AGS CSOP z PIT-RADWAR

Program sojuszniczego systemu obserwacji obiektów naziemnych z powietrza – NATO Alliance Ground Surveillance, oparty na bezzałogowych statkach powietrznych dalekiego zasięgu Northrop Grumman RQ-4D Global Hawk Block 40, w tym roku ma osiągnąć wstępną gotowość operacyjną. Polska jest jednym z partnerów programu, a polskie podmioty naukowo-badawcze i przemysłowe realizują projekty związane z budową jego elementów.

Program sojusz­ni­czego sys­temu obser­wa­cji obiek­tów naziem­nych z powie­trza – NATO Alliance Ground Surveillance, oparty na bez­za­ło­go­wych stat­kach powietrz­nych dale­kiego zasięgu Northrop Grumman RQ-4D Global Hawk Block 40, w tym roku ma osią­gnąć wstępną goto­wość ope­ra­cyjną. Polska jest jed­nym z part­ne­rów pro­gramu, a pol­skie pod­mioty naukowo-badaw­cze i prze­my­słowe reali­zują pro­jekty zwią­zane z budową jego ele­men­tów.

Realizowany od kil­ku­na­stu lat pro­gram sojusz­ni­czego sys­temu obser­wa­cji obiek­tów naziem­nych z powie­trza – NATO Alliance Ground Surveillance, opar­tego na bez­za­ło­go­wych stat­kach powietrz­nych dale­kiego zasięgu, w tym roku ma osią­gnąć wstępną goto­wość ope­ra­cyjną. Polska będzie nie tylko użyt­kow­ni­kiem tego sys­temu, ale jest także jed­nym z budu­ją­cych go 15 państw part­ner­skich, dla­tego pol­skie przed­się­bior­stwa prze­my­słowe i pla­cówki naukowo-badaw­cze reali­zują pro­jekty zwią­zane z jego poszcze­gól­nymi ele­men­tami. Kilka tygo­dni temu w spółce PIT-RADWAR S.A. zamknięto kolejny, nie­zwy­kle ważny, etap zwią­zany z pro­jek­tem AGS CSOP do sys­temu NATO AGS – ukoń­czono budowę labo­ra­to­rium do prac zwią­za­nych z opra­co­wy­wa­niem i testo­wa­niem kolej­nych wer­sji opro­gra­mo­wa­nia.

Inicjatywa stwo­rze­nia sys­temu NATO Alliance Ground Surveillance (NATO AGS) została zaak­cep­to­wana na pra­skim szczy­cie NATO w listo­pa­dzie 2002 r. Formalnie prace zostały zapo­cząt­ko­wane 16 kwiet­nia 2004 r. wraz z pod­pi­sa­niem przez naro­do­wych dyrek­to­rów uzbro­je­nia ówcze­snych 25 państw człon­kow­skich NATO decy­zji o roz­po­czę­ciu budowy sys­temu.

Polska w NATO AGS

Polska od 2002 r. brała udział w pra­cach nad NATO AGS, dele­gu­jąc swych przed­sta­wi­cieli do komi­tetu ste­ru­ją­cego pro­gramu (AGS Capability Steering Committee), współ­fi­nan­su­jąc biuro AGS Support Staff w Brukseli i bio­rąc udział w spo­tka­niach grupy prze­my­sło­wej Transatlantic Industrial Proposed Solution (TIPS). Nasz kraj pod­jął nawet sta­ra­nia o ulo­ko­wa­nie głów­nej bazy jed­nostki obsłu­gu­ją­cej NATO AGS w Powidzu, co jed­nak nie doszło do skutku.
W kwiet­niu 2009 r., po usta­le­niu final­nej kon­fi­gu­ra­cji pro­jek­to­wa­nego sys­temu, gdy repre­zen­tanci pierw­szych państw zło­żyli swe pod­pisy pod poro­zu­mie­niem wyko­naw­czym AGS Program Memorandum of Understanding (AGS PMOU), Polska poin­for­mo­wała Kwaterę Główną NATO o wyco­fa­niu się z pro­gramu budowy NATO AGS. Motywowano to wów­czas wzglę­dami eko­no­micz­nymi, choć dotych­cza­sowe wydatki zwią­zane z uczest­nic­twem w nim nie były zbyt wyso­kie (oce­nić je można na ok. 5 mln PLN, z tego 540 000 EUR wydat­ko­wano z tytułu współ­fi­nan­so­wa­nia bruk­sel­skiego biura). Planowany wów­czas udział finan­sowy naszego kraju w fazie zaku­pów ele­men­tów sys­temu, mają­cej przy­pa­dać na lata 2009 – 2013, miał wynieść 56 mln EUR, a więc 3,91% z zakła­da­nych wów­czas na 1,445 mld EUR kosz­tów pro­jektu. O zna­czą­cych oszczęd­no­ściach trudno więc mówić.
Po kilku latach, w paź­dzier­niku 2012 r., nowe kie­row­nic­two resortu obrony ogło­siło na spo­tka­niu mini­strów obrony państw NATO w Brukseli, że pod­jęło decy­zję o ponow­nym przy­stą­pie­niu do pro­gramu NATO AGS. W następ­nym roku Polska zło­żyła dekla­ra­cję uczest­nic­twa w pro­gra­mie, a w sierp­niu 2013 r. prze­słano do MON do pod­pi­sa­nia doku­ment PMOU wraz z wpro­wa­dzo­nymi do niego na prze­strzeni lat zmia­nami. Dokument akce­syjny został osta­tecz­nie pod­pi­sany 2 kwiet­nia 2014 r. i zatwier­dzony 19 czerwca tegoż roku. Nasz kraj zade­kla­ro­wał udział finan­sowy na pozio­mie 4,5% sza­co­wa­nych wów­czas kosz­tów przed­się­wzię­cia, a więc ok. 71 mln EUR.
Powrót Polski do pro­gramu umoż­li­wił wzno­wie­nie w 2013 r. roz­mów z nad­zo­ru­jącą jego reali­za­cję, spe­cjal­nie powo­łaną w tym celu we wrze­śniu 2009 r., agen­cją NATO Alliance Ground Surveillance Management Agency (NAGSMA) i z głów­nym wyko­nawcą pro­gramu NATO AGS, firmą Northrop Grumman ISS International Inc. (NGISSII), na temat udziału pol­skich pod­mio­tów badaw­czych i prze­my­sło­wych w budo­wie sys­temu. Warunki człon­ko­stwa w NATO AGS okre­ślają bowiem, że prze­my­słowi pań­stwa bio­rą­cego udział w pro­gra­mie powie­rza się reali­za­cję pakietu prac, które zapew­nią czę­ściową kom­pen­satę wkładu finan­so­wego ponie­sio­nego przez stronę w wyso­ko­ści od 50% do nawet 100% ponie­sio­nych nakła­dów. Wynikiem ana­lizy rynku przez NGISSII i NAGSMA było opu­bli­ko­wa­nie we wrze­śniu 2013 r. peł­nego stu­dium uczest­nic­twa prze­my­słu pol­skiego w pro­gra­mie AGS. Studium to w spo­sób szcze­gó­łowy opi­suje obszary odpo­wie­dzial­no­ści pol­skich pod­mio­tów w pro­po­zy­cji NGISSII dla NAGSMA reali­za­cji kon­kret­nych pro­jek­tów. Dostęp do ww. doku­men­tów, będący warun­kiem nie­zbęd­nym do ana­lizy moż­li­wo­ści uczest­nic­twa pol­skich firm w pro­gra­mie AGS, PIT-RADWAR otrzy­mał na pod­sta­wie wnie­sio­nej przez Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych opłaty za stu­dium na rzecz NAGSMA, w uzgod­nie­niu z Departamentem Polityki Zbrojeniowej MON. Następstwem prze­pro­wa­dzo­nych zewnętrz­nych ana­liz rynku i stu­dium uczest­nic­twa prze­my­słu pol­skiego w pro­gra­mie NATO AGS było pod­ję­cie bli­skiej współ­pracy z NGISSII. Jednym z pol­skich pod­mio­tów prze­my­sło­wych, które roz­po­częły roz­mowy z NAGSMA na temat moż­li­wo­ści reali­za­cji pro­jek­tów zwią­za­nych z budową NATO AGS był, nale­żący do Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A., war­szaw­ski PIT-RADWAR S.A. Właśnie ta firma została wybrana jako główny przed­sta­wi­ciel pol­skiego prze­my­słu obron­nego do współ­pracy z NGISSII. Konsekwencją było zło­że­nie w lutym 2015 r. przez pol­ski prze­mysł, pod prze­wod­nic­twem PIT-RADWAR S.A., oferty reali­za­cji pro­jek­tów zwią­za­nych z budową sys­temu NATO AGS.
Propozycja war­szaw­skiej firmy doty­cząca pro­jektu CSOP/Backup SMARF, obej­mu­jąca Rough Order of Magnitude (ROM) Price and Schedule i Firm Fixed Price (FFP), wpły­nęła do agen­cji nad­zo­ru­ją­cej pro­gram w grud­niu 2016 r. Kompetencje spółki oce­niono pozy­tyw­nie i 17 paź­dzier­nika 2017 r. uro­czy­ście pod­pi­sano umowę NAGSMA-CON-0023 pomię­dzy NATO Alliance Ground Surveillance Management Organisation (NAGSMO), repre­zen­tu­jącą agen­cję NAGSMA, i PIT-RADWAR S.A., doty­czącą reali­za­cji pro­jektu AGS Core Software-Only Pack (CSOP). W jej ramach pol­ska firma zapro­jek­tuje i wykona dostęp do danych roz­po­znaw­czych uzy­ska­nych przez sys­tem AGS dla jego użyt­kow­ni­ków, a więc wszyst­kich państw nale­żą­cych do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Wartość kon­traktu to 10,65 mln EUR, a czas reali­za­cji pro­jektu zapla­no­wano na 33 mie­siące.

AGS CSOP z PIT-RADWAR S.A.

Projekt reali­zo­wany przez PIT-RADWAR zapew­nić ma bar­dzo ważną funk­cjo­nal­ność NATO AGS. Użytkownicy sys­temu uzy­skają moż­li­wość dwo­ja­kiego dostępu do infor­ma­cji roz­po­znaw­czych. Pierwszy to sys­temy czasu rze­czy­wi­stego, umoż­li­wia­jące prze­sy­ła­nie z mini­mal­nym opóź­nie­niem stan­da­ry­zo­wa­nych danych uzy­ska­nych przez bez­za­ło­gowce (i inne sys­temy współ­pra­cu­jące z NATO AGS) użyt­kow­ni­kom „tak­tycz­nym” znaj­du­ją­cym się np. w rejo­nach kon­fliktu. Takie urzą­dze­nia wraz z opro­gra­mo­wa­niem – mobilna sta­cja naziemna (Mobile General Ground Station, MGGS) i trans­por­to­walna sta­cja naziemna (Transportable General Ground Station, TGGS) – znaj­do­wać się będą w głów­nej bazie NATO AGS w Sigonella nie­da­leko Katanii na Sycylii we Włoszech (MGGS) i w stre­fie dzia­łań (TGGS). Drugi to wyko­rzy­sta­nie wszyst­kich danych uzy­ska­nych przez sys­tem, zgro­ma­dzo­nych w głów­nej bazie danych SMARF (System Master Archival/Retrieval Facility), przez użyt­kow­ni­ków na naj­wyż­szych szcze­blach dowo­dze­nia. Powstające w Polsce opro­gra­mo­wa­nie AGS CSOP ma zapew­nić „naro­do­wym użyt­kow­ni­kom” moż­li­wość zdal­nego wyko­rzy­sta­nia w dowol­nym momen­cie i zgod­nie z wła­snymi potrze­bami danych gro­ma­dzo­nych przez sys­tem AGS, doty­czą­cych celów naziem­nych, a także zwięk­sze­nia świa­do­mo­ści sytu­acyj­nej na niż­szych szcze­blach dowo­dze­nia poprzez „naro­dowe” sys­temy wspo­ma­ga­nia dowo­dze­nia.
Pakiet opro­gra­mo­wa­nia AGS CSOP skła­dać się będzie z trzech głów­nych ele­men­tów: AGS CSOP Server, AGS CSOP Client i Backup SMARF.
Udostępnienie opro­gra­mo­wa­nia AGS CSOP będzie klu­czo­wym ele­men­tem, który umoż­liwi użyt­kow­ni­kom wyko­rzy­sta­nie danych o obiek­tach i celach gro­ma­dzo­nych przez sys­tem AGS. Będzie to ważny ele­ment w dąże­niu do uzy­ska­nia przez cały sys­tem goto­wo­ści ope­ra­cyj­nej.

System NATO AGS i dys­try­bu­cja danych

W dobie spo­łe­czeń­stwa infor­ma­cyj­nego nikogo nie trzeba prze­ko­ny­wać, jak wielką rolę i zna­cze­nie odgrywa infor­ma­cja we współ­cze­snych dzia­ła­niach zbroj­nych. Obok tak oczy­wi­stych cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych infor­ma­cje, jak aktu­al­ność i rze­tel­ność poja­wiają się rów­nież inne ważne cechy. Są to m.in. dostęp­ność, porów­ny­wal­ność i prze­twa­rzal­ność. Oprócz jako­ści infor­ma­cji liczy się także jej ilość. W ostat­nich latach punkt cięż­ko­ści, rów­nież w siłach zbroj­nych, prze­nosi się na zapew­nie­nie moż­li­wo­ści prze­twa­rza­nia znacz­nych ilo­ści infor­ma­cji, gdyż cią­gły postęp w sfe­rze ich pozy­ski­wa­nia powo­duje trud­no­ści w zna­le­zie­niu metod oraz moż­li­wo­ści ich prze­twa­rza­nia i udo­stęp­nia­nia. Proces ten w szcze­gól­no­ści zaob­ser­wo­wać można w dzie­dzi­nie roz­po­zna­nia.
Z dru­giej strony pozy­ski­wa­nie i gro­ma­dze­nie infor­ma­cji roz­po­znaw­czych z teatru dzia­łań, cechu­ją­cych się wyżej wymie­nio­nymi wła­ści­wo­ściami, a także ich udo­stęp­nia­nie siłom wła­snym i koali­cyj­nym w celu osią­gnię­cia wspól­nej świa­do­mo­ści sytu­acyj­nej, jest warun­kiem koniecz­nym do uzy­ska­nia powo­dze­nia w dzia­ła­niach bojo­wych.
Projekt NATO AGS jest wła­śnie jedną z odpo­wie­dzi na koniecz­ność dys­po­no­wa­nia wspólną świa­do­mo­ścią sytu­acyjną. Pod wzglę­dem ope­ra­cyj­nym AGS zapewni wła­dzom poli­tycz­nym i woj­sko­wym w NATO na szcze­blu stra­te­gicz­nym, ope­ra­cyj­nym i tak­tycz­nym stałą, ter­mi­nową, bez­pieczną, nie­ogra­ni­czoną i rze­telną infor­ma­cję zwią­zaną z sytu­acją kry­zy­sową czy rejo­nem kon­fliktu.
Program obej­muje stwo­rze­nie sys­temu opar­tego na pię­ciu bez­za­ło­go­wych stat­kach powietrz­nych Northrop Grumman RQ-4D Global Hawk Block 40, które wypo­sa­żone są w nie­zbędny sprzęt do pro­wa­dze­nia obser­wa­cji powierzchni ziemi, przede wszyst­kim sta­cję radio­lo­ka­cyjną Multi-Platform Radar Technology Insertion Program (MP-RTIP), a także czuj­niki opto­elek­tro­niczne. Uzyskane infor­ma­cje pozwolą na śle­dze­nie ruchu i kon­cen­tra­cji wojsk, co umoż­liwi wykry­cie zamia­rów poten­cjal­nego prze­ciw­nika. Pozyskane dane prze­sy­łane będą w cza­sie rze­czy­wi­stym do głów­nej bazy danych SMARF, skąd mogą być prze­ka­zy­wane do sojusz­ni­czych ośrod­ków i dowództw ope­ra­cyj­nych dzięki opro­gra­mo­wa­niu AGS CSOP. Informacje mają tę zaletę, że dotrą do wszyst­kich odbior­ców w takiej samej for­mie i tre­ści, co ma duże zna­cze­nie przy uzy­ski­wa­niu wspól­nej świa­do­mo­ści sytu­acyj­nej. O ile dane umiesz­czane w AGS, pocho­dzące bez­po­śred­nio z BSP Global Hawk (ale także z innych źró­deł) są ustan­da­ry­zo­wane, co gwa­ran­tuje Kongsberg – twórca SMARF dla sys­temu AGS – o tyle dostar­cze­nie tych infor­ma­cji bez­po­śred­nio do sys­te­mów naro­do­wych może sta­no­wić pewien pro­blem. Przede wszyst­kim sys­tem, który miałby otrzy­mać infor­ma­cje z AGS, musi „komu­ni­ko­wać się” z bazą danych w tym samym „języku”. W tym celu zde­fi­nio­wane zostały odpo­wied­nie stan­dardy zawarte w STANAG 4559 (NATO Standard ISR Library Interface). Informacje prze­cho­wy­wane są na tzw. Serwerze Współdzielonych Danych (ang. Coalition Shared Date, CSD), który zapew­nia mecha­nizm roz­pro­szo­nego, prze­szu­ki­wal­nego, trwa­łego prze­cho­wy­wa­nia i pobie­ra­nia danych.
Dane we wspól­nym for­ma­cie prze­cho­wy­wane są w CSD i mogą być dostępne dla klien­tów za pośred­nic­twem mecha­ni­zmów dostępu zgod­nych ze STANAG 4559. Zapisane infor­ma­cje skła­dają się z rze­czy­wi­stych danych ISR (Intelligence, Surveillance and Reconnaissance) i zestawu meta­da­nych, które je opi­sują. Metadane zawie­rają infor­ma­cje o geo­lo­ka­li­za­cji oraz cza­sie, w któ­rym dane (np. obraz) zostały pozy­skane, jakie jest ich źró­dło, usta­wie­nia zabez­pie­czeń lub infor­ma­cje doty­czące kon­kret­nego pro­duktu (np. roz­dziel­czość). Na pod­sta­wie tych meta­da­nych użyt­kow­nik ma moż­li­wość wyszu­ki­wa­nia i sub­skry­bo­wa­nia inte­re­su­ją­cych go infor­ma­cji. W obrę­bie meta­da­nych wszyst­kie (dla domeny) istotne atry­buty pro­duktu są zde­fi­nio­wane i pod­le­gają zapy­ta­niu. Parametrami tymi mogą być na przy­kład: loka­li­za­cja, czas, pręd­kość, sojusznik/przeciwnik, warunki pogo­dowe, pewność/jakość infor­ma­cji, typ pro­duktu. Użytkownik może zło­żyć inte­rak­tywne zapy­ta­nie, w któ­rym baza danych jest prze­szu­ki­wana jed­no­krot­nie. Może też użyć metody sub­skryp­cji, w któ­rej zapy­ta­nie o dane jest prze­sy­łane do ser­wera jed­no­krot­nie, a prze­szu­ki­wa­nie bazy danych odbywa się w okre­ślo­nym prze­dziale czasu, w któ­rym klient jest auto­ma­tycz­nie powia­da­miany za każ­dym razem, gdy poja­wiają się nowe zestawy danych, speł­nia­jące kry­te­ria zapy­ta­nia. Wspomniana baza danych Backup SMARF została stwo­rzona w opar­ciu o STANAG 4559, okre­ślany jako inter­fejs bazy danych oraz o inne stan­dardy prze­ka­zy­wa­nia infor­ma­cji.
Inny aspekt użyt­ko­wa­nia zaso­bów AGS zwią­zany jest z pro­ce­du­rami. Sam sys­tem AGS użyt­ko­wany jest w sieci NATO i pod­łą­cze­nie do niego sieci tele­in­for­ma­tycz­nych, nale­żą­cych do naro­do­wych sił zbroj­nych, tak aby z zaso­bów tych korzy­stały naro­dowe sys­temy wspo­ma­ga­nia dowo­dze­nia, z punktu widze­nia mili­tar­nych pro­ce­dur bez­pie­czeń­stwa jest bar­dzo trud­nym zada­niem do reali­za­cji.
Biorąc to pod uwagę, agen­cja NAGSMA zaini­cjo­wała, reali­zo­wany przez PIT-RADWAR, pro­jekt AGS CSOP, który ma zapew­nić naro­do­wym użyt­kow­ni­kom moż­li­wość zdal­nego wyko­rzy­sta­nia pod­sta­wo­wych pro­duk­tów sys­temu AGS, w celu uzy­ska­nia wspól­nej świa­do­mo­ści sytu­acyj­nej, a także słu­żyć ma do opra­co­wa­nia nowych pro­duk­tów na bazie ist­nie­ją­cych infor­ma­cji (fuzja danych).
Zobrazowanie danych z AGS będzie reali­zo­wane na prze­no­śnym sprzę­cie kom­pu­te­ro­wym z opro­gra­mo­wa­niem CSOP Client. Oprogramowanie CSOP Server zapewni funk­cje admi­ni­stra­cyjne i moż­li­wość bez­piecz­nego korzy­sta­nia z opro­gra­mo­wa­nia klienc­kiego. W skład sys­temu będzie wcho­dziło rów­nież opro­gra­mo­wa­nie Backup SMARF, która będzie zre­pli­ko­waną główną bazą danych AGS SMARF o pojem­no­ści rzędu 3000 TB, a któ­rej zada­niem będzie gro­ma­dze­nie infor­ma­cji dla użyt­kow­ni­ków naro­do­wych.
Wymienienie wszyst­kich istot­nych funk­cjo­nal­no­ści sys­temu AGS CSOP nie wcho­dzi w zakres tego arty­kułu, jed­nak w ramach opisu tych naj­cie­kaw­szych należy pod­kre­ślić, że opro­gra­mo­wa­nie CSOP Server wraz z Backup SMARF peł­nić będzie funk­cję ser­wera w sto­sunku do użyt­kow­ni­ków korzy­sta­ją­cych z opro­gra­mo­wa­nia CSOP Client. W ramach swo­jej funk­cjo­nal­no­ści nie poprze­sta­nie ono na funk­cji odczytu zapi­sa­nych infor­ma­cji, a umoż­liwi także zapi­sy­wa­nie w sys­te­mie CSOP nowych pro­duk­tów ISR stwo­rzo­nych przez użyt­kow­ni­ków sys­temu z uży­ciem ana­li­tycz­nych funk­cji opro­gra­mo­wa­nia CSOP Client. Produkty te będą mogły być udo­stęp­niane innym użyt­kow­ni­kom sys­temu AGS. Istotną infor­ma­cją jest rów­nież to, że baza danych SMARF umoż­li­wia prze­cho­wy­wa­nie i udo­stęp­nia­nie infor­ma­cji nie tylko przy uży­ciu ist­nie­ją­cych i przy­ję­tych stan­dar­dów w postaci STANAG-ów, ale także infor­ma­cji nie­ustan­da­ry­zo­wa­nych. Oznacza to, że nie­mal każdy plik, w dowol­nym for­ma­cie, uznany za istotny z punktu widze­nia użyt­kow­ni­ków, będzie mógł być umiesz­czony w bazie danych i potrak­to­wany jako infor­ma­cja uży­teczna.

  • Andrzej Kiński

To jest skrócona wersja artykułu.

CZYTAJ E-WYDANIE KUP WYDANIE PAPIEROWE