Boxery dla British Army

Pierwsze seryjne transportery opancerzone Boxer, zakupione w ramach programu Mechanised Infantry Vehicle, trafią do pododdziałów British Army w 2023 r.

Pierwsze seryjne trans­por­tery opan­ce­rzone Boxer, zaku­pione w ramach pro­gramu Mechanised Infantry Vehicle, tra­fią do pod­od­dzia­łów British Army w 2023 r.

5 listo­pada mini­ster obrony Wielkiej Brytanii Ben Wallace ogło­sił, że British Army otrzyma ponad 500 koło­wych trans­por­te­rów Boxer, które w ramach pro­gramu Mechanised Infantry Vehicle dostar­czy spółka joint ven­ture Rheinmetall BAE Systems Land. Komunikat ten można uznać za począ­tek końca bar­dzo dłu­giej i wyjąt­kowo wybo­istej drogi, jaką wspól­nie, oddziel­nie i znów wspól­nie poko­nują bry­tyj­skie woj­ska lądowe i euro­pej­ski trans­por­ter GTK/MRAV, znany dziś jako Boxer.

Historia powsta­nia Boxera jest wyjąt­kowo zawiła i długa, obec­nie przy­po­mnimy więc jedy­nie jej naj­waż­niej­sze momenty. Cofnąć należy się aż do 1993 r., kiedy mini­ster­stwa obrony Niemiec i Francji ogło­siły roz­po­czę­cie prac nad wspól­nym koło­wym trans­por­te­rem opan­ce­rzo­nym. Z cza­sem do udziału w pro­gra­mie dołą­czyła Wielka Brytania.

Wyboista droga…

W 1996 r. powstała euro­pej­ska orga­ni­za­cja OCCAR (fr. Organisation con­jo­inte de coopéra­tion en mati­ère d’armement, Organizacja Jednoczącej Współpracy w Dziedzinie Uzbrojenia), w skład któ­rej począt­kowo wcho­dziły: Niemcy, Wielka Brytania, Francja i Włochy. OCCAR miała uła­twić mię­dzy­na­ro­dową współ­pracę prze­my­słową w sfe­rze obron­no­ści w Europie. Dwa lata póź­niej do reali­za­cji pro­gramu koło­wego trans­por­tera opan­ce­rzo­nego dla wojsk lądo­wych Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii wska­zano kon­sor­cjum ARTEC (Armoured Vehicle Technology), w skład któ­rego wcho­dziły firmy Krauss-Maffei Wegmann, MAK, GKN i GIAT. Już w 1999 r. z kon­sor­cjum ode­szła Francja i GIAT (obec­nie Nexter), który zajął się pra­cami nad wła­snym pojaz­dem VBCI, ponie­waż bry­tyj­sko-nie­miecka kon­cep­cja oka­zała się nie do pogo­dze­nia z wyma­ga­niami posta­wio­nymi przez Armée de Terre. W tym samym roku Niemcy i Wielka Brytania pod­pi­sały umowę, zgod­nie z którą zamó­wiono po cztery pro­to­typy pojazdu GTK/MRAV (Gepanzertes Transport-Kraftfahrzeug/Multirole Armoured Vehicle) dla Bundeswehry i British Army (war­tość umowy wynio­sła 70 mln GBP). W lutym 2001 r. do kon­sor­cjum dołą­czyła Holandia i firma Stork PWV BV (która w 2008 r. stała się wła­sno­ścią grupy Rheinmetall i weszła w skład Rheinmetall MAN Military Vehicles jako RMMV Netherland), dla któ­rej rów­nież zamó­wiono cztery pro­to­typy. Pierwszy z nich – PT1 – zapre­zen­to­wano 12 grud­nia 2002 r. w Monachium. Od pokazu dru­giego PT2 w 2003 r. pojazd otrzy­mał nazwę Boxer. W tym cza­sie zakła­dano pro­duk­cję co naj­mniej po 200 pojaz­dów dla każ­dego z uczest­ni­ków pro­gramu, począw­szy od 2004 r.
Jednak w 2003 r. Brytyjczycy zre­zy­gno­wali z udziału w kon­sor­cjum ARTEC (obec­nie two­rzo­nego przez firmy Krauss-Maffei Wegmann i Rheinmetall MAN Military Vehicles), za powód poda­jąc zbyt trudne dosto­so­wa­nie powsta­ją­cego pod lokal­nymi akro­ni­mami GTK/MRAV/PWV (odpo­wied­nio: Gepanzerte Transport-Kraftfahrzeug, Multirole Armoured Vehicle i Pantserwielvoertuig) trans­por­tera do bry­tyj­skich wyma­gań, m.in. trans­portu na pokła­dzie samo­lotu C‑130. British Army sku­piła się na pro­gra­mie FRES (Future Rapid Effect System). Projekt kon­ty­nu­owali Niemcy i Holendrzy. Przeciągające się testy pro­to­ty­pów spra­wiły, że pierw­szy wóz prze­ka­zano użyt­kow­ni­kowi w 2009 r., z pię­cio­let­nim opóź­nie­niem w sto­sunku do har­mo­no­gramu. Okazało się, że kon­sor­cjum ARTEC zro­biło na Boxerach nie­zły inte­res. Bundeswehra zamó­wiła dotych­czas 403 wozy (a to być może nie koniec, ponie­waż w 2012 r. Berlin okre­ślał potrzeby na 684 pojazdy), zaś Koninklijke Landmacht 200 sztuk. Z cza­sem Boxer został zaku­piony przez Australię (WiT 4/2018; 211 wozów) i Litwę (WiT 7/2019; 91 wozów), a także wybrany przez Słowenię (moż­liwy jest kon­trakt na od 48 do 136 pojaz­dów, choć wg sło­weń­skiej Białej Księgi Obronności z marca br. fina­li­za­cja zakupu nie jest pewna), praw­do­po­dob­nie Algierię (w maju br. poja­wiły się infor­ma­cje medialne o moż­li­wym uru­cho­mie­niu pro­duk­cji licen­cyj­nej Boxera w Algierii, zaś w paź­dzier­niku uka­zały się zdję­cia z testów w tym kraju – pro­duk­cja mia­łaby ruszyć do końca 2020 r.) i …Albion.

Brytyjski z uro­dze­nia?

Realizacja pro­gramu FRES nie poszła Brytyjczykom naj­le­piej. W jego ramach miały powstać dwie rodziny pojaz­dów: FRES UV (Utility Vehicle, dosłow­nie Pojazd Użytkowy) i FRES SV (Scout Vehicle, dosłow­nie Pojazd Rozpoznawczy). Związane z zaan­ga­żo­wa­niem w misjach zagra­nicz­nych i glo­bal­nym kry­zy­sem eko­no­micz­nym pro­blemy finan­sowe resortu obrony Wielkiej Brytanii dopro­wa­dziły do rewi­zji pro­gramu – wpraw­dzie w marcu 2010 r. udało się wyło­nić dostawcę Scout SV (ASCOD 2, pro­duk­cji General Dynamics European Land Systems), ale w ramach pro­jektu miało powstać zale­d­wie 589 pojaz­dów spo­śród potrzeb­nych wów­czas 1010 wozów (i wobec zapo­trze­bo­wa­nia na 3000 pojaz­dów obu rodzin). Zanim to nastą­piło, FRES UV był już mar­twym pro­gra­mem. W czerwcu 2007 r. swoje pro­po­zy­cje na nowy kołowy trans­por­ter dla British Army zgło­siły trzy pod­mioty: ARTEC (Boxer), GDUK (Piranha V) i Nexter (VBCI). Żaden z wozów nie speł­niał wyma­gań, ale ówcze­sny sekre­tarz stanu ds. sprzętu i wspar­cia obron­nego, Paul Drayson, zapew­niał, że moż­liwe jest dosto­so­wa­nie do tra­dy­cyj­nie spe­cy­ficz­nych bry­tyj­skich potrzeb każ­dego z nich. Ogłoszenie wer­dyktu zapla­no­wano na listo­pad 2007 r., ale decy­zję odwle­kano przez pół roku. W maju 2008 r. jako zwy­cięzcę wska­zano GDUK z trans­por­te­rem Piranha V. Brytyjski oddział kon­cernu General Dynamics nie cie­szył się z tego zbyt długo, bowiem już w grud­niu 2008 r. pro­gram zamknięto z powodu kry­zysu budże­to­wego. Kilka lat póź­niej, gdy sytu­acja finan­sowa Wielkiej Brytanii ule­gła popra­wie, wró­cono do tematu zakupu trans­por­tera koło­wego. W lutym 2014 r. wypo­ży­czono od Francji kilka VBCI do testów. Zakup jed­nak nie nastę­po­wał, zaś w 2015 r. pro­gram Scout UV został ofi­cjal­nie prze­mia­no­wany (a tym samym nie­jako wzno­wiony) na MIV (Mechanised Infantry Vehicle, Pojazd Piechoty Zmechanizowanej). Spekulowano na temat moż­li­wo­ści zakupu róż­nych pojaz­dów: Patria AMV, GDELS Piranha V, Nexter VBCI itd. Wybrano jed­nak Boxera.

  • Bartłomiej Kucharski

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE