Amazon & Ambuscade

Amazon & Ambuscade. Eksperymentalne prototypy brytyjskich niszczycieli nowej generacji.

Amazon & Ambuscade. Eksperymentalne pro­to­typy bry­tyj­skich nisz­czy­cieli nowej gene­ra­cji.

Niszczyciele Amazon i Ambuscade zbu­do­wane zostały w latach 1925 – 1927 jako jed­nostki nowej gene­ra­cji, któ­rych eks­plo­ata­cja miała dostar­czyć bry­tyj­skiej Admiralicji wie­dzy i doświad­cze­nia nie­zbęd­nego do przy­go­to­wa­nia opty­mal­nego pro­jektu nisz­czy­ciela prze­zna­czo­nego do budowy seryj­nej, który nie­ba­wem zma­te­ria­li­zo­wał się w postaci serii nisz­czy­cieli typów od A do I. Choć trak­to­wane w Royal Navy jako jed­nostki eks­pe­ry­men­talne, wzięły czynny udział w dzia­ła­niach na morzach w okre­sie II wojny świa­to­wej, uczest­ni­cząc w wielu ope­ra­cjach bojo­wych i szczę­śli­wie prze­trwały wojenną zawie­ru­chę wędru­jąc na złom w latach 1947 – 1949, po dwu­dzie­stu latach inten­syw­nej służby.

Geneza

Kiedy w listo­pa­dzie 1918 r. koń­czyła się I wojna świa­towa, roz­pę­dzony wojen­nymi zamó­wie­niami bry­tyj­ski prze­mysł stocz­niowy musiał nie­mal z dnia na dzień wyha­mo­wać tempo pracy z uwagi na natych­mia­stowe wstrzy­ma­nie reali­za­cji zakon­trak­to­wa­nych wcze­śniej okrę­tów wojen­nych. W dzie­dzi­nie nisz­czy­cieli natych­miast zasto­po­wana została budowa 4 lide­rów flo­tylli i czter­dzie­stu okrę­tów innych typów. Nadwyżka okrę­tów tej klasy – Royal Navy posia­dała ich około 400 – spra­wiła, że wyczer­pana wojną Wielka Brytania nie widziała potrzeby i nie byłaby w sta­nie utrzy­mać w służ­bie wszyst­kich okrę­tów, w związku z czym na lata 1919 – 1922 prze­wi­dziano wyco­fa­nie i stop­niowe zło­mo­wa­nie wszyst­kich nisz­czy­cieli typów star­szych, niż okręty typu R.
Kiedy narody Europy lizały wojenne rany w prze­ko­na­niu, że wojna świa­towa była ostat­nią i dzięki powo­ła­nej do życia Lidze Narodów nigdy wię­cej do podob­nego kon­fliktu glo­bal­nego nie doj­dzie, nikt nie myślał poważ­nie o moż­li­wo­ści dopro­wa­dze­nia przez jaki­kol­wiek kraj do ponow­nego wyścigu zbro­jeń mor­skich, jaki miał miej­sce przed 1914 r. Czas jed­nak pły­nął nie­ubła­ga­nie i Brytyjczycy około 1923 r. zdali sobie nagle sprawę z faktu, że posia­da­jąc 183 nisz­czy­ciele wojen­nej budowy, zali­cza­nych do typów M, R, S oraz V & W, jak też 15 lide­rów flo­tylli typów Marksman, Brooke, Scott i Spencer nie zapro­jek­to­wali od cza­sów wojny żad­nego nowego okrętu tej klasy! W tym okre­sie – dla przy­kładu – Japończycy sys­te­ma­tycz­nie roz­wi­jali kolejne pro­jekty poczy­na­jąc od typu Minekaze, poprzez typ Kamikaze aż do typu Mutsuki, który stał się bez­po­śred­nim pro­to­pla­stą zna­ko­mi­tego na tamte lata nisz­czy­ciela Fubuki wpro­wa­dzo­nego do służby w 1927 r. Także Francuzi nie próż­no­wali i pra­co­wali pełną parą nad pro­jek­tami nisz­czy­cieli nowej gene­ra­cji o wypor­no­ści stan­dar­do­wej około 1500 ton i przy­sto­so­wa­nymi do nowych armat mor­skich kal. 130 mm. W związku z tym naj­więk­sza potęga mor­ska świata zmu­szona została nie­jako do tego, aby w ramach zatwier­dzo­nego 21 listo­pada 1923 r. Programu Budowy Nowych Okrętów wyasy­gno­wać środki na zapro­jek­to­wa­nie i budowę dwóch jed­no­stek eks­pe­ry­men­tal­nych, które mia­łyby słu­żyć zebra­niu doświad­czeń przed pla­no­waną budową więk­szych serii nisz­czy­cieli stan­dar­do­wego typu nowej gene­ra­cji.
Osiem dni wcze­śniej Dyrektor Konstrukcji Okrętów (Director of Naval Construction) Royal Navy wydał doku­ment okre­śla­jący pod­sta­wowe wymogi dla nowego typu nisz­czy­ciela, okre­śla­nego wstęp­nie jako „Torpedo Boat Destroyer”. Okręty o wypor­no­ści peł­nej 2330 – 2650 ts miały mieć dłu­gość mię­dzy pio­nami 94,55 m, moc siłowni 40 000 KM dla zapew­nie­nia pręd­ko­ści 34 węzłów, co uwa­żano za wystar­cza­jącą war­tość, zaś zasięg miał wyno­sić 5000 Mm przy pręd­ko­ści eko­no­micz­nej 15 w., a przy peł­nej pręd­ko­ści pla­no­wano go na 1200 Mm. Uzbrojenie miało być powtó­rze­niem układu, jaki sto­so­wano na star­szych nisz­czy­cie­lach typu V & W, czyli miało skła­dać się z 4 poje­dyn­czych armat kal. 102 mm, 2 dzia­łek Vickersa kal. 40 mm plot. oraz 6 wyrzutni tor­ped kal. 533 mm
w dwóch trój­ru­ro­wych zesta­wach.

  • Grzegorz Nowak

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE