Brytyjskie woj­ska pan­cerne 1939 – 1945 cz.3

Czołg Cromwell z batalionu rozpoznawczego 11. Dywizji Pancernej, 2nd Northamptonshire Yeomanry

Czołg Cromwell z bata­lionu roz­po­znaw­czego 11. Dywizji Pancernej, 2nd Northamptonshire Yeomanry.

Brytyjczycy wysta­wili do dzia­łań w Europie Zachodniej trzy dywi­zje pan­cerne, naj­czę­ściej przy­dzie­lane po jed­nej do trzech kor­pu­sów bry­tyj­skiej 2. Armii – VIII, XII i XXX Korpusu. Była to 7. DPanc cał­ko­wi­cie wypo­sa­żona w czołgi Cromwell oraz 11. DPanc i DPanc Gwardii na czoł­gach Sherman. Poza wymie­nio­nymi w skła­dzie wojsk bry­tyj­skich wal­czyły też samo­dzielne bry­gady, wypo­sa­żone w czołgi Churchill i Sherman.

Cała bry­tyj­ska 21. GA miała w isto­cie do dys­po­zy­cji sześć dywi­zji pan­cer­nych. Trzy wymie­nione bry­tyj­skie (7. DPanc, 11. DPanc i DPanc Gwardii) weszły w skład bry­tyj­skiej 2. Armii, nato­miast kana­dyj­ska 1. Armia miała do dys­po­zy­cji dwie (pol­ska 1. DPanc i kana­dyj­ska 4. DPanc). Specjalna 79. DPanc, wysta­wia­jąca spe­cja­li­styczny sprzęt sztur­mowo-inży­nie­ryjny dla wzmoc­nie­nia zgru­po­wań ude­rze­nio­wych obu armii, pozo­stała do dys­po­zy­cji dowódz­twa 21. Grupy Armii. Dodatkowo 21. GA miała do dys­po­zy­cji osiem samo­dziel­nych bry­gad pan­cer­nych. Jedna z nich (27. BPanc na czoł­gach Sherman) wsku­tek strat, któ­rych nie było jak uzu­peł­nić, została roz­wią­zana 29 lipca 1944 r., wal­czyła więc tylko nie­całe dwa mie­siące. Spośród pozo­sta­łych kana­dyj­ska 2. BPanc oraz bry­tyj­skie: 4., 8. i 33. BPanc były wypo­sa­żone w czołgi Sherman, nato­miast 6. BCz Gwardii, 31. i 34. BCz – w czołgi Churchill. Etatowo każdy z trzech bata­lio­nów czoł­gów bry­gady pan­cer­nej (zarówno samo­dziel­nej, jak i bry­gady pan­cer­nej dywi­zji pan­cer­nej) miał trzy kom­pa­nie (szwa­drony) po cztery plu­tony po cztery czołgi, trzy czołgi w dowódz­twie kom­pa­nii (19 czoł­gów w kom­pa­nii) i cztery czołgi w dowódz­twie bata­lionu (61 czoł­gów śred­nich w bata­lio­nie i 11 czoł­gów lek­kich w kom­pa­nii roz­po­znaw­czej, razem 72). Natomiast w bry­ga­dach Churchilli były tylko 3 czołgi w plu­to­nie, co dawało 15 w kom­pa­nii i 49 w bata­lio­nie + 11 czoł­gów lek­kich – razem 60.
Brytyjskie woj­ska lądu­jące na pla­żach Normandii nie­mal od początku miały wspar­cie czoł­gów. Na plaży „Sword” lądo­wała bry­tyj­ska 3. Dywizja Piechoty w skła­dzie trzech bry­gad, a jej wspar­ciem była 27. BPanc (gen. bryg. George Erroll Prior-Palmer), wypo­sa­żona w czołgi Sherman DD, dosto­so­wane do pły­wa­nia. 27. BPanc wysa­dziła na plaży trzy bata­liony: 13th/18th Royal Hussars (Queen Mary’s Own), 1st East Riding Yeomanry i Staffordshire Yeomanry. 34 czołgi Sherman DD z 13th/18th Royal Hussars zostało wysa­dzone do morza w odle­gło­ści 4,5 km od plaży. 27 z nich dotarło do plaży i wspie­rało pierw­szą fazę desantu pie­chu­rów z 8. Brygady 3. DP. Pozostałe czołgi bry­gady wysa­dzono na plażę z okrę­tów desan­to­wych, w kolej­nych falach lądu­ją­cych wojsk. Pierwszą bry­gadą 3. DP, która ruszyła w głąb lądu, była lądu­jąca póź­niej 185. Brygada Piechoty, któ­rej wspar­cia udzie­liły „zwy­kłe” Shermany ze Staffordshire Yeomanry. Czołgi z tego bata­lionu, mając na pan­cer­zach desant pie­chu­rów z 2nd Battalion, King’s Shropshire Light Infantry ze 185. BP, wyru­szyły jako pierw­sze w kie­runku wsi Beuville na dro­dze do Caen. Kolejne bata­liony bry­gady były wspie­rane przez działa samo­bieżne Achilles (ame­ry­kań­ski nisz­czy­ciel czoł­gów M10 uzbro­jony w bry­tyj­ską armatę 17-fun­tową kal. 76,2 mm) z orga­nicz­nego dywi­zjonu prze­ciw­pan­cer­nego 3. DP – 20th Anti-Tank Regiment, Royal Artillery. Wkrótce wspo­mniane bry­tyj­skie jed­nostki starły się z 22. Pułkiem Pancernym nie­miec­kiej 21. DPanc – 40 Pz IV, wsparte kil­koma zdo­bycz­nymi Somua S.35 w nie­miec­kiej służ­bie. Brytyjskie czołgi i samo­bieżne działa prze­ciw­pan­cerne zadały Niemcom znaczne straty: nie­miec­kie raporty potwier­dzają utratę 54 czoł­gów ze 124 posia­da­nych w 21. DPanc, ale ponad połowę znisz­czyły wspie­ra­jące bry­tyj­skie woj­ska samo­loty myśliw­sko-bom­bowe Typhoon. W dru­giej fali bry­tyj­skiego ataku posu­wała się 9. Brygada Piechoty 3. DP, wspie­rana przez bata­lion 1st East Riding Yeomanry z czoł­gami Sherman DD. Po wyła­ma­niu się z plaż Normandii 27. BPanc wspie­rała natar­cie na Caen, które zostało zdo­byte dopiero 9 lipca 1944 r. Czołgi bry­gady udzie­lały wspar­cia spa­do­chro­nia­rzom z 6. Dywizji Powietrznodesantowej, a póź­niej pie­chu­rom z 51. DP Highland.
Na plaży „Gold” lądo­wała bry­tyj­ska 50. Dywizja Piechoty (Northumbrian w skła­dzie trzech BP, a dodat­kowo samo­dzielna wów­czas 56. Brygada Piechoty. Wsparcia udzie­lały im czołgi z dwóch bata­lio­nów spe­cjal­nej 79. DPanc: Westminster Dragoons wypo­sa­żo­nych w czołgi Sherman-Crab do tra­ło­wa­nia min oraz 141st Royal Tank Regiment (The Buffs) z czoł­gami-mio­ta­czami ognia Churchill Crocodile. Dodatkowo lądo­wały też dwie kom­pa­nie z 6th Assault Regiment, wypo­sa­żone w czołgi saper­skie z cięż­kim moź­dzie­rzem do nisz­cze­nia umoc­nień Churchill AVRE. Poza jed­nost­kami 79. DPanc na plaży tej lądo­wały dwa bata­liony czoł­gów Sherman DD z samo­dziel­nej 8. BPanc: 4th/7th Royal Dragoon Guards i Nottinghamshire Yeomanry. Wkrótce do bry­gady wró­cił też nale­żący do niej bata­lion 13th/18th Royal Hussars, cza­sowo prze­ka­zany do składu 27. BPanc.
Na „kana­dyj­skiej” plaży „Juno” lądo­wała kana­dyj­ska 3. Dywizja Piechoty, a wspar­cia udzie­liła jej kana­dyj­ska 2. BPanc z trzema bata­lio­nami czoł­gów Sherman V DD: 6th Armoured Regiment (1st Hussars), 10th Armoured Regiment (The Fort Garry Horse) i 27th Armoured Regiment (The Sherbrooke Fusilier Regiment). W nawia­sach podano uży­wane nie­kiedy poprzed­nie nazwy wspo­mnia­nych bata­lio­nów, z okresu przed prze­for­mo­wa­niem w bata­liony czoł­gów. Każdy z bata­lio­nów wspie­rał bry­gadę pie­choty kana­dyj­skiej 3. DP. W cza­sie kolej­nych walk 6th Armoured Regiment dostał się 11 czerwca w zasadzkę zor­ga­ni­zo­waną przez 12. DPanc SS „Hitlerjugend” w rejo­nie miej­sco­wo­ści Le Mesnil-Patry. W cza­sie tych walk Kanadyjczycy utra­cili aż 51 czoł­gów, straty w ludziach zaś się­gnęły jed­nej trze­ciej wszyst­kich strat 6. Batalionu Pancernego w ciągu całej wojny. Sami też jed­nak zadali poważne straty swo­jemu prze­ciw­ni­kowi, nisz­cząc około 20 Panter.
  • Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE