Curtiss Model 75 cz.1

Curtiss Model 75

Curtiss Model 75

Samolot myśliw­ski Curtiss Model 75, w ame­ry­kań­skim lot­nic­twie znany pod ozna­cze­niem P-36, a na eks­port ofe­ro­wany jako Hawk 75 i 75A, został skon­stru­owany w poło­wie lat 30. W Stanach Zjednoczonych szybko wyparł go inny myśli­wiec Curtissa – P-40, ale w innych kra­jach słu­żył przez wiele lat i uczest­ni­czył w dzia­ła­niach bojo­wych na róż­nych fron­tach. Był pierw­szym ame­ry­kań­skim myśliw­cem, na któ­rym zgło­szono zestrze­le­nie nie­miec­kiego samo­lotu – i pierw­szym, któ­rego pro­duk­cja prze­kro­czyła 1000 egzem­pla­rzy.

W dru­giej poło­wie lat 20. XX wieku pod­sta­wo­wymi myśliw­cami US Army Air Corps (USAAC) były dwu­pła­towe P-1 i P-6, nazy­wane Hawk (jastrząb). Samoloty zostały skon­stru­owane w fir­mie Curtiss Aeroplane and Motor Company (od 1929 r. Curtiss-Wright Corporation, Aeroplane Division) w Buffalo w sta­nie Nowy York – jed­nej z naj­star­szych ame­ry­kań­skich wytwórni lot­ni­czych. Na początku lat 30. pozy­cja Curtissa jako głów­nego dostawcy myśliw­ców dla USAAC ule­gła zachwia­niu, gdy firma Boeing skon­stru­owała naj­pierw dwu­pła­towy myśli­wiec P-12, a następ­nie jed­no­pła­towy P-26. Ten drugi był pierw­szym ame­ry­kań­skim seryj­nym myśliw­cem w ukła­dzie jed­no­płata o cał­ko­wi­cie meta­lo­wej kon­struk­cji, jed­nak wie­loma roz­wią­za­niami tech­nicz­nymi wciąż tkwił w poprzed­niej epoce: miał stałe pod­wo­zie, odkrytą kabinę pilota i skrzy­dła usztyw­nione nacią­gami. Szybki postęp w roz­woju tech­niki lot­ni­czej spra­wił, że P-26 oka­zał się prze­sta­rzały jesz­cze zanim tra­fił do jed­no­stek bojo­wych. Zaprezentowane wkrótce po nim kon­ku­ren­cyjne jed­no­pła­towe myśliwce Boeing YP-29 i Curtiss XP-31 nie ofe­ro­wały zna­czą­cego postępu i nie zostały zaak­cep­to­wane do pro­duk­cji. XP-31 był pierw­szym jed­no­pła­to­wym myśliw­cem skon­stru­owa­nym w fir­mie Curtiss. Jedyny zbu­do­wany pro­to­typ został wpraw­dzie zaku­piony przez USAAC, ale z powodu sła­bych osią­gów nie wzbu­dził więk­szego zain­te­re­so­wa­nia.

Model 75

W paź­dzier­niku 1934 r. w fir­mie Curtiss roz­po­częto pro­jek­to­wa­nie nowego myśliwca, ozna­czo­nego Model 75. Jego głów­nym kon­struk­to­rem był Donovan R. Berlin, który prze­szedł do Curtissa z firmy Northrop. Berlin opra­co­wał nowo­cze­sny wol­no­no­śny dol­no­płat o cał­ko­wi­cie meta­lo­wej pół­sko­ru­po­wej kon­struk­cji (jedy­nie stery i lotki były kryte płót­nem), z cho­wa­nym trój­ko­ło­wym pod­wo­ziem z kół­kiem ogo­no­wym i zakrytą kabiną pilota. Do napędu zasto­so­wano 14-cylin­drowy sil­nik gwiaz­dowy Wright GR-1670 – 5 Twin Whirlwind o mocy 775 hp, z trój­ło­pa­to­wym meta­lo­wym śmi­głem prze­sta­wial­nym Hamilton Standard. Uzbrojenie miało się skła­dać z dwóch kara­bi­nów maszy­no­wych umiesz­czo­nych w kadłu­bie pomię­dzy sil­ni­kiem a kabiną – jed­nego kal. 12,7 mm i jed­nego kal. 7,62 mm lub dwóch kal. 7,62 mm – ale w pro­to­ty­pie nie zostało zain­sta­lo­wane. Jak więk­szość ówcze­snych myśliw­ców, Model 75 nie miał żad­nej ochrony pilota ani zbior­ni­ków paliwa. Budowę pro­to­typu (nr fabr. 11923) roz­po­częto w listo­pa­dzie 1934 r. Pół roku póź­niej, 15 maja 1935 r. (według innych źró­deł w kwiet­niu), ozna­czony cywilną reje­stra­cją X17Y pro­to­typ Modelu 75 został obla­tany przez fabrycz­nego pilota doświad­czal­nego, Henry’ego Lloyda Childa.
Tymczasem w stycz­niu 1935 r. Air Corps Materiel Division ogło­sił kon­kurs na nowy samo­lot myśliw­ski (pości­gowy – pur­suit – jak go wów­czas okre­ślano). Bardzo ogól­ni­kowo sfor­mu­ło­wane wyma­ga­nia mówiły m.in. o wyso­kich osią­gach, dobrych wła­sno­ściach lot­nych i zwrot­no­ści, a także o cał­ko­wi­cie meta­lo­wej kon­struk­cji, wol­no­no­śnych skrzy­dłach, zakry­tej kabi­nie i cho­wa­nym pod­wo­ziu. Do napędu miał słu­żyć sil­nik o mocy około 1000 hp. Chęć udziału w kon­kur­sie wyra­ziły firmy Curtiss, Northrop i Seversky. Każda z nich miała na wła­sny koszt zbu­do­wać i dostar­czyć do prób po jed­nym pro­to­ty­pie. Firma Lockheed prze­ży­wała w tym okre­sie kry­zys finan­sowy i w ogóle nie była brana pod uwagę. Spośród naj­więk­szych wytwórni lot­ni­czych zabra­kło nato­miast Boeinga, który po nie­po­wo­dze­niu myśliwca YP-29 sku­pił się na roz­woju cięż­kich bom­bow­ców XB-15 i B-17.
Pod koniec maja pro­to­typ Modelu 75 przy­le­ciał do bazy Wright Field koło Dayton w Ohio w celu prze­pro­wa­dze­nia prób porów­naw­czych. Ponieważ żaden z pozo­sta­łych kon­ku­ren­tów nie był gotowy w wyzna­czo­nym na 27 maja ter­mi­nie, więc USAAC prze­su­nął roz­strzy­gnię­cie kon­kursu na sier­pień. Zanim to nastą­piło, 30 lipca pod­czas jed­nego z lotów prób­nych pro­to­typ myśliwca Northrop 3A został utra­cony w wypadku. Z kolei samo­lot zapro­po­no­wany przez nie­wielką firmę Wedell-Williams nigdy nie wyszedł poza fazę wstęp­nego szkicu, choć w paź­dzier­niku 1935 r. USAAC zamó­wił kom­plet doku­men­ta­cji pro­jek­to­wej pod ozna­cze­niem woj­sko­wym XP-34. W tej sytu­acji na placu boju pozo­stały jedy­nie samo­loty Curtiss Model 75 i Seversky SEV-1XP.

  • Leszek A. Wieliczko

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE