal­nymi part­ne­rami, osta­tecz­nie zde­cy­do­wano się na pod­ję­cie współ­pracy ze sło­wacką firmą ZVS hol­ding, a.s. z Dubnicy nad Váhom (w 2015 r. weszła w skład grupy prze­my­sło­wej MSM Group, s.r.o., nale­żą­cej do cze­sko-sło­wac­kiego pry­wat­nego hol­dingu Czechoslovak Group, a.s.), z którą 9 grud­nia 2010 r. pod­pi­sana została umowa licen­cyjna. Z pol­skiej strony jej sygna­ta­riu­szami były ZM DEZAMET S.A. i Bumar Sp. z o.o., a prze­wi­dy­wała ona uru­cho­mie­nie w Polsce pro­duk­cji nowo­cze­snego, zgod­nego ze stan­dar­dami JBMoU (Joint Ballistic Memorandum of Understanding), sys­temu amu­ni­cji 155 mm, obej­mu­ją­cego dwa rodzaje poci­sków odłam­kowo-burzą­cych: z gazo­ge­ne­ra­to­rem (BB), ozna­cza­nego przez pro­du­centa OFd MKM DV i bez gazo­ge­ne­ra­tora (HB), noszą­cego ozna­cze­nie OFd MKM, a także ich odmian ćwi­czeb­nych i tre­nin­go­wych oraz prze­kro­jów. Każdy pocisk bojowy został wypo­sa­żony w zapal­nik ude­rze­niowy KZ984. W skład sys­temu amu­ni­cyj­nego wcho­dzą także modu­łowe ładunki mio­ta­jące: dol­nych (1 i 2) stref dono­śno­ści BC‑E (zie­lone) i gór­nych (od 3 do 6) stref dono­śno­ści TC‑F (srebrne). Programem polo­ni­za­cji miały kie­ro­wać ZM DEZAMET S.A., uczest­ni­kami zaś polo­ni­za­cji, oprócz zakła­dów z Nowej Dęby, miały być rów­nież inne spółki prze­my­słu obron­nego: Zakłady Chemiczne Nitro-Chem S.A. z Bydgoszczy, Zakłady Metalowe Kraśnik Sp. z o.o. (od 2012 r. MESKO S.A. Oddział Zamiejscowy w Kraśniku) i Zakłady Produkcji Specjalnej Pionki Sp. z o.o. (od 2012 r. MESKO S.A. Oddział Zamiejscowy w Pionkach). Zapisy umowy okre­ślały, że pro­duk­cja w Polsce poszcze­gól­nych ele­men­tów skła­do­wych amu­ni­cji będzie wdra­żana eta­pami, które ini­cjo­wane będą, gdy znaj­dzie to uza­sad­nie­nie tech­niczne i eko­no­miczne. Ustalono, że pro­ces polo­ni­za­cji będzie prze­bie­gał w nastę­pu­ją­cych eta­pach:

  • 1. etap – uru­cho­mie­nie pro­duk­cji zapal­nika,
  • 2. etap – wdro­że­nie ela­bo­ra­cji poci­sku mate­ria­łem kru­szą­cym i uru­cho­mie­nie pro­duk­cji zespołu gazo­ge­ne­ra­tora,
  • 3. etap – uru­cho­mie­nie wytwa­rza­nia sko­rupy i dna poci­sku.

Pierwszy etap polo­ni­za­cji pro­duk­cji amu­ni­cji 155 mm, doty­czący wdro­że­nia do pro­duk­cji w kraju zapal­nika KZ984, zre­ali­zo­wano w Dezamecie jesz­cze w 2013 r. Z pew­no­ścią wdro­że­nie do pro­duk­cji zapal­nika potwier­dziło zaan­ga­żo­wa­nie ZM DEZAMET S.A. w pro­gram amu­ni­cyjny i poskut­ko­wało zapro­sze­niem firmy, pod koniec 2013 r., do nego­cja­cji umowy na dostawę nowej amu­ni­cji z Inspektoratem Uzbrojenia MON. Jednym z wymo­gów posta­wio­nych wów­czas przez Ministerstwo Obrony Narodowej przed dostawcą amu­ni­cji było jak naj­szyb­sze osią­gnię­cie zdol­no­ści do jej wytwa­rza­nia w kraju. W związku z tym ZM DEZAMET S.A. zło­żyły w IU w 2014 r. har­mo­no­gram polo­ni­za­cji. Zakładał on polo­ni­za­cję pro­duk­cji amu­ni­cji 155 mm (zgodną z umową licen­cyjną) do końca 2018 r. i miał być reali­zo­wany w trak­cie dostaw kolej­nych par­tii amu­ni­cji, które miały być więk­sze od pierw­szej, liczą­cej nie­wiele ponad 2000 kom­ple­tów (wli­cza­jąc amu­ni­cję ćwi­czebną, tre­nin­gową i prze­kroje). Stąd uza­sad­niona eko­no­micz­nie miała stać się reali­za­cja nie­zbęd­nych inwe­sty­cji w innych zakła­dach.

Równolegle z dosta­wami amu­ni­cji pierw­szej par­tii, w latach 2014 – 2015, pro­wa­dzony był pro­ces cer­ty­fi­ka­cji obu rodza­jów poci­sków bojo­wych i sys­temu ładun­ków mio­ta­ją­cych, a także opra­co­wy­wa­nia tabel strzel­ni­czych do arma­to­hau­bicy Krab. Ostatecznie cer­ty­fi­katy (Z/27/41/2015 MON i Z/27/42/2015 MON) nabo­jom z oboma rodza­jami poci­sków Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia wydał 7 grud­nia 2015 r.

  • Andrzej Kiński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE