Zapisz się do naszego new­slet­tera

Wybierz listę(y):

ZAPOMNIAŁEŚ HASŁA?

Chrzest bojowy Sił Powietrznych Argentyny

LAI_2_2016_ARGENTYNA

IA 58 Pucara – samo­lot sztur­mowy i prze­ciw­par­ty­zancki, uży­wany przez Siły Powietrzne Argentyny od 1975 r. do chwili obec­nej (zbu­do­wano 110 sztuk, z któ­rych część wyeks­por­to­wano).

Argentyna jest ósmym pod wzglę­dem wiel­ko­ści powierzchni pań­stwem świata, leżą­cym na połu­dniu kon­ty­nentu ame­ry­kań­skiego. Z uwagi na poło­że­nie geo­gra­ficzne, kraj ten znaj­do­wał się dość daleko od przo­du­ją­cych ośrod­ków roz­woju prze­my­słu lot­ni­czego. Jednak nie­od­parta chęć lata­nia, obecna wśród pio­nie­rów argen­tyń­skiego lot­nic­twa od XIX wieku, dała silny impuls do importu nowych tech­no­lo­gii.

Historia Fuerza Aerea Argentyna

Pierwsze kroki argen­tyń­skiego lot­nic­twa woj­sko­wego zostały posta­wione jesz­cze w XIX wieku, w cza­sie jed­nej z wielu wojen mają­cych miej­sce w tym stu­le­ciu. W trak­cie wojny z Paragwajem 6 lipca 1866 r. pol­ski inży­nier Robert Adolf Chodasiewicz, słu­żący w armii argen­tyń­skiej w stop­niu kapi­tana wzniósł się w balo­nie na uwięzi w celu roz­po­zna­nia pozy­cji arty­le­rii para­gwaj­skiej. Został tym samym pierw­szym argen­tyń­skim woj­sko­wym oraz pierw­szym czło­wie­kiem w Ameryce Łacińskiej, który latał balo­nem. Kilkadziesiąt lat póź­niej pierw­szym pilo­tem, który wyko­nał lot samo­lo­tem napę­dza­nym sil­ni­kiem w Argentynie został Henry Brégi (6 lutego 1910 r.). Lot odbył się w oko­licy Longchamps w pro­win­cji Buenos Aires, trwał 16 min i 45 s; samo­lot Voisin osią­gnął wyso­kość 60 m i roz­wi­nął śred­nią pręd­kość 50 kilo­me­trów na godzinę.
Biorąc pod uwagę szybki roz­wój tech­niczny lot­nic­twa w Europie, pomysł uży­cia samo­lo­tów do zadań woj­sko­wych zaczął zdo­by­wać szer­sze popar­cie. Dlatego też już 10 sierp­nia 1912 r. pre­zy­dent Argentyny dr Roque Sáenz Peña pod­pi­sał dekret sank­cjo­nu­jący utwo­rze­nie Oficerskiej Szkoły Lotniczej. Szkoła powstała w El Palomar, na tere­nie zaj­mo­wa­nym wcze­śniej przez 2. Grupę Artylerii Konnej. Po roz­po­czę­ciu dzia­łal­no­ści przez pla­cówkę, zarzą­dzaną począt­kowo przez Aeroklub Argentyny, roz­po­częto nabór ofi­ce­rów armii chęt­nych do prze­szko­le­nia w nowej spe­cjal­no­ści lot­nika woj­sko­wego. Naukę lata­nia pro­wa­dzono na samo­lo­tach Bleriot XI i Farman. W 1914 r. nazwę pla­cówki zmie­niono na Wojskową Szkołę Lotnictwa (Escuela Militar de Aviación)..
Marynarka Wojenna Argentyny roz­po­częła roz­wój wła­snego lot­nic­twa rów­nież w 1912 r. Już w 1916 r. Marynarka zało­żyła jed­nostkę nazwaną Parque y Escuela de Aerostación y Aviación de la Armada w Fuerte Barragán, bazie mor­skiej nie­opo­dal mia­sta La Plata w pro­win­cji Buenos Aires. W ten spo­sób już w 1916 r. wła­sne oddziały lot­ni­cze posia­dały dwa rodzaje sił zbroj­nych Argentyny.
21 marca 1919 r. utwo­rzono Dowództwo Lotniczej Służby Armii (Dirección del Servicio Aeronáutico del Ejército). Mniej wię­cej w tym samym cza­sie do Argentyny przy­była wło­ska misja woj­skowa z wła­snymi samo­lo­tami – pię­cioma myśliw­skimi Ansaldo Balilla, czte­rema Caproni Ca.33 i dwoma bom­bo­wymi SAML Aviatik. Postrzegając Argentynę jako dobry rynek zbytu dla wła­snych maszyn, rów­nież Francja odde­le­go­wała woj­skową misję z samo­lo­tami kra­jo­wej pro­duk­cji, w tym trzema SPAD SVII i XIII, sze­ścioma Caudron GIII oraz dwoma Nieuport 28C-1 Bebé.
23 lutego 1920 r. Dowództwo Lotniczej Służby Armii zre­or­ga­ni­zo­wano two­rząc Służbę Lotniczą Armii (Servicio Aeronáutico del Ejército). Prawie rok póź­niej, 23 stycz­nia 1922 r. w bazie El Palomar koło Buenos Aires utwo­rzono Grupo 1 de Aviación (1. Grupę Lotniczą). Pod koniec 1922 r. 1. Grupa w ramach szko­le­nia w nawi­ga­cji wyko­nała kilka dale­ko­dy­stan­so­wych prze­lo­tów, w któ­rych wzięły udział cztery eska­dry star­tu­jące z El Palomar. Jedna z eskadr obser­wa­cyj­nych pole­ciała do pro­win­cji Jujuy, 1350 km na pół­noc. Z kolei eska­dra bom­bowa wyru­szyła w kie­runku pół­nocno-wschod­nim, do odle­głej o 850 km pro­win­cji Misiones. Najdalszy prze­lot stał się udzia­łem jed­nej z eskadr myśliw­skich, któ­rej samo­loty poko­nały aż 2100 km do poło­żo­nej na połu­dniu kraju pro­win­cji Santa Cruz. Inna eska­dra myśliw­ska pole­ciała 1000 km na zachód, do pro­win­cji Mendoza.
Powstanie 1. Grupy Lotniczej spo­wo­do­wało cza­sowe zawie­sze­nie dzia­łal­no­ści Wojskowej Szkoły Lotnictwa. 26 stycz­nia 1925 r. ponow­nie roz­po­częto szko­le­nie per­so­nelu lata­ją­cego przy uży­ciu samo­lo­tów Avro 504K i Bristol F2B. W tym samym roku w bazie Paraná w pro­win­cji Entre Rios powstała Grupo 3 de Observación (3. Grupa Rozpoznawcza), na któ­rej sta­nie zna­la­zły się samo­loty Bristol F2B oraz Bréguet XIX. Dekada lat dwu­dzie­stych ubie­głego wieku zapi­sała się w histo­rii lot­nic­twa wie­loma rekor­do­wymi prze­lo­tami; w tej dzie­dzi­nie argen­tyń­skie lot­nic­two nie ustę­po­wało naj­lep­szym na świe­cie. W kwiet­niu 1927 r. dostrze­ga­jąc rosnące zna­cze­nie lot­nic­twa woj­sko­wego dekre­tem rzą­do­wym utwo­rzono Generalne Dowództwo Lotnictwa. W tym samym roku prze­for­mo­wano 1. Grupę Lotniczą w 1. Grupę Obserwacyjną, zło­żoną z trzech eskadr.
Jedno z naj­waż­niej­szych wyda­rzeń w histo­rii argen­tyń­skiego lot­nic­twa miało miej­sce w paź­dzier­niku 1927 r.; w pro­win­cji Cordoba została zało­żona Wojskowa Fabryka Samolotów (FMA – Fábrica Militar de Aviones). Fakt ten miał fun­da­men­talne zna­cze­nie dla póź­niej­szego roz­woju lot­nic­twa woj­sko­wego w Argentynie, dzięki moż­li­wo­ści pro­duk­cji w kraju maszyn od początku prze­zna­czo­nych do spe­cja­li­stycz­nych zadań woj­sko­wych.
W latach trzy­dzie­stych zakłady podej­mo­wały próby pro­duk­cji wła­snych kon­struk­cji, ale przede wszyst­kim budo­wały samo­loty na licen­cji, na przy­kład bry­tyj­skie Avro 504R Gosport czy nie­miec­kie Focke Wulf Fw 44J Stieglitz. Podobnie jak inne kraje kon­ty­nentu, rów­nież Argentyna zaku­piła pewną liczbę samo­lo­tów Junkersa; pierw­sze tra­fiły do kraju w 1932 r. Znacznym wzmoc­nie­niem były myśliw­skie Curtiss 75O Hawk, kupione w 1936 r. w Stanach Zjednoczonych a następ­nie pro­du­ko­wane na licen­cji.
Odnotowując w 1935 r. koniecz­ność szko­le­nia coraz licz­niej­szego per­so­nelu lata­ją­cego oraz doce­nia­jąc zna­cze­nie stat­ków powietrz­nych na polu walki, zrów­nano for­mal­nie lot­nic­two armijne z pozo­sta­łymi rodza­jami wojsk – pie­chotą, kawa­le­rią, łącz­no­ścią, arty­le­rią i woj­skami inży­nie­ryj­nymi. Wyższa pozy­cja for­ma­cji spo­wo­do­wała prze­nie­sie­nie w 1942 r. Szkoły Lotnictwa Wojskowego (Escuela de Aviación Militar) z El Palomar do pro­win­cji Cordoba; od tej pory uczel­nia znana była jako Colegio Militar de Aviación.
Kolejna reor­ga­ni­za­cja lot­nic­twa armii roz­po­częła się w 1936 r. 14 lipca powstała 1. Dywizja Lotnicza (División Aérea 1), skła­da­jąca się z dwóch Pułków Lotniczych (1. i 2.), 3. Pułku Bombowców Lekkich oraz 1. Grupy Rozpoznawczej. Równolegle utwo­rzono Dowództwo Zaopatrzenia Lotnictwa (Dirección General del Material Aeronáutico), pod­le­głe Ministerstwu Wojny. W trak­cie dru­giej wojny świa­to­wej Argentyna pozo­sta­wała kra­jem neu­tral­nym; była jed­no­cze­śnie jedy­nym pań­stwem Ameryki Łacińskiej, które nie otrzy­mało sprzętu lot­ni­czego ze Stanów Zjednoczonych w ramach pro­gramu Lend Lease.
Lotnictwo wciąż jed­nak pod­le­gało argen­tyń­skiej Armii; pierw­szym kro­kiem do nie­za­leż­no­ści nowego rodzaju sił zbroj­nych było utwo­rze­nie 11 lutego 1944 r. Głównego Dowództwa Lotnictwa (Comando en Jefe de Aeronáutica). Niedługo póź­niej, bo 4 stycz­nia 1945 r. powstały nie­za­leżne Siły Powietrzne Argentyny. Colegio Militar de Aviación wkrótce prze­mia­no­wano ponow­nie na Escuela de Aviación Militar; sie­dziba szkoły nie zmie­niła się – były to przed­mie­ścia sto­licy pro­win­cji Cordoba w cen­tral­nej czę­ści kraju.
Można poku­sić się o stwier­dze­nie, że neu­tral­ność Argentyny w cza­sie wojny świa­to­wej oraz póź­niej­szy brak dostaw samo­lo­tów ze Stanów Zjednoczonych wpły­nęły pozy­tyw­nie na moż­li­wo­ści pro­duk­cyjne zakła­dów FMA i zaowo­co­wały roz­po­czę­ciem reali­za­cji wła­snych, w pełni kra­jo­wych pro­jek­tów. Od 1946 r. w fabryce FMA powstało m.in. 101 egzem­pla­rzy dwu­sil­ni­ko­wych bom­bow­ców lek­kich I.Aé. 24 Calquin, a od 1949 r. roz­po­częto pro­duk­cję szkol­nych I.Ae. 22 DL, któ­rych zbu­do­wano 199 sztuk. Po zakoń­cze­niu wojny Stany Zjednoczone zde­cy­do­wały się jed­nak sprze­dać do Argentyny maszyny z demo­bilu; wkrótce do kraju tra­fiły samo­loty szkolne oraz trans­por­towe, takie jak Beech AT-11B Kansan czy Douglas C-47A Skytrain.
W 1947 r. Fuerza Aerea Argentina (FAA) zaku­piły znaczną ilość sprzętu lata­ją­cego w Wielkiej Brytanii. Wśród pierw­szych nabyt­ków były trans­por­towe Bristol 170 Freighter oraz Vickers Viking; póź­niej przy­były bom­bowce Avro Lancaster, Avro Lincoln oraz sto odrzu­to­wych myśliw­ców Gloster Meteor. Tym samym FAA zostały pierw­szą for­ma­cją w Ameryce Południowej użyt­ku­jącą samo­loty z napę­dem odrzu­to­wym. Zakupiono rów­nież nowe samo­loty szkolno-tre­nin­gowe Percival Prentice i de Haviland DH.104 Dove. Tych ostat­nich uży­wano rów­nież w cha­rak­te­rze maszyn łącz­ni­ko­wych oraz do szko­le­nia zaawan­so­wa­nego pilo­tów dwu­sil­ni­ko­wych Meteorów; ówcze­śnie FAA nie dys­po­no­wały jesz­cze dwu­miej­sco­wymi odrzu­tow­cami. W tym samym cza­sie FAA zaku­piły rów­nież samo­loty wło­skie, m.in. myśliw­skie Fiat G.55A/B Centauro oraz szkolne Fiat G.46 – 2B.

  • Major (R) FAA VGM Guillermo S. Posadas

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE
TOP